Tek demet hamstring otogreft ile ön çapraz bağ rekonstrüksiyonunun fiziksel aktivite düzeyi, enerji tüketimi ve enerji maliyeti üzerine etkileri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TEOMAN BEKİR YENİ
Danışman: Özgür DOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Ön çapraz bağ rekonstrüksiyonunun (ÖÇBR), diz ekleminin fonksiyonel stabilitesini yeniden sağladığı, klinik ve fonksiyonel sonuçları iyileştirdiği ve spora geri dönüş üzerinde olumlu etkileri olduğu literatürde kapsamlı biçimde araştırılmış ve gösterilmiştir. Ancak ÖÇBR'nin gerçek yaşam koşullarında günlük fiziksel aktivite düzeyi, günlük enerji tüketimi ve günlük enerji maliyeti üzerindeki etkilerini objektif ve sayısal ölçümlerle eş zamanlı değerlendiren çalışmalar sınırlıdır. Bu nedenle, söz konusu parametreleri birlikte ele alan, objektif ve sayısal ölçümlere dayalı bütüncül yaklaşımlara gereksinim vardır. Bu çalışmanın amacı, ÖÇBR uygulanan hastalarda preoperatif ve postoperatif dönemde, günlük yaşam koşullarını yansıtan, sayısal ve objektif ölçümler sağlayan akselerometreyi kullanarak, ÖÇBR'nin günlük fiziksel aktivite düzeyine, günlük enerji tüketimine ve günlük enerji maliyetine etkisini değerlendirmektir. Ayrıca, elde edilen fiziksel aktivite düzeyi ve enerji parametrelerini, preoperatif ve postoperatif dönemde değerlendirilen klinik fonksiyonel skorlar, eklem hareket açıklığı ve kas kuvvet ölçümleri ile beraber inceleyerek, ÖÇBR'nin iyileşme üzerine etkisinin çok yönlü olarak ortaya konması hedeflenmiştir. Bu şekilde ÖÇBR sonrası rehabilitasyon sürecine yön verebilecek veriler elde edilmesi amaçlanmıştır Gereç ve Yöntemler: Tam kat ön çapraz bağ (ÖÇB) yırtığı nedeniyle hamstring otogrefti kullanılarak anatomik tek demet ÖÇBR yapılan 38 hasta incelendi. Hastalar prospektif olarak toplandı. Preoperatif dönemde ÖÇB rüptürüyle ilişkili radyolojik parametreler ölçüldü. İntraoperatif cerrahi parametreler ile intraartiküler patolojiler kaydedildi. Hastaların subjektif fonksiyonel sonuçlarını değerlendirmek amacıyla Lysholm Diz Skoru, IKDC (International Knee Documentation Committee) skoru, KOOS (Knee injury and Osteoarthritis Outcome Score) ve VAS ağrı skoru; objektif fonksiyonel sonuçlar ise diz eklemi eklem hareket açıklığı, diz fleksör ve ekstansör kas kuvvetleri ile akselerometre kullanılarak günlük fiziksel aktivite düzeyi ve günlük enerji tüketimi ölçülerek değerlendirildi. Bu ölçümler preoperatif dönemde ve postoperatif 1. yılda yapıldı. Bulgular: Postoperatif dönemde, preoperatif döneme göre ortalama günlük adım sayısında, günlük tüketilen enerjide (GTE), günlük tüketilmesi gereken enerjide (GTGE) ve GTE'nin GTGE'ye oranında istatistiksel olarak anlamlı artış izlendi (sırasıyla p 0.05). Postoperatif dönemde IKDC ve Lysholm skorları ile KOOS genel ortalaması ve alt skorlarının (semptom, ağrı, günlük yaşam aktiviteleri, spor/rekreasyon, yaşam kalitesi) tümünde istatistiksel olarak anlamlı artış izlenirken, VAS ağrı skorunda istatistiksel olarak anlamlı azalma izlendi (tüm karşılaştırmalar için p<0.001). Sonuç: Aynı hasta grubunda ÖÇBR'nin postoperatif dönemde, preoperatif döneme kıyasla günlük fiziksel aktivite düzeyini, günlük enerji tüketimini, günlük adım sayısını arttırırken, adım başına enerji maliyetini azaltarak yürüme verimliliği iyileştirdiği ve enerji ekonomisini daha dengeli bir düzeye getirdiği görülmüştür. ÖÇBR sonrası günlük fiziksel aktivitedeki artış ağırlıklı olarak hafif aktivite düzeyinde gerçekleşirken, spora dönüş için gerekli olan orta-ileri fiziksel aktivite düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı değişim saptanmaması, kazanımların daha çok günlük yaşam aktivitesi düzeyinde yoğunlaştığını düşündürmektedir. Rehabilitasyon sürecinde orta-ileri fiziksel aktivite düzeyine progresyonu hedefleyen, fiziksel aktivite davranışını arttırmaya, enerji dengesini hasta odaklı biçimde optimize etmeye ve spora dönüşe ilişkin psikolojik/davranışsal stratejileri sistematik bir şekilde ele alan, bütüncül programlara ihtiyaç vardır Anahtar Kelimeler: Akselerometre, enerji maliyeti, enerji tüketimi, fiziksel aktivite, ön çapraz bağ rekonstrüksiyonu, yürüme ekonomisi