Şizofreni hastalarında otistik belirtilerin değerlendirilmesi ve intihar davranışı ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA BEYHEKİM SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA YASİN YILMAZ
Danışman: İkbal İNANLI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Şizofreni ve otizm spektrum bozukluğu iki farklı hastalık olsa da fenotipik benzerlikleri, ortak risk faktörleri ve yüksek oranlarda eş tanı göstermeleri dikkat çekmektedir. Şizofreni hastalarında otistik belirtilerin varlığının daha uzun hastalık süresi, daha kötü prognostik sonuçlar ve daha yüksek belirti şiddeti ile ilişkili olduğunu gösteren çalışmaların artması şizofreni hastalarında otistik belirtilerin değerlendirilmesinin önemini artırmıştır. İki hastalıkta da genel topluma kıyasla intihar davranışı yüksektir. Çalışmamız remisyon dönemindeki şizofreni hastalarında otistik belirtileri değerlendirmeyi ve intihar davranışı ile ilişkisini belirlemeyi amaçlamaktadır. YÖNTEM: Çalışmamıza, DSM-5 kriterlerine göre şizofreni tanısı olan 88 remisyon döneminde şizofreni hastası dahil edilmiştir. Hastalara Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), Otizm Spektrum Anketi (OSA), Calgary Depresyon Ölçeği (CDÖ), Beck Umutsuzluk Ölçeği (BUÖ) ve İntihar Davranış Ölçeği (İDÖ) uygulanmıştır. Andreasen ve arkadaşlarının belirlediği kriterlere göre PANSS ölçeği kullanılarak remisyon döneminde olan hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. BULGULAR: Çalışmaya dahil edilen tüm hastaların ortalama OSA toplam puanı 18,44 ± 5,73, OSA sosyal beceri puanı 4,94 ± 2,4, OSA dikkati kaydırma puanı 3,41 ± 1,97, OSA ayrıntıya dikkat puanı 2,68 ± 1,84, OSA iletişim puanı 3,49 ± 1,92 ve OSA hayal gücü puanı 3,97 ± 2,02 olarak bulunmuştur. İntihar girişim öyküsü olan hastalarda kadın cinsiyet, işsiz olma, hastalığın erken yaşta başlaması, hastaneye yatış sıklığı ve klozapin kullanımı anlamlı olarak yüksek saptanmıştır (p<0,05). Ayrıca PANSS negatif alt ölçeği, OSA total puanı, OSA'nın sosyal beceri, dikkati kaydırma, iletişim ve hayal gücü alt ölçek puanları, BUÖ puanı ve İDÖ puanı anlamlı olarak yüksek saptanmıştır (sırasıyla p: 0,034, p<0,001, p <0,001, p <0,001, p <0,001, p: 0,012, p:0,02 ve p<0,01). OSA toplam puanı ile OSA'nın sosyal beceri, dikkati kaydırma, iletişim ve hayal gücü alt ölçek puanları ve PANSS total puanı beraberinde PANSS'ın tüm alt ölçek puanları ve CDÖ, BUÖ VE İDÖ puanları arasında istatiksel olarak anlamlı pozitif korelasyon bulunmuştur (p<0,05). OSA toplam puanı ile hastalık başlangıç yaşı ve hastaneye yatış sayısı arasında da istatiksel olarak anlamlı pozitif korelasyon saptanmıştır (p<0,05). Son olarak yapılan regresyon analizi sonucunda intihar girişimi ile OSA toplam puanı ilişkili bulunmuştur. OSA'nın alt ölçekleri ile yapılan analizde ise OSA sosyal beceri alt ölçeğinin intihar girişimi öyküsü ile ilişkisi belirlenmiştir. SONUÇ: Çalışmamız remisyondaki şizofreni hastalarında otistik belirtilerin daha çok hastaneye yatış, daha erken hastalık başlangıcı ve daha yüksek belirti şiddetiyle ilişkili olduğu bildiren literatür çalışmalarını desteklemektedir. Otistik belirtilerin şizofreni hastalarında intihar girişimi ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Ayrıca sosyal beceriyi olumsuz etkileyen otistik belirtilerin intihar girişimini yordadığı saptanmıştır.