Sağlık okuryazarlığı ve e-sağlık okuryazarlığının boğmaca aşılaması ve koza stratejisi üzerinde etkisinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEYMA GÜMÜŞ
Danışman: Gizem KARA ELİTOK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırma, annelerin sağlık okuryazarlığı ve e-sağlık okuryazarlığı düzeylerinin gebelikte boğmaca aşılaması ve koza stratejisi kapsamındaki aşılama davranışları üzerindeki etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Çalışma, 1 Aralık 2024 – 1 Mart 2025 tarihleri arasında Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Polikliniği'ne başvuran 119 annenin katılımıyla yürütülen tek merkezli prospektif kesitsel araştırmadır. Veriler çalışma anket formu, TSOY-32 Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ve e-Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ile toplanmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaklaşık üçte biri sınırlı-yetersiz sağlık okuryazarlığı düzeyine sahiptir. Gebelikte boğmaca aşısı önerilme oranı oldukça düşük iken gebelikte boğmaca aşısı yaptırma oranı %9,2, doğum sonrası koza stratejisi kapsamında aşılanma oranı ise %12,5 idi. Sağlık okuryazarlığının, gebelikte ve doğum sonrası yapılan boğmaca aşılaması ile anlamlı ilişkili olduğu, e-sağlık okuryazarlığının ise gebelikte yapılan boğmaca aşılaması ile anlamlı ilişkili olduğu tespit edildi. Annelerin boğmaca hastalığı ile ilgili bilgi düzeyinin yetersiz olduğu ve aşılanmamanın en sık nedeninin bilgi eksikliği olduğu saptandı. Gebelikte boğmaca aşılamasında ilişkili diğer faktörlerin; aylık gelir durumu, baba eğitim düzeyi, anne çalışma durumu ve ailede sağlık çalışanı bulunması olduğu saptandı. Bunlara ek olarak, koza stratejisinde boğmaca aşısı yaptırma davranışının annenin çalışma durumu ve ailenin özel aşı yaptırma niyeti ile ilişkili olduğu tespit edildi. Sonuç: Sağlık okuryazarlığı ve e-sağlık okuryazarlık düzeyinin artırılması gebelikte boğmaca aşılaması ve koza stratejisinin anneler tarafından kabulünü artırabilir. Ayrıca gebelik döneminde boğmaca aşısına yönelik düşük kabul oranı bilgi eksikliği ve yetersiz danışmanlıkla ilişkilidir. Gebelerin ve annelerin doğru bilgiye ulaşmasını sağlayacak yapılandırılmış eğitim programlarının geliştirilmesi ve sağlık çalışanlarının aşı önerme konusundaki rollerinin güçlendirilmesi, gebelikte ve sonrasında boğmaca aşı kabulünü arttırabilir. Anahtar Kelimeler: Boğmaca aşısı, Koza stratejisi, Sağlık okuryazarlığı, E-sağlık okuryazarlığı, Maternal aşılama