Evde sağlık hizmeti alan diyabetik hastalarda glisemik regülasyon ile kardiyovasküler risk faktörleri ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ENES TAVUKCU
Danışman: Yusuf Çetin DOĞANER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Dünyada ve ülkemizde hem diyabet hem de kardiyovasküler hastalıklar (KVH) en fazla morbidite ve mortalitesi olan hastalıklar içerisinde ilk sıralarda yer almaktadır. Her iki hastalığın etiyolojisinde de benzer nedenler olmakla birlikte, diyabetli bireylerde diyabet komplikasyonları arasında gösterilen KVH'ye yakalanma oranının artması ve diyabetin bu hastalıklara predispozan faktör olarak görüldüğü gerçeği kabul edilmiştir. Bizim çalışmamızda ise amacımız; evde sağlık hizmeti alan kronik diyabetik hastalarda KVH için kabul edilen risk faktörlerine ait öyküleri ve sahip olma durumları sorgulanıp, glisemi regülasyonu ile kardiyovasküler risk faktörleri arasındaki ilişki durumunu incelemektir. Bir ilişki saptanması durumunda, kronik diyabet hastalarında hem diyabetin kontrol altına alınmasının majör komplikasyonlardan biri olan KVH'den korunmada önemi hem de KVH açısından aile hekimliği disiplininin temel yaklaşımlarından olan primer korunma ilkesi doğrultusunda uygun yaklaşım mümkün olacaktır. Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Evde Sağlık Hizmetleri Birimi'nde, diyabet nedeni ile tedavi edilmekte olan veya yeni diyabet tanısı alan ve çalışmaya katılmakta gönüllü olan hastalar üzerinde çalışma için hazırlanan anket formunda sosyodemografik özellikler ve ilişkili tıbbi öykülerini araştıran klinik sorular sorulmuştur. Katılımcıların glisemik regülasyon ve tedaviye uyum durumu "Morisky Green Levine Tedavi Uyum Ölçeği" ile değerlendirilmiştir. Anketler yüz yüze ve gerektiğinde telefon ile görüşme yöntemi kullanılarak hastalar veya bakım veren kişiler ile iletişime geçilerek uygulanmıştır. Hastaların glisemi regülasyonu ve KVH ile ilgili laboratuvar parametreleri (Açlık Kan Şekeri, HbA1c, LDL, HDL, Total kolesterol vb.) kendilerinden, hastane bilgi sistemi (FONET) veya e-nabız sistemi üzerinden alınmıştır. Uygulanan anketler SPSS iv programına girilerek uygun testler ile analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan 210 diyabet hastasının yaş ortalaması 78,03± 10,18 ve hastaların %65,7'si kadındı. Hastaların ortalama diyabet yaşları 23,31±10,31 yıl iken; aynı hasta grubunun %92,9'unun ek kardiyovasküler hastalığa sahip olduğu belirlenmiştir. Glisemik regülasyon ile yaş (p=0,015), cinsiyet (p=0,031) ve eğitim durumunun (p=0,034) istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmüştür. Bununla birlikte sigara kullanımı (p<0,01), kullanılan diyabetik ilaç grubu (p<0,01) ve diyabet kontrol sıklığının (p<0,01) da glisemik regülasyon üzerinde etkili olduğu, aynı şekilde tedaviye uyumun (p<0,01) da glisemik regülasyonu artırdığı gözlenmiştir. Yapılan çok değişkenli regresyon analizinde cinsiyet, eğitim düzeyi, kullanılan ilaç grubu, diyabet kontrol sıklığı, AKŞ, HDL, LDL değerlerinin ve tedaviye uyumun varyansın % 52,3'ünü açıkladığı ve modelin istatistiksel olarak anlamlı olduğu (F=18,631; p<0,001) belirlenmiştir. Sonuç: Tüm dünyada en önemli sağlık sorunlarının başında gelen diyabet ile mortalitesi ve morbiditesi bakımından yine sağlık sektörünün başlıca problemlerinden olan KVH'ye dair risk faktörleri arasındaki ilişkiyi incelediğimiz çalışmamızda birçok faktörün bu iki olguya da etkilerinin olduğunu tespit ettik. Bu bilgiler ışığında aile hekimliğinin de primer tutumlarından olan biyopsikososyal yaklaşım çerçevesinde ve koruyucu hekimlik anlayışı ile bu faktörlere yönelik alınacak tedbirlerin diyabetik hastaların yaşam kalitesinin artmasına, diyabetli geçirilen yaşam süresinin artmasıyla birlikte oluşabilecek komplikasyonların kontrol altında tutulmasına ve yine buna paralel diyabetik hastaların KVH'ye yönelik hastalık insidansının, mortalite ve morbiditesinin azalmasına katkı sağlayacağı sonucuna ulaştık. Anahtar kelimeler: Diyabet, glisemik regülasyon, kardiyovasküler risk faktörleri