Ankilozan spondilitli hastalarda sarkopeni sıklığının ve klinik ve laboratuvar bulgularla ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELİKE ERGÜN
Danışman: Hakan GENÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Ankilozan spondilit (AS) hastalarında mevcut kronik inflamatuvar süreç, disabiliteyle ilişkili fiziksel inaktivite ve kötü diyet sebebiyle erken yaşta kas kütlesi azalması görülebilmektedir. Buna rağmen AS'de sarkopeni sıklığı ve ilişkili faktörleri araştıran çalışma sayısı az ve araştırılan ilişkili faktörler kısıtlıdır. Bu çalışmada AS hastalarında sarkopeni sıklığı ve ilişkili faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Materyal ve Metod: Modifiye New York kriterlerine göre tanı almış, 18-65 yaş aralığında, 65 erkek AS hastasının dahil edildiği kesitsel bir çalışma yürütüldü. Olguların kas gücü, manuel el dinamometresi ile ölçüldü ve 27 kg altında el sıkma gücü olması kas gücündeki azalma için anlamlı kabul edildi. Hastaların dual enerjili X-ray absorbsiometre (DEXA) yöntemiyle kas kütleleri değerlendirildi ve iskelet kası indeksi (SMI) (kg/m²) olarak belirtildi. Hastalar bu sonuçlara göre European Working Group on Sarcopenia in Older People (EWGSOP) kriterleri bazında sadece kas güçsüzlüğü olanlar 'muhtemel sarkopeni grubu', kas güçsüzlüğü ve kas kütlesinde azalma saptanan hastalar 'sarkopenik grup' ve her iki parametrenin de normal olduğu 'sarkopenik olmayan grup' olmak üzere 3 gruba ayrıldı. Tüm hastalarda, HLA-B27 pozitifliği, visüel analog skala (VAS) ile ağrı düzeyleri, Bath ankilozan spondilit hastalık aktivite indeksi (BASDAİ) ve ankilozan spondilit hastalık aktivite skoru (ASDAS) ile hastalık aktivitesi, Bath ankilozan spondilit fonksiyonel indeksi (BASFİ) ile fonksiyonel durumları, Bath ankilozan spondilit metroloji indeksi (BASMİ) ile metrolojik ölçümleri, sağlık değerlendirme anketi (HAQ) ile genel sağlık durumları, ankilozan spondilit yaşam kalitesi anketi (ASQoL) ile yaşam kaliteleri, uluslararası düşme etkinlik ölçeği (FES-I) ile düşme korkuları ve zamanlı kalk ve yürü testi (TUG) ile fiziksel performans ve dinamik denge değerlendirildi. Bu parametrelerle sarkopeni varlığı arasındaki ilişki araştırıldı. Bulgular: En uzun hastalık süresi sarkopenik grupta tespit edilmiş olup gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0,001). HLAB27 değeri negatif olan hastaların %84,8'i sarkopenik olmayan grupta yer alırken, HLAB27 değeri pozitif olan hastaların ise %31,2'si muhtemel sarkopenik, %34,4'ü sarkopenik grupta yer almaktadıydı. Eritrosit sedimentasyon hızı, C reaktif protein düzeyleri, BASDAİ, ASDAS-CRP, BASFİ, BASMİ ve VAS ortalamaları sarkopenik ve muhtemel sarkopenik grupta belirgin olarak yüksek saptandı. HAQ, ASQoL, FES-I ve TUG skorları da sarkopenik ve muhtemel sarkopenik grupta daha yüksek bulundu. SMI ile BMI ve el kavrama gücü değişkenleri arasında pozitif korelasyon, diğer tüm klinik ve laboratuvar parametreler arasında değişik derecelerde negatif korelasyonlar tespit edildi. Regresyon analizlerinde SMI'yi etkileyen en belirgin faktörler BMI, hastalık süresi ve el kavrama gücü idi. Sonuç: Çalışmaya dahil edilen hastaların %20'si sarkopeni, %20'si ise muhtemel sarkopeni tanısı aldı. Uzun hastalık süresi, HLA-B27 pozitifliği, yüksek BASDAİ, BASFİ, BASMİ, HAQ ve ASQoL skorları AS hastalarında sarkopeni gelişimi ile ilişkili bulundu. Ayrıca sarkopeni varlığı ile denge bozukluğu ve düşme korkusu arasında da ilişki tespit edildi. Anahtar kelimeler: ankilozan spondilit, denge, DEXA, düşme riski, sarkopeni, vücut kompozisyonu