Yara tedavilerinde bakteriyel selüloz bazlı spreylenebilir ve antibakteriyel özellikte yara örtme solüsyonu geliştirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BİYOTEKNOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZEYNEP BEYATLI KAYA

Danışman: Ahmet KATI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bakteriyel selüloz (BS), yüksek saflıkta, üç boyutlu nanofibrillerden oluşan yapıya sahip biyopolimerdir. BS'nin mükemmel su tutma kapasitesi ve biyouyumluluk gibi özelliklere sahip olması biyomedikal alanda biyomalzeme olarak yaygın bir biçimde kullanılmasını yaygınlaştırmaktadır. Yara iyileştirme çalışmalarında son zamanlarda yenilikçi yara örtüleri olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada, BS modifiye edilerek çözünür formu olan Bakteriyel Selüloz Karboksimetil Selüloz (BS-KMS) sentezlenmiş ve antimikrobiyal özelliğe sahip yüzey aktif maddesi olan benzalkonyum klorür (BZK) ile spreylenebilir film oluşturan yara kapatma solüsyonu elde edilmiştir. BS tabanlı BZK antibakteriyel ajan içeren jelin karakterizasyonları yapılmış, antimikrobiyal etkileri, jel reolojik özellikleri, sitotoksisitesi değerlendirilmiştir. BZK antibakteriyel ajanı içeren jel spreylendikten sonra yara yüzeyinde film oluşturabilmesi için film oluşturmaya yardımcı polimer kullanılarak formülize edilmiştir. Polivinil alkol (PVA) polimeri kullanılarak jelin film oluşturması sağlanmıştır. BS'den türevlendirilmiş çözünür formdaki BS-KMS polimerinin PVA ile çapraz bağ oluşturabilmesi için çapraz bağlanmayı sağlayan sitrik asit (SA) kullanılmıştır. Bu sayede BS-KMS-PVA-SA-BZK formülize edilen jelin reolojik özellikleri değerlendirilmiş, içerdiği polimerlerin ve çapraz bağlayıcının konsantrasyonlarına göre optimum spreylenebilir jel formülasyonu belirlenmiştir. Belirlenen jel formülasyonunun hem jel formunun hem de spreylendikten sonra oluşturduğu film yapısının karakterizasyonları yapılmıştır. Antimikrobiyal testlerle etkinliği değerlendirilmiş ve L929 hücreleriyle yapılan MTT testleriyle sitotoksik etkileri incelenmiştir. BZK antimikrobiyal ajanı BS-KMS-PVA-SA jeline eklenerek jelin antimikrobiyal etkinliği başarıyla gerçekleştirilmiştir. Formülize edilen BS-KMS-PVA-SA-BZK jeli Escherichia coli (E. Coli) ve Staphlylococcus Aureus (S. aureus) suşları üzerinde güçlü inhibisyon göstermiştir. Jele eklenen BZK konsantrasyonunda sitotoksisite gözlemlenmemiş ve hücre canlılığı artmıştır. BZK sayesinde spreylenebilir jel antimikrobiyal özellik kazanmış ve jelin reolojik özelliklerinde iyileşme gözlemlenmiştir. Jelin spreylendikten sonra yara yüzeyinde oluşturduğu film sayesinde mikrobiyal kontaminasyon engellenmiş ve yara yüzeyinin nemli kalması sağlanmıştır. Bu sonuçlar, film oluşturan spreylenebilir jel formülasyonlarında BZK kullanımının yara iyileşme gibi biyomedikal uygulamalarda yenilikçi bir yaklaşım olabileceğini göstermektedir.