Ankara Şehir hastanesinde yatan COVID-19 hastalarının aşılara karşı tutumu ve alınan önlemlere uyumu
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖZDE KANDEMİR
Danışman: Tarık Eren YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Çin'in Wuhan kentinde 2019 sonunda ortaya çıkan ve hızla diğer ülkelere yayılarak 2020 Mart ayında Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından pandemi ilan edilen COVID-19, Türkiye'de de çok sayıda vakaya ve ölümlere sebep olmaktadır. Hastalık hafif üst solunum yolu hastalığı semptomlarından, pnömoni ve akut solunum sıkıntısı sendromu (ARDS) tablosuna kadar geniş bir klinik seyir göstermektedir. Hastalığın tedavisine yönelik araştırmalar ve aşı çalışmaları halen devam etmektedir. Yapılan araştırmalarda kişilerin COVID-19 aşısına karşı tutumu ortaya konulmuş ve aşı tereddüdü karmaşık bir halk sağlığı sorunu olarak karşımıza çıkmıştır. Toplumsal bağışıklığın oluşmasına ve sürdürülmesine engel olarak karşımıza çıkan bu aşı karşıtlığının ve aşı tereddütlüğünün bütüncül bir yaklaşımla ele alınması önemlidir. Bu küresel sorunun yayılmasını kontrol etmede kişilerin kendi kendilerine uygulayabileceği bulaş önlemleri de gayet önemli bir yerdedir. Uygun aşı ile aşılama tüm dünyada belli bir orana gelene kadar veya etkili ilaçlar bulunana kadar koruyucu yöntemlere ve halk sağlığı önlemlerine devam etmek akıllıca bir yaklaşım olacaktır. Bu görüşlerden de yola çıkarak hastanemizde yatan hafif seyirli COVID-19 hastalarının aşıya karşı tutumunu ve alınan önlemlere uyumunu bu çalışma ile tespit etmek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmamız analitik tipte kesitsel bir çalışmadır. Araştırmamız kliniğimizce takibi yapılan Ankara Şehir Hastanesi Tıbbı Klinik Gözlem Evinde Eylül- Ekim 2021 tarihleri arasında yatan 18 yaş üstü erişkin hafif seyirli COVID-19 hastalarını kapsamaktadır. Kişilerin aşılara karşı yaklaşımını ve pandemi bulaş önlemlerine karşı tutumlarını sorgulayan anketimiz araştırmacılar tarafından yapılandırılmış ve yüz yüze anket uygulama tekniği ile gönüllü hastalara uygulanmıştır. Ayrıca katılımcıların ilgili sorulara verdikleri cevaplardan aşılar hakkında bilgi düzeyi puanı ve COVID-19' a karşı alınan önlemlere uyum puanları da hesaplanmıştır. Bulgular: Çalışmamıza 232 hafif seyirli COVID-19 hastası katılmıştır. Hastaların %42,2'si kadın (n:98), %57,8'i erkektir (n:134). Hastaların yaş ortalaması 48,87±17,70' tir. Hastaların %54,2'si COVID-19 aşıları hakkında bilgileri sosyal medya, internet ve TV' den edindiklerini belirtmişlerdir. Hastalardan %34,9'u (n:81) uygun dozda aşılanmış olup %65,1'i (n:151)uygun aşılanmamış ve bu kişilerin %51,6'sı (n:78) hiç COVID-19 aşısı olmamıştır. Uygun dozda aşı olmayan hastaların aşı olmama nedenleri %28,4 ile en fazla oranda "Aşının yan etkilerinden korkuyorum" seçeneği olmuştur. Çocuğu ve kronik hastalığı olanların uygun dozda aşılanma oranları daha fazla bulunmuştur. "Keşke aşımı uygun dozda olsaydım" diyenlerin oranı %86,1'dir (n:130). Çocuğu olan 173 kişinin tamamı çocuklarının çocukluk çağı aşılarını yaptırmış veya yaptırmaktadır. Bu hastalara çocuğuna COVID-19 aşısı yaptırıyor olma veya yaptıracak olma durumları sorulduğunda %64,7'si 'Evet' (n:112), %32,4'ü 'Kararsızım' (n:56) şeklinde cevap vermişlerdir. Hastaların %95,7'si "Toplum sağlını korumak için", %94,4'ü "Kendimi korumak için", %92,2'si "Ailemi yakın çevremi korumak için" aşı olunması gerektiğini belirtmişlerdir. Hastalar kendilerinin aşıya karşı tutumlarını sorgulayan ve birden fazla seçeneğin tercih edilebileceği sorudaki verdikleri cevaplar şu şekilde olmuştur: %78'i "Aşılar kişisel ve toplumsal sağlığımız için yaptırılmalıdır.", %41,8'i "Pandemi öncesine kadar aşıya karşı bir tereddüt/karşıtlık düşüncem olmamıştı", %40,9'u "Pandemi ile beraber aşıların önemini daha çok anladım". Katılımcıların sadece %3,9 "Aşıya karşı terreddütlerim var."der iken %0,9'u "Aşı karşıtıyım" şeklinde ifade etmişlerdir. COVID-19 bulaş önlemleri arasında el hijyenine uyumun en fazla olduğu görülmüştür. Hastaların COVID-19 hastalığı sonrası alınan önlemlere uyumdaki düşünceleri %81,5 (n:189) oranında "Evet, daha çok uygulamalıyım." şeklinde değiştiği görülmüştür. Hastaların %83,6' sı aşının zorunlu olması gerektiğini düşünmektedir (n:194). Bu kişilerin %98,45'i her yerde zorunlu olması gerektiğini düşünmektedir (n:191). Katılımcıların %96,1'i (n:223) COVID-19 aşısı olmayan kişilerden son 24 saat içerisinde yapılmış PCR test negatifliği istenmesi gerektiğini belirtmiştir. Katılımcıların %97,4'ü (n:226) COVID-19 aşısının bulunmuş olması kendini mutlu ettiğini belirtmiştir. Hastaların aşılar hakkında bilgi düzeyi arttıkça COVID-19' a karşı alınan önlemlere uyum puanları da artmakta olup aralarında pozitif yönlü çok zayıf bir ilişki olduğu tespit edilmiştir (p=0,016). Sonuç: Çalışmamız da hafif seyirli COVID-19 hastalarının, uygun dozda aşılanmayanların büyük çoğunluğunun uygun dozda aşılanmadığı için pişman olduğu saptanmıştır. Hastaların çoğunluğu bulaş önlemlerine daha fazla uyması gerektiğini düşünmektedir. Çalışmamıza katılan hastaların neredeyse tamamını COVID-19 aşısının bulunmuş olması mutlu etmiştir ve hastaların büyük bir kısmı COVID-19 aşısının zorunlu olması gerektiğini düşünmekte olup aşı olmamış kişilerden, kapalı ve kalabalık olan riskli alanlara girişte PCR test negatifliği istenmesi gerektiğini düşünmektedir. Anahtar Kelimeler: COVID-19, aşı karşıtlığı, aşı tereddütlüğü, kişisel koruyucu ekipman, bulaş önlemleri