İlk atak psı̇koz olgularında, negatı̇f semptomlara olan tedavı̇ yanıtının yapısal MR ı̇le predı̇kte edı̇lmesı̇
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DAMLA KASAP ÜSTÜNDAĞ
Danışman: Gül KARAÇETİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Çalışmamızın amacı çocuk ve ergen yaş grubunda görüldüğünde özellikle yıkıcı gidebilen ve önemli işlevsellik kaybına yol açan şizofreni ve diğer psikotik bozuklukların öncülü olan ilk atak psikoz hastalarının negatif semptomlara yönelik tedavi yanıtını predikte eden faktörlerin incelenmesi ve ilişkili beyin bölgelerinin makine öğrenmesi yaklaşımı ile değerlendirilmesidir. GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırmamıza ilk atak psikoz tanısı konan 45 hasta ve OpenNeuro MRI Dataset üzerinden MR görüntüleri elde edilen 12-18 yaş arası 38 sağlıklı kontrol grubu dahil edilmiştir. Sosyodemografik bilgiler, araştırmacı tarafından hazırlanmış sosyodemografik veri formuyla çalışmaya alınan çocuk ve ebeveynlerinden alınmıştır. Hastalara Pozitif ve Negatif Semptom Ölçeği, Pozitif Semptomları Değerlendirme Ölçeği, Negatif Semptomları Değerlendirme Ölçeği, Calgary Şizofrenide Depresyon Ölçeği, Kısa Negatif Semptom Ölçeği, Çocuklar İçin Genel Değerlendirme Ölçeği uygulanmıştır. Sonrasında 1.5 Tesla MRG cihazı kullanılarak MR görüntüleri elde edilmiş ve 3D T1 ağırlıklı MP-RAGE sekanslarıyla elde edilen görüntüler ilgi alanı analizleri için kullanılmıştır. Siemens Healthineers Yapay Zekâ Temelli Manyetik Rezonans Görüntüleme Asistanı ile beyin alt bölümlerinin hacim ölçümleri yapılmıştır. BULGULAR: Araştırmamıza 45 olgu ve 38 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Olgu grubumuz sağlıklı kontrollerle karşılaştırıldığında beyin hacmi (p=0.008) ve total beyaz madde hacmi (p<0.001) anlamlı ölçüde düşük bulunmuştur. Total gri madde ve kortikal gri madde hacimlerinde ilk atak psikoz hastaları ile sağlıklı kontroller arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. Subkortikal hacim değerleri sağlıklı kontrollerle karşılaştırıldığında globus pallidus, kaudat nükleus ve putamen hacimleri anlamlıdüzeyde yüksek bulunmuştur (p<0.001). Ayrıca ventrikül hacimleri sağlıklı kontrollerle karşılaştırıldığında 3.ventrikül (p=0.03) ve total ventrikül (p<0.001) hacimleri anlamlı düzeyde yüksek olarak saptanmıştır. Sağ ve sol lateral ventrikül hacimleri ile sağlıklı kontroller arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Hipokampüs hacimleri ise sağlıklı kontrollere göre anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur (p<0.001). SONUÇ: İlk atak psikoz hastalarında sağlıklı kontrollere göre beyin yapısal değişiklikleri saptanmıştır. Yapısal MR görüntüleri ve uygulanan ölçek puanları makine öğrenmesi yaklaşımı ile değerlendirildiğinde tedavi öncesi hastalık şiddetinin yapısal MR görüntüleri ile tahmin edilebileceği gösterilmiştir (AUC=0.8). Ayrıca tedavi sonrası 3. aydaki BNSS ve SANS ölçek puanları öngörülmeye çalışılmış ve belirlenen beyin bölgelerine makine öğrenmesi algoritmalarından lojistik regresyon uygulanarak %62 doğruluk oranı ile 3. aydaki BNSS ve SANS ölçek puanları tahmin edilmiştir. Anahtar Kelimeler: İlk Atak Psikoz, Negatif Semptom, Manyetik Rezonans Görüntüleme, Makine Öğrenmesi