Yaşlılık dönemi korkusunun yaşam kalitesi üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAĞCILAR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MÜBAREK DEMİR
Danışman: Murat ALTUNTAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın temel amacı, yetişkin bireylerde yaşlılık dönemi korkusunun yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini belirlemektir. Bu doğrultuda, yaşlılık dönemi korkusu ile yaşam kalitesinin Fiziksel Bileşen Özeti (Physical Component Summary, PCS-12) ve Mental Bileşen Özeti (Mental Component Summary, MCS-12) arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışma, Türkiye'de bu iki önemli kavramı birlikte ele alan sınırlı sayıdaki araştırmalardan biri olması nedeniyle literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmayı hedeflemektedir. Gereç ve Yöntem: Araştırmamız tek merkezli, gözlemsel, tanımlayıcı, kesitsel bir çalışmadır. Araştırma için T.C. İstanbul ili Bağcılar ilçesi Kazım Karabekir Aile Sağlığı Merkezi 34.05.034 numaralı Aile Hekimliği Birimi'ne kayıtlı, 18–65 yaş arasında belirlenen 2.392 bireyden, basit rastgele örneklem çekme yöntemiyle dahil edilme kriterlerine uygun asgari kişi sayısı 331 olarak belirlenmiştir. Araştırmanın gücünü artırmak amacıyla bu sayının üzerinde, 342 katılımcı ile yürütülmüştür. Katılımcılara, tarafımızca oluşturulan sosyodemografik bilgi formuna ek olarak Yaşlılık Dönemi Korkusu Ölçeği ve SF-12 Yaşam Kalitesi Ölçeği sorularını içeren bir anket formu uygulanmıştır. Bulgular: Araştırmaya 342 katılımcı dahil edilmiş olup, bunların %42,1'i (n=144) erkek, %57,9'u (n=198) kadındır. Yaşlılık Dönemi Korku Ölçeği puan ortalaması 32,36±8,45 olarak bulunmuş ve Cronbach's Alpha katsayısı α=0,843 ile yüksek güvenilirlik göstermiştir. Yaşlılık korkusunu artıran faktörler arasında sigara kullanımı ve kronik hastalık varlığı saptanmıştır (p 0,05). Regresyon analizleri, yaşlılık korkusunun hem PCS (β=-0,159; p=0,003) hem de MCS (β=-0,357; p=0,001) üzerinde negatif yönde etkili olduğunu göstermiştir; model açıklayıcılıkları sırasıyla %2,5 ve %12,8'dir. Bu bulgular, yaşlılık korkusunun artmasının katılımcıların hem fiziksel hem de mental yaşam kalitesini azalttığını ortaya koymaktadır. Sonuç: Araştırma bulguları, yaşlılık dönemi korkusunun hem fiziksel hem de mental yaşam kalitesini olumsuz etkilediğini göstermektedir. Sigara kullanımı ve kronik hastalık, yaşlılık korkusunu artıran başlıca faktörler olarak saptanmıştır. Cinsiyet, çalışma durumu ve kronik hastalık hem fiziksel hem mental yaşam kalitesini etkilerken; yaş, BMI, medeni durum, eğitim ve gelir yalnızca fiziksel, sigara bırakma ve psikiyatrik hastalık ise yalnızca mental yaşam kalitesini etkilemektedir. Bu sonuçlar, yaşlılık korkusunun azaltılmasına yönelik bilinçlendirme ve psikososyal destek programlarının, bireylerin yaşam kalitesini korumada ve iyileştirmede kritik öneme sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Dolayısıyla, erken farkındalık ve önleyici yaklaşımlar, yaşlılık korkusunun olumsuz etkilerini minimize ederek hem fiziksel hem de mental sağlığın sürdürülebilirliğine önemli katkılar sağlayabilir. Anahtar Kelimeler: Yaşlılık Korkusu (Gerontofobi), Yaşlılık Dönemi, Yaşam Kalitesi, Kısa Form-12 Sağlık Anketi (SF-12), Yaşlılık Dönemi Korkusu Ölçeği (YDKÖ)