İdiopatik intrakranial hipertansiyon hastalarında koku fonksiyonları ve bulbus olfactorius'un volümetrik değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE ULUSLARARASI TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANSU ERKOL
Danışman: Ufuk EMRE TOPRAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: İdiopatik intrakraniyal hipertansiyon (İİH), sıklıkla genç ve obez kadınlarda görülen, baş ağrısı, pulsatil kulak çınlaması ve görme problemlerinin eşlik ettiği, sekonder bir nedene bağlı olmayan kafa içi basınç (KİB) artışıdır. Hastalıkta temel sebep olan KİB artışından potansiyel olarak etkilenmesine bağlı oluşan koku duyusu kusuru, hastaların yaşamını önemli derecede etkilemektedir. Bu çalışmada, İİH hastalarında KİB artışının olfaktör sinir ve fonksiyonları üzerine olan etkisinin, kranial MRG'de olfaktör bulbus (OB) volümlerinin incelenmesi ve Connecticut Chemosensory Clinical Research Center (CCCRC) koku testi ile değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, prospektif, kesitsel, gözlemsel planlanan çalışmaya Mart 2022–Temmuz 2023 tarihleri arasında İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji Servisinde İİH tanısı ile yatarak tedavi gören 18-55 yaş arası 50 hasta dahil edildi. Kontrol grubu aynı yaş grubunda, koku fonksiyonlarını etkileyebilecek bir hastalık veya ilaç kullanımı olmayan, baş ağrısı şikayeti olmayan hastalardan oluşturuldu. Her iki grup için kranial MRG incelemeleri 1.5 Tesla MRG ile yapılarak sağ ve sol OB volümleri ölçüldü. Her iki grupta Türkçe geçerlilik çalışması yapılmış olan CCCRC (Connecticut Clinical Research Center Olfactory Test) koku değerlendirme testi uygulandı. Bulgular: Hasta grubunda İİH tanılı 50 kişi (48 kadın, 2 erkek), kontrol grubunda 50 kişi (47 kadın, 3 erkek) dahil edildi. Yaş ortalamaları hasta grubunda 35,4; kontrol grubunda 39,8 yıl idi. Hasta ve kontrol grubu arasında yaş ve cinsiyet dağılımı açısından anlamlı fark saptanmadı (p˃0,05). Hastaların BKİ ortalaması 31,1 kg/m2; ortalama BOS açılış basıncı değeri 34,7 cm su idi. Hasta grubunda koku eşiği, diskriminasyonu ve bileşik koku skorları kontrol grubundan anlamlı olarak daha düşüktü (p<0,05). Hasta ve kontrol grupları arasında sol ve sağ taraf OB volüm değerleri açısından anlamlı fark saptanmadı (p˃0,05). Hasta grubunda hastalık süresi ile ölçülen OB volümleri arasında anlamlı negatif korelasyon gözlendi (p<0,05). Sonuç: İİH olgularında hiposmi gelişmekte ve hastalık süresi ile ilişkili olarak OB volümleri azalmakta olup hastaların takibinde koku fonksiyonları önem taşımaktadır. Kognitif işlevler ile ilişkisi tanımlanmış olan koku fonksiyonu ve OB morfolojisi, İİH olgularının kognitif açıdan takibini değerli kılacaktır. Hastalığın erken tanısı, takibi, kilo kontrolü, etkin medikal tedavi, uygun zamanda cerrahi tedaviler ile kognitif disfonksiyon gelişiminin engelenebileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: İdiopatik İntrakranial Hipertansiyon (İİH), kafa içi basınç (KİB), koku, beden kitle indeksi (BKİ), olfaktör bulbus (OB), hiposmi, kognisyon