Aile Sağlığı Merkezlerinde takip edilen gebelerin aşı olma durumları ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ KOCAGÖZ
Danışman: Memet Taşkın EGİCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Enfeksiyonlardan korunmada en etkili uygulama aşılamadır. Gebelikte aşılama gebelerde ve yenidoğanlarda hastalıkların önlenmesinde için oldukça etkili bir yöntemdir. Bu çalışmada aile sağlığı merkezlerinde takip edilen gebelerin aşı olma durumları ve etkileyen faktörler değerlendirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı, kesitsel tasarımda olan araştırmamız 01.07.2023-01.08.2023 tarihleri arasında, İstanbul Maltepe ilçesindeki aile sağlığı merkezlerine kayıtlı ve takipli gebeler üzerinde yapılmıştır. Çalışmaya dahil edilme kriterlerini sağlayan 326 gebe gelişigüzel örneklem yöntemine göre dahil edilmiştir. Çalışmaya katılan gönüllülere sosyodemografik özellikler, kronik hastalık durumu, obstetrik öykü, Covid-19 öyküsü, gebelikte aşı bilgisi, aşı tutumu ve aşı olma durumu bilgilerini içeren bilgi toplama anketi uygulanmıştır. Tanımlayıcı bulgular sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, medyan, minimum ve maksimum değerleriyle sunulmuştur. Gebelikte aşı bilgisi varlığı, aşılamanın gerekli olduğu düşüncesi varlığı ve aşı olma veya olmayı planlama ile ilişkili faktörler Pearson ki-kare testi, Fisher'in kesin ki-kare testi ve Mann-Whitney u testi ile değerlendirilmiştir. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak belirlenmiştir. Veriler IBM SPSS (versyon 24; IBM Corporation, Armonk, NY, USA) paket programında oluşturulan veri tabanına girilmiş ve analizleri gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Çalışmamızda katılımcıların aşılanma oranları tetanos aşısı için %71,5, influenza aşısı için %7,1, Hepatit B aşısı için %4,3, Covid-19 aşısı için %3,1, kuduz aşısı için %2,1, Hepatit A aşısı için %1,2 şeklinde olmuştur. Katılımcıların gebelikte uygulanabilen aşılar hakkında bilgisi olduğunu beyan etme oranları tetanos aşısı için %88, Covid-19 aşısı için %28,8, influenza aşısı için %27,9, Hepatit B aşısı için %15, Hepatit A aşısı için %8, Kuduz aşısı için %4 şeklindedir. En az bir aşı hakkında bilgisi olduğunu beyan eden katılımcıların %92,6 sı gebeliğinde aşı yaptırmış veya yaptırmayı planlamaktayken, gebelik dönemi aşıları hakkında bilgisi olmadığını beyan eden katılımcıların %53,3 ü gebeliğinde aşı yaptırmış veya yaptırmayı planlamaktadır(p<0,001). Çalışmamızda katılımcıların aşı yaptırma sebepleri incelendiğinde ilk sırada %70,5 ile doktor tavsiyesi görülmektedir. Katılımcıların %95,2 si gebelik takiplerinde sağlık çalışanı tarafından tetanos aşısı yaptırması yönünde öneri aldığını beyan ederken influenza aşısı için bu oran %14,1, hepatit B aşısı için %9,2 ve covid-19 aşısı için %4,9 olmuştur. Sağlık çalışanı tarafından tetanos aşısı önerildiğini söyleyenlerin %86,5 i tetanos aşısı olmuşken, önerilmediğini söyleyenlerde bu oran %56,3 dür(p<0,001). Benzer şekilde sağlık çalışanı tarafından influenza aşısı önerildiğini söyleyenlerin %56,5 i influenza aşısı olmuşken, önerilmediğini söyleyenlerde bu oran %0,7(p<0,001) olmuştur. İlk gebeliği olanların gebelikte yapılabilen aşılar hakkında bilgisi olduğunu beyan etme oranı %84,6 iken multigravid olanlarda bu oranının %92,7 olduğu görülmüştür(p=0,03). Sonuç: Gebelerin aşılanma oranlarının gereken düzeyde olmadığı görülmüştür. Hekimler ve sağlık çalışanları tarafından aşılar konusunda bilgilendirilme durumu ile aşıların yaptırılması arasında güçlü bir ilişki olduğu görülmüştür. Gebelerin aşılanmasında birinci basamak sağlık hizmeti sunan aile hekimleri önemli bir konuma sahiptir. Anahtar Kelimeler: Aşı, Bağışıklama, Covid-19, Gebelik, Hekim Önerisi, İnfluenza, Tetanos