Tamoksifen kullanımının retinaya etkisinin optik koherens tomografi (OKT) Ve OKT anjiografi (OKTA) parametreleriyle değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SONGÜL KILIÇ
Danışman: Ayşe Feyza ÖNDER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu tez çalışmasının amacı, tamoksifen kullanımının retinaya etkisinin optik koherens tomografi (OKT) ve OKT anjiografi (OKTA) parametreleriyle değerlendirilmesi ve kesitsel optik koherans tomografi (OKT) görüntüleri üzerinden ImageJ yazılımı kullanılarak dış retinanın eksternal limitan membran (ELM), elipsoid zon (EZ) ve retina pigment epiteli (RPE) tabakalarının mutlak ve rölatif reflektivitelerinin ölçülerek sağlıklı kontrollerle karşılaştırılıp parametreler arasındaki ilişkinin ortaya konmasıdır. Gereç ve Yöntem: Çalışma için etik kurul izni Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi S.B.Ü. Klinik Araştırma Etik Kurulu Başkanlığı'ndan alındı. Çalışmaya Ekim 2024 – Aralık 2024 tarihleri arasında Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Kliniği'nde meme kanseri nedeniyle takipli olup, kontrole başvurmuş, tamoksifen kullanmakta olan 48 kadın hastanın 48 gözü dahil edildi. Aynı tarih aralığında Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi göz polikliniğine rutin göz kontrolü nedeniyle başvurmuş ve refraksiyon kusuru dışında herhangi bir oküler hastalığı bulunmayan ve hasta grubuyla benzer yaş aralığında olan 52 kadın gönüllü, randomize seçilerek kontrol grubu olarak alındı. Tüm katılımcılara ayrıntılı oftalmolojik muayene (EİDGK, GİB, biomikroskopik ve dilate fundus muayenesi) yapıldı. Takiben, Topcon Swept Source OCT/ OCT-Angiography DRI OCT Triton (Topcon Co, Tokyo, Japonya) ile OKT, OKTA ve ek veri sağlamak açısından optik disk çevresinden dört kadrandan peripapiller sinir lifi kalınlığı ölçümleri yapıldı. Kesitsel OKT'de Image J yazılımı kullanılarak ELM, EZ ve RPE tabakalarının mutlak reflektiviteleri 250 mikron aralıkla farklı 3 noktada ölçüldü [nazal (n), santral (c) ve temporal (t)] ve ortalamaları hesaplandı. Bununla birlikte EZ ve ELM tabakalarının mutlak reflektivitesi RPE tabakasındaki reflektiviteye bölünerek ve 100 ile çarpılarak rölatif EZ (RelEZ) ve ELM (RelELM) reflektiviteleri hesaplandı. Bulgular: Hasta grubunda 48 hastanın 48 gözü, kontrol grubunda ise 52 hastanın 52 gözü çalışmaya dahil edildi. Sadece sağ gözler çalışmaya alındı. Tüm katılımcıların cinsiyeti kadındı. Hasta grubunun yaş ortalaması 45,9 ± 5,4 yıl olup, yaş aralığı 32 ile 55 arasında değişmektedir. En iyi düzeltilmiş görme keskinliği, Snellen eşeli ile ortalama 0,95 ± 0,06 olarak ölçülmüş ve bu değer 0,80 ile 1,00 arasında değişim göstermektedir. Hasta grubunda ilaç kullanım süresi ortalaması 39,1 ± 23,1 ay olup, geniş bir aralıkta dağılım göstermektedir (12–100 ay). Bunun yanında kümülatif ilaç dozu ortalama 23450 ± 13884 mg olarak hesaplanmış ve 7200 ile 60000 mg arasında değişmektedir. Kontrol grubunun yaş ortalaması 46,6 ± 4,7 yıl olup, yaş aralığı 38 ile 57 arasında değişmektedir. En iyi düzeltilmiş görme keskinliği açısından kontrol grubu ortalaması 0,99 ± 0,03 olmakta; bu değer 0,90 ile 1,00 arasında değişiklik göstermektedir. EİDGK açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gözlemlenmiştir (p 0,05). Hasta ve kontrol grubunun reflektivite farkının karşılaştırmalı analizinde ise yalnızca ELMc- ELMt farkında (p = .039), ELMc- ELMn farkında (p = .012) ve RelELMc – RelELMt farkında (p = .005) istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiş olup diğer ölçümler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunamamıştır (p> .05). OKTA, OKT ve reflektivite parametreleri ile ilaç kullanım süresi arasında istatistiksel olarak anlamlı korelasyon bulunamamıştır. Sonuç: Bu çalışmada elde edilen bulgular, tamoksifen kullanımının, retinada erken dönem yapısal değişikliklere yol açabileceğini, ancak bu değişikliklerin vasküler yoğunluk veya retina sinir lifi kalınlığı üzerinde belirgin bir etki yaratmadığını göstermektedir. Özellikle santral RPE reflektivitesinde gözlenen artış, tamoksifenin fotoreseptör tabakası ve RPE üzerindeki toksik etkisinin erken bir göstergesi olarak değerlendirilebilir. Tamoksifen kullanan hastalarda dış retina tabakalarındaki reflektivite değişimlerinin geniş hasta gruplarında incelenmesi, tamoksifen retinopatisinin patogenezinin daha iyi anlaşılmasına ve tedaviye verilen yanıtın değerlendirilmesine katkı sağlayacaktır. Çalışmamız, tamoksifen retinopatisinin klinik olarak ortaya çıkmasından önce, dış retina katmanlarının reflektivitelerinin non-invaziv görüntüleme ve Image J yazılımı kullanarak değerlendirerek, dış retina yapılarındaki hasarı nicel olarak değerlendiren literatürdeki ilk çalışmadır. Anahtar kelimeler: Tamoksifen retinopatisi, optik koherens tomografi anjiografi, vasküler dansite, reflektivite, Image J