Üst gastrointestinal sistem endoskopisi uygulanan hastalarda dispepsi sıklığının ve şiddetinin belirlenmesi, depresyon-anksiyete-stres düzeylerinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL PROF. DR. CEMİL TAŞÇIOĞLU ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DUYGU SAKARYA
Danışman: Seçil ARICA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Gastrointestinal sisteme yönelik şikayetler birinci basamaktaki hasta başvurularının önemli bir kısmını oluşturur. Hastaların günlük yaşam aktivitelerini önemli ölçüde etkileyen ve büyük sağlık harcamalarına sebep olabilen bu şikayetler sıklıkla dispepsi başlığı altında ele alınır. Birinci basamak hekimleri olarak dispepside ayırıcı tanı ve ileri tetkik için çoğunlukla üst basamağa ihtiyaç duyup bu doğrultuda sevkler gerçekleştirmekteyiz. Bu çalışmada amacımız 3.basamak hastaneye endoskopi yapılmak üzere gelen hastaların ne kadarının dispeptik şikayetlere sahip olduğunu saptamak, dispepsi ile ilişkili olabilecek faktörleri incelemek, dispeptik şikayetleri olan hastaların ne kadarında altta yatan organik patoloji saptanabildiğini görmek, organik ve fonksiyonel dispeptik hastalar arasında depresyon-anksiyete-stres düzeyi ve dispepsi şiddeti açısından fark olup olmadığını değerlendirmektir. GEREÇ ve YÖNTEM: Çalışmamız Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu Şehir Hastanesi Gastroenteroloji Polikliniği Endoskopi Ünitesi'ne üst GİS endoskopisi yapılmak üzere sevk edilmiş 18 yaş ve üzeri olup çalışmaya katılmayı onaylayan ve dahil edilme kriterlerine uygun kişilere sosyodemografik özelliklerini, SODA (Severity of Dyspepsia Assessment) ölçeğini ve DASS-21 (Depression Anxiety Stress Scale-21) ölçeğini içeren araştırmacı tarafından oluşturulan anket endoskopik işlem öncesi bekleme salonunda yaklaşık olarak 15 (on beş) dakika süren yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulanmıştır. Çalışma sonucu elde ettiğimiz verileri analiz etmek üzere SPSS 25 istatistik programı kullanılmış ve p<0.05 değeri anlamlı kabul edilmiştir. BULGULAR: 204 hastaya anket uygulanmış olup dahil edilme kriterlerine uymayan 14 kişi çıkarıldıktan sonra 190 kişi ile çalışmaya devam edildi. Katılan bireylerin %62,11'i (n=118) kadındı. Katılımcıların yaş ortalaması 52,94±15,21 yıl olarak hesaplanmıştı. Katılımcıların %72,63'ü (n=138) evli, %42,63'ü (n=81) ev hanımı ve %51,05'i (n=97) ilkokul mezunuydu. Katılımcıların %24,21'i (n=46) her gün düzenli sigara içmekte ve %11,58'i (n=22) alkol kullanmaktaydı. Katılımcıların %51,9'unda (n=98) alarm semptomu yoktu. Katılımcılardan Helicobacter Pylori (H.pylori) bakılanların %54,37'sinde (n=87) pozitif saptandı. Katılımcıların %46,32'sinde dispepsi saptanırken bunların %67,05'inin (n=59) organik, %32,95'inin (n=29) fonksiyonel olduğu belirlendi. Katılımcılardan 60 yaş üstü olanların dispepsi sıklığı 60 yaş altı olanlardan istatistiksel anlamlı düzeyde düşük saptandı. Kadın olanların, kronik hastalığı olmayanların, gastroözofageal reflü (GÖRH) semptomu yaşayanların dispepsi sıklığı istatistiksel anlamlı düzeyde yüksek saptandı. Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde fonksiyonel dispepsi için yaşın, organik dispepsi için yaş ve erkek cinsiyetin koruyucu faktör olduğu belirlendi. Organik ve fonksiyonel dispepsili hastalar arasında SODA ölçek puanı açısından istatistiksel anlamlı fark saptanmadı. Dispepsi olan ve olmayan katılımcılar arasında, organik ve fonksiyonel dispepsili hastalar arasında DASS-21 ölçek puanı açısından istatistiksel anlamlı fark saptanmadı. Dispepsi saptanan katılımcıların SODA-Ağrı dışı belirtiler ile DASS-21 Anksiyete ve Stres puanı arasında pozitif yönlü düşük/orta düzeyde korelasyon saptandı. SONUÇ: Çalışmamızda organik ve fonksiyonel dispepsili hastalar arasında depresyon-anksiyete-stres düzeyi ve dispepsi şiddeti açısından anlamlı fark bulunmamıştır. Dispepsi saptanan katılımcıların SODA-Ağrı dışı belirtiler ile DASS-21 Anksiyete ve Stres puanı arasında pozitif yönlü düşük/orta düzeyde korelasyon saptanmıştır. Literatürde dispepsiye yönelik çokça çalışma olmasına rağmen dispepsi şiddeti ve depresyon-anksiyete-stres düzeylerinin hem birbiriyle olan ilişkisinin hem de her birinin dispepsi alt tipleri ile olan ilişkisinin değerlendirildiği çalışmalara ihtiyaç vardır. ANAHTAR KELİMELER: Dispepsi, Depresyon, Anksiyete