İyatrojenik nedenler dışında görüntülemelerde empty sella saptanan hastaların klinik, laboratuvar ve uzun dönem takiplerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY DR. SADİ KONUK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GAMZE TÜRKER
Danışman: Sema ÇİFTÇİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Radyolojik görüntülemelerde empty sella saptanan hastalar asemptomatik seyredebileceği gibi belirgin hormonal eksikliklerle de gidebilir. Biz bu çalışmamızda iyatrojenik nedenler dışında empty sella tespit edilen hastaların klinik ve laboratuvar özelliklerini incelemek, bu hastaların uzun dönem takip sonuçlarını değerlendirmek ve hastalık seyrini etkileyebilecek olası prognostik faktörleri ortaya koymayı amaçladık. MATERYAL VE METOD: Çalışmamız, hastanemiz radyoloji bölümünde çekilen manyetik rezonans görüntüleme sonucu iyatrojenik nedenler dışında empty sella saptanan ve Endokrinoloji polikliniklerinde hipofiz hormon paneli bakılan 83 hastanın dahil edildiği retrospektif bir çalışmadır. Çalışmamızda, hastane otomasyon sistemi kullanılarak, hastaların demografik verileri, klinik özellikleri, görüntüleme bulguları, laboratuvar parametreleri ve takip sürecine ait klinik notları incelenerek kayıt altına alındı. BULGULAR: Hastalarımızın %88'i kadın, %12'si erkekti. Ortalama tanı yaşı 49'du. En sık semptom ve bulgular yorgunluk, baş ağrısı ve seksüel disfonksiyon/menstrüel düzensizlikti. Hastaların %76'sında parsiyel empty sella saptandı. Hormonal değerlendirmede hastaların %80'inde en az bir hipofizer hormon eksikliği olduğu ve çalışmaya dahil edilen hastaların %20'sinde panhipopituitarizm, %18'inde ise izole hormon eksikliği olduğu görüldü. Bizim serimizde en sık gonodotropin eksikliği ve en az büyüme hormonu eksikliği saptandı. Hastalarımızı %22'sinde hiponatremi mevcuttu. Doğum öyküsüne ulaşılabilen kadın hastaların %30'unun Sheehan sendromu olduğu, ortalama 19 yıl içerisinde tanı aldıkları ve ortalama 35 yaşında menopoza girdikleri görüldü. Hastaların ortalama 62 ay takip edildiği ve hastaların %3'ünde ortalama 20 ay içerisinde yeni bir hormon eksikliği geliştiği görüldü. Kemik mineral yoğunluğu ölçülen hastaların %11'inde osteoporoz görüldü. SONUÇ: Empty sella kadınlarda ve özellikle orta-ileri yaşta daha sıktır. Hormonal durum hem bazalde hem de takiplerde değerlendirilmelidir. Sheehan sendromu tanısının gecikmemesi için, günümüzde klinik değerlendirmelerde göz önünde bulundurulmalıdır. Hiponatremi saptanan hastalar da empty sella açısından değerlendirilmelidir. Özellikle hipogonadizm olmak üzere hipofizer hormon eksikliği bulunan hastalarda kemik mineral yoğunluğu değerlendirilmelidir. ANAHTAR KELİMELER: Empty sella, hipopituitarizm, hipokortizolemi, hipogonadotropik hipogonadizm, osteoporoz, Sheehan sendromu.