Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu tanılı ergenlerde içselleştirilmiş damgalanma düzeyi ve içselleştirilmiş damgalanmanın akran zorbalığında kurban olma ve zorba olma rolleri ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA GÜLHANE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ÇOCUK VE ERGEN RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖZDE ÖZYAVUZ
Danışman: Mehmet Ayhan CÖNGÖLOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada DEHB tanılı ergenlerin akran zorbalığı rolleri açısından sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması ve DEHB tanılı ergenlerde akran zorbalığı rolleri ile içselleştirilmiş damgalanma düzeyinin ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmaya Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Hastalıkları Polikliniğine başvuran, 12-16 yaş arası 70 DEHB tanılı ergen ile Çocuk Sağlığı Hastalıkları Polikliniğine başvuran 70 sağlıklı ergen dahil edilmiştir. Araştırmaya katılmaya gönüllü olan ergen ve ebeveynlerden bilgilendirilmiş gönüllü onam formu alınmıştır. Araştırmacı tarafından tüm ergenlere Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli (ÇDŞG-ŞY-T) uygulanarak DSM-5 tanıları belirlenmiştir. Vaka ve kontrol gruplarına araştırmacı tarafından hazırlanan sosyodemografik veri formu ve süpervizyon eşliğinde Olweus Öğrenciler İçin Akran Zorbalığı (OÖAZ) anketi uygulanmıştır. Vaka grubuna Conners Ebeveyn Dereceleme Ölçeği-Yenilenmiş- Uzun Formu (CEDÖ-YU), araştırmacının hazırladığı hastalık ve tedavi algısı soru formu, Ruhsal Hastalıklar İçin İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği-Ergen Formu (RHİDÖ-EF) uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmamızda DEHB tanılı ergenler ile sağlıklı kontroller, akran zorbalığı rollerine göre, OÖAZ anketi kullanılarak karşılaştırıldığında, DEHB tanılı ergenlerin, sağlıklı kontrollere göre istatiksel olarak anlamlı düzeyde daha fazla kurban ve daha fazla zorba olduğu bulundu. Akran zorbalığı durumuna göre RHİDÖ-EF toplam ve alt ölçeklerinden alınan puanların dağılımı incelendiğinde, OÖAZ anketine göre kurban olanların zorba olanlara ve akran zorbalığına dahil olmayanlara göre RHİDÖ-EF'den aldıkları toplam puanların ve tüm alt ölçek puanlarının istatistiksel anlamlı olarak daha yüksek olduğu bulundu(p<0.05). Yine akran zorbalığı durumuna göre RHİDÖ-EF toplam ve alt ölçeklerinden alınan puanların dağılımı incelendiğinde, OÖAZ anketine göre zorba olanların, kurban olanlara ve zorba-kurban olanlara göre RHİDÖ-EF'den aldıkları toplam puanların ve tüm alt ölçek puanlarının istatistiksel anlamlı olarak daha düşük olduğu bulundu(p<0.05). Sonuç: DEHB tanılı ergenlerde akran zorbalığı rolleri arasında, kurban olanların daha yüksek içselleştirilmiş damgalanma düzeyine sahip oldukları ve zorba olanların daha düşük içselleştirilmiş damgalanma düzeyine sahip oldukları bulundu. DEHB nedeniyle etiketlenen ergenlerin, damgalanmayı içselleştirerek hem tanılarının hem de akran zorbalığının, olumsuz sonuçlarını daha fazla yaşamalarına sebep oluyor olabileceği ileri sürülmektedir. Çocuk ve ergenlerde sık görülen ruhsal hastalıklarda içselleştirilmiş damgalanmanın araştırıldığı çalışmalara ihtiyaç vardır.