COVİD-19' un koku alma fonksiyonu ve koku ile ilişkili yaşam kalitesine etkisi ve yeme davranışı ile ilişkisinin değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MERT ARTUK

Danışman: Okcan BASAT

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Giriş ve Amaç: COVİD-19 hastalığı geçiren kişiler hastalık sırasında ve sonrasında koku ve tat bozuklukları deneyimlemektedirler. Bu çalışmada; COVID-19'un, hastalığı geçirmiş kişilerde koku alma fonksiyonu ve koku ile ilişkili yaşam kalitesine etkisinin ve yeme davranışı ile ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışma; tek merkezli, prospektif ve analitik bir araştırma olarak planlandı. Gaziosmanpaşa Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne Ocak-Mayıs 2022 tarihleri arasında herhangi bir sebeple başvuran 18 yaş ve üzeri hastalardan son 2-6 ay içerisinde COVİD-19 geçirmiş, tanı konmuş yeme ve beslenme bozukluğu olmayan ve çalışmaya dahil etme kriterlerine uyanlar ile gerçekleştirildi. Verilerin elde edilmesinde; Hasta Bilgi Formu, Koku Alma Fonksiyonu ve Koku İle İlişkili Yaşam Kalitesi Ölçeği (ASOF) ve Hollanda Yeme Davranış Anketi (HYDA) kullanıldı. P<0,05 istatistikçe anlamlı kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya katılan 316 kişinin yaş ortalaması 39,71±13,40 yıl (min:18-max:74) idi. ASOF'tan alınan puanlar ortalama; genel koku alma kapasitesi (BKK) için 9,16±1,47; belirli kokuları algılama kapasitesi (BKA) için 4,66±0,75; koku duyusu ile ilişkili yaşam kalitesi (KYK) için 4,70±0,65'idi. Katılımcıların %1,26'sında BKK bozuk saptanmış iken; %3,8'inde BKA, %8,5' inde ise KYK bozuk idi. HYDA'dan alınan puanlar ise ortalama; duygusal yeme için 32,57±13,16; kısıtlayıcı yeme için 27,60±7,85 ve dışsal yeme için 31,10 ±7,47 bulundu. ASOF ile HYDA alt boyut puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmadı. ASOF alt boyutlarından BKK, BKA ve KYK skorları 4-6 ay önce COVİD-19 geçirenlerde daha yüksek bulundu (hepsi için p<0,001). HYDA' de ise kısıtlayıcı yeme skorları 4-6 ay önce COVİD-19 geçirenlerde daha yüksek bulundu (p=0,044). Sonuç: Bu çalışmada COVİD-19 geçiren kişilerin %1,26'sında BKK' da, %3,8'inde BKA'da, %8,5'inde ise KYK'da bozulma olduğu gözlendi. Koku ile ilişkili fonksiyonlar ve yaşam kalitesi hastalığı daha yakın zamanda geçirenlerde daha bozuk idi. Koku alma fonksiyonu ve koku ile ilişkili yaşam kalitesi ile yeme davranışları arasında ise anlamlı ilişki bulunmadı.