Acil servise başvuran izole minör kafa travmalı çocuklarda odaklanmış ultrasonografinin tanısal süreçteki yeri

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ABDULLAH HAMZA PEKMEZCİ

Danışman: Suna ERAYBAR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmanın amacı, acil servise izole minör kafa travması nedeniyle başvuran 0–6 yaş arası pediatrik hastalarda Yatak başı odaklanmış ultrasonografinin (POCUS) intrakraniyal patolojileri saptamadaki tanısal performansını, altın standart olan bilgisayarlı tomografi (BT) ile karşılaştırmak ve bu karşılaştırma bağlamında, mevcut klinik kılavuz olan Pediatrik Acil Bakım Uygulamalı Araştırma Ağı (PECARN) kriterlerinin BT çekim kararlarındaki tek başına etkinliğini yeniden değerlendirmektir. Ayrıca, POCUS'un PECARN kriterleriyle birlikte kullanımının klinik karar süreçlerine katkısını değerlendirmek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bursa Şehir Hastanesi Acil Servisi'nde yürütülen, tek merkezli ve prospektif gözlemsel çalışmaya toplam 282 hasta dahil edilmiştir. Tüm hastalara klinik değerlendirme, PECARN kriterlerine göre risk sınıflaması ve ardından kranial POCUS uygulanmıştır. POCUS ve PECARN yöntemlerinin ayrı ayrı ve entegre yaklaşımlarının tanısal doğruluğu, BT sonuçları referans alınarak; duyarlılık, özgüllük, pozitif ve negatif prediktif değerler ile pozitif ve negatif olabilirlik oranları üzerinden değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların 123'ü (%43,6) 2 yaş altı, 159'u (%56,4) ise 2 yaş ve üzerindedir. Cinsiyet dağılımında hastaların 159'u erkek (%56,4), 123'ü kadın (%43,6) olarak saptanmıştır. BT çekilen 274 hastanın 51'inde (%18,6) patolojik bulgu saptanmıştır. POCUS'un tanısal performansı değerlendirildiğinde duyarlılığı %98,0, özgüllüğü %98,2 ve genel doğruluğu %98,2 olarak bulunmuştur. PECARN kriterlerinin duyarlılığı yüksek (%94,1) olmakla birlikte özgüllüğü düşük (%27,4) saptanmıştır. POCUS ve PECARN kriterlerinin entegre edildiği Entegre POCUS–PECARN Değerlendirmesi (EPPD) yaklaşımı ile duyarlılık %100'e ulaşmış ve hiçbir hasta yanlış negatif olarak değerlendirilmemiştir. Yaş gruplarına göre yapılan alt analizlerde, özellikle iki yaş altı hasta grubunda POCUS'un intrakraniyal patolojiyi dışlamada yüksek tanısal güvenilirlik sunduğu görülmüştür. POCUS ile BT arasında çok iyi düzeyde uyum saptanırken, PECARN ve EPPD yaklaşımlarının BT ile uyumunun daha düşük olduğu belirlenmiştir. Sonuç: İzole minör kafa travması ile başvuran pediatrik popülasyon içinde erken çocukluk dönemini kapsayan 0–6 yaş grubundaki hastalarda POCUS, intrakraniyal patolojilerin saptanmasında ve özellikle dışlanmasında yüksek tanısal doğruluğa sahiptir. PECARN kriterleri tek başına yüksek duyarlılık sunmakla birlikte, düşük özgüllükleri nedeniyle ileri görüntüleme lehine karar üretme eğilimindedir. POCUS'un PECARN kriterlerine entegre edilmesi, yanlış negatifliği ortadan kaldırarak klinik karar süreçlerinde hasta güvenliğini artırmakta ve gereksiz BT kullanımının azaltılmasına potansiyel katkı sağlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Pediatrik Kafa Travması, POCUS, Ultrasonografi, PECARN, Bilgisayarlı Tomografi.