6-18 yaş arasındaki çocukların uyku süresi ve obezite arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAĞCILAR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASYA YAĞMUR KURT
Danışman: Meltem EROL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Obezite çocukluk çağında hızla artmakta, bu durum halk sağlığı açısından büyük önem taşımaktadır. Uyku süresi ve yeterliliği ile obezite arasında önemli bir ilişki bulunmaktadır. Bu ilişkinin patogenezi net olarak aydınlatılamamış olsa da birçok mekanizmanın rol aldığı bilinmektedir. Çalışmamızda yetersiz uykunun neden ve sonuçlarının obezite ile ilişkisini değerlendirmeyi amaçladık. Metaryel ve Metod: Araştırmamız İstanbul Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi çocuk sağlığı ve hastalıkları polikliniğine başvuran 6-18 yaş arasındaki kronik hastalık öyküsü olmayan 193 çocuk katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Çocukların ağırlık ve boyları uygun koşullarda poliklinik hemşiresi tarafından ölçülmüştür. Ölçülen değerler kaydedilmiş olup vücut kitle indeksi (VKİ) persentil ve standart deviasyon skoru (SDS) hesaplanmıştır. Çocuk ve ailelere gönüllü onam formu ve anket verilmiştir. Ankette çocuğun uyku süresi, beslenme alışkanlığı, fiziksel aktivitesi ve ekran maruziyetini içeren sorular bulunmaktadır. Bulgular: Çalışma 01.10.2023-01.12.2023 tarihleri arasında 6-18 yaş aralığında 103'ü kız 90'ı erkek olmak üzere toplam 193 çocuk ile yapıldı. Çocukların %46,6'sı erkekken, %53,4'ü kızdır. Yaşları 74 ile 215 ay arasında değişmekte olup, ortalaması 134,99±38,19'dur. %35,2'si gençken, %64,8'i okul çağı çocuğudur. Araştırmaya katılanların uyku süresi Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi verilerine göre değerlendirildi. Çocukların 63'ü yetersiz, 130'u yeterli uyku süresine sahiptir. Çocukların %32,6'sının uyku süresi yetersizken, %67,4'ünün yeterlidir. Yetersiz uyuyanların VKİ SDS ve persentil değerleri, obez olma oranı, yeterli uyuyanlardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p:0,000; p 0,05). viii Yetersiz uyuyanların beslenme alışkanlığı kötü olma oranı (%38,1), yeterli uyuyanlardan (%18,5) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p:0,012; p 0,05). Sonuç: Obezite ve yetersiz uyku, çocuk ve ergen popülasyonda hızla artmaktadır. Yetersiz uyku ile artmış VKİ SDS ve persentili, obezite, kötü beslenme alışkanlığı ve ekran maruziyeti arasında anlamlı ilişki saptandı. Yetersiz uyku özellikle gece geç yatma nedeniyle uyku süresinin kısalması kaynaklıdır. Obeziteyi önlemek için yapılacak yaşam tarzı değişikliğinden birinin de uyku süresini arttırmak olabileceği düşünülmektedir. Bunun için çocuklarda yatma saati planlaması yapılmalıdır. Hafta sonu uyku süresindeki iyileştirmelerin hafta içi uyku açığını kapatmadığı düşünüldüğünden uyku müdahalesi için hem hafta içi hem hafta sonu planlamalarının yapılması önerilmektedir. Fiziksel aktivite için literatürde de farklı sonuçlar görülmekle birlikte fiziksel aktivitenin değerlendirilebilmesi için objektif, uzun süreli ve geniş çaplı çalışmaların yapılması önerilmektedir. Çalışmamızda fiziksel aktivite belirgin düşük olarak görülmüş olup bu durumu iyileştirmek için ekran maruziyetinin azaltılması, okullardaki beden eğitimi derslerinin süre ve içeriğinin düzenlenmesi, oyun park ve spor alanlarının yaygınlaştırılması, bisiklet kullanımın özendirilmesi, kısa mesafelerde yürümenin taşıt kullanımının yerinin alması önlemlerden birkaçı olabilir. Nedensellik tam olarak aydınlatılamasa da yetersiz uyku süresinin obezite ile ilişkili olduğu görüldü. Obezite ve uyku arasındaki ilişkiyi daha iyi anlayabilmek için daha geniş ulusal çaplı boylamsal çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.