Acil servise akut dispne şikâyetiyle başvuran hastalarda el tipi kapnometre ile ölçülen nazal end-tidal karbondioksit (EtCO₂) düzeyinin ve kapnografik dalga formunun ayırıcı tanıdaki yeri: prospektif kesitsel çalışma
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANTALYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TAHA YAŞAR KİRAZ
Danışman: Mustafa KEŞAPLI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Acil servise akut dispne şikâyetiyle gelen hastalarda Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH)/astım alevlenmesi ile akut dekompanse kalp yetmezliği (ADKY) ayrımında nazal end-tidal karbondioksit (EtCO₂) ve kapnografik dalga formunun tanısal değerini araştırmayı hedefledik. Gereç ve Yöntem: Antalya Şehir Hastanesi Acil Tıp Kliniği'nde Ocak 2026 – Nisan 2026 tarihleri arasında yürütülen prospektif kesitsel çalışmaya 304 hasta dahil edildi (Etik Onay: 20/184). El tipi sidestream (yan akım) kapnometre ile nazal EtCO₂ ölçüldü ve kapnografik dalga formu analiz edildi; klinisyen gestalt değerlendirmesi ve serum NT-proBNP eş zamanlı ölçüldü. Hastalar KOAH/astım, ADKY, Miks tip ve Diğer olarak gruplandı. Bulgular: EtCO₂ ortalama değerleri KOAH/astım grubunda ADKY grubuna kıyasla anlamlı olarak yüksek bulundu (35,3 ± 6,6 mmHg vs 29,1 ± 6,1 mmHg; p<0,001). EtCO₂ için cut-off değeri ≥30,9 mmHg olarak belirlendi (sensitivite %75,5; spesifite %65,2; AUC=0,757). Ayırıcı tanıda en önemli ayırt edici değişken kapnografik dalga formu morfolojisi oldu: Tip A (normal) patern ADKY grubunda %99,3, Tip B (obstrüktif) patern KOAH/astım grubunda %98,1 oranında baskındı (p<0,001). EtCO₂ ≥30,9 mmHg ile Tip B dalga formunun birlikteliği KOAH/astım tanısında %100 spesifite sağladı. EtCO₂, dalga formu ve NT-proBNP birlikte değerlendirildiğinde KOAH/astım–ADKY ayrımında tanısal performans AUC=0,993'e ulaştı; bu değer tek başına EtCO₂'den (AUC=0,757) belirgin biçimde yüksekti. EtCO₂'nin cut-off değerine (≥30,9 mmHg) göre kategorik tanısal doğruluğu (%70,4) klinisyen gestaltından (%56,1) anlamlı biçimde üstündü (p=0,0006). Sonuç: Acil servise dispne şikâyeti ile gelen hastalarda KOAH/astım alevlenmesi ile ADKY ayrımı, klinik bulguların benzerliği ve eşlik eden hastalıklar nedeniyle güç olabilmekte, klinisyenin tek başına öngörüsü yetersiz kalabilmektedir. Hızlı ve non-invaziv biçimde ölçülen nazal EtCO₂ düzeyi ve sidestream kapnografik dalga formu morfolojisi, ayırıcı tanıya özellikle yüksek spesifite ile katkı sağlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Acil servis; Dispne; End-tidal karbondioksit-dalga formu; Kalp yetmezliği; KOAH