Kronik böbrek hastalığında D vitamini düzeyi ve D vitamini düzeyini etkileyen faktörler

AHSEN BANU TİRYAKİ AYLIKCI

Kronik böbrek hastalığında D vitamini düzeyi ve D vitamini düzeyini etkileyen faktörler

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KOCAELİ DERİNCE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AHSEN BANU TİRYAKİ AYLIKCI

Danışman: Zeki AYDIN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Kronik böbrek hastalığı (KBH) ve D vitamini eksikliği tüm dünyada yaygın olarak görülmektedir. Bizim çalışmamızda KBH olan hastalarda D vitamini düzeylerini ve bu düzeylerin KBH evrelerinden, cinsiyetten, mevsimsel değişikliklerden nasıl etkilendiğini araştırmak ve D vitamini ile ilişkili parametreleri incelemek amaçlanmaktadır. Gereç ve Yöntemler: Kocaeli Derince Eğitim ve Araştırma Hastanesi ve Kocaeli Darıca Farabi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji polikliniklerine Şubat 2019 ve Mart 2020 tarihleri arasında başvuran ve KBH tanısı ile takip edilmekte olan hastalardan, kış mevsiminde 240 hasta çalışmaya dahil edildi, bu hastaların 183'ünün kış aylarına (0. ay) ek olarak yaz aylarındaki (6. ay) verileri de kaydedildi. Retrospektif olarak hastaların demografik verileri, ek hastalıkları ve laboratuvar parametreleri kaydedildi. Bulgular: Böbrek fonksiyonları korunmuş olan bireylerde ve glomerüler filtrasyon hızı (GFH) <60 ml/dk/1.73m2 olan hastalarda 25 (OH) D düzeyleri genel olarak KBH evresinden bağımsız olarak düşük saptanmıştır. Yaz aylarında 25 (OH) D düzeyleri kış aylarına göre anlamlı yüksek saptanmıştır [13,0 (8,5-22,4) ng/ml'e karşı 9,8 (7,4-13,8) ng/ml, p<0,001]. Kadınlarda mevsimsel değişiklik saptanmazken [yazın 9,7 (6,3-15,5) pg/ml'e karşı kışın 9,4 (7,3-12,4)], bu farklılık yaz aylarında erkek cinsiyette D vitamini düzeylerinin yüksek olmasından kaynaklanmıştır [yazın 18,2±8,1 pg/ml'e karşı kışın 10,8 (7,9-14,7) pg/ml]. Ayrıca yaz mevsiminde KBH evresi ile D vitamini düzeyi arasında anlamlı bir negatif korelasyon saptanmıştır (r=-0,192, p=0,005). KBH'da D vitamini düzeyleri ile yaş (r= -0,132, p= 0,037), vücut kitle indeksi (r= -0,220, p=0,002), kolları kapalı giyim tarzı (r= -0,191, p=0,035), diyabetes mellitus varlığı (r= -0,152, p= 0,021), üre (r= -0,193, p=0,005) kreatinin (r= -0,131, p= 0,039), potasyum (r= -0,243, p<0,001), fosfor (r= -0,189, p=0,005), parathormon (r= -0,300, p<0,001) ve CRP (r= -0,248, p<0,001) düzeyleri arasında anlamlı negatif korelasyon, erkek cinsiyet (r=0,394, p<0,001), aktif olarak çalışma (r= -0,191, p=0,004), hemoglobin (r= 0,257, p<0,001) ve kalsiyum (r= 0,241, p=0,001) seviyeleri arasında anlamlı pozitif korelasyon saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamızda 25 (OH) D düzeyleri genel olarak KBH evresinden bağımsız olarak düşük saptanmıştır. Belki de, D vitamini düzeylerinin normal değer aralığı toplumumuzda genel olarak daha düşük olabilir veya diyetsel yetersizlik ve güneş ışınlarından yeterince faydalanmamamızdan kaynaklanıyor olabilir. Aktif çalışanlarda, erkeklerde ve güneşe fazla maruz kalanlarda D vitamini düzeyinin yüksek saptanması bunu desteklemektedir. D vitamini eksikliğinin, KBH gelişiminde bir sebep mi yoksa KBH gelişiminin bir sonucu mu olduğunun anlaşılabilmesi için daha uzun süreli prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.