Duygu düzenleme süreçleri ve boyutsal kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DIŞKAPI YILDIRIM BEYAZIT SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA SEZER KATAR
Danışman: Sibel ÖRSEL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ; Kişilik özelliklerinin değerlendirilmesinde kategorik sınıflandırmaya alternatif olarak geliştirilen boyutsal değerlendirme sistemi DSM-V' te III. Bölüm' de "gelecekte yenilenecek olan DSM için araştırılması önerilen" bölümde yer almaktadır. Bir diğer boyutsal bakış açısı, bilişsel kurama göre geliştirilen kişilik inançlarının yer aldığı kişilik değerlendirmesidir. Çalışmamızda iki boyutsal sistem arasındaki ilişkinin incelenmesi, duygu düzenleme ve bilişsel duygu düzenleme yöntemlerinin kişilik özellikleri ve işlevselliğine olan etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. YÖNTEM; Çalışmaya Dışkapı Eğitim Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniği'ne başvuran 200 depresyon ve anksiyete bozukluğu tanılı hasta, 93 sağlıklı kontrol dâhil edildi. Hastaların değerlendirilmesinde kullanılan sosyodemografik veri formu, bilişsel duygu düzenleme ölçeği(BDDÖ), duygu regülasyon zorluğu ölçeği(DRZÖ), beck anksiyete ölçeği(BAÖ), beck depresyon ölçeği(BDÖ), uyumsuz kişilik özellikleri envanteri(UKÖE), kişilik inanç ölçeği(KİÖ) araştırmaya katılacak olan hastalar tarafından doldurulmuş; DSM-V tanılarını koymak için yapılandırılmış klinik görüşme aracı (SCID-5-CV), DSM-V kişilik işlevselliği klinik değerlendirme formu (KİD) görüşmeci tarafından yüz yüze görüşme ile uygulanmıştır. BULGULAR; Çalışmaya katılan hasta ve kontrol grubu yaş, medeni durum açısından benzerdi. Gruplar arasında duygu düzenleme stratejileri (BDDÖ, DRZÖ) açısından anlamlı farklılık saptanmıştır. Hasta grubunda kontrol grubuna göre UKÖE, KİÖ ve KİD puanları anlamlı olarak yüksektir. Korelasyon analizlerinde uyumsuz kişilik özellikleri ve kişilik inançları arasında her iki grupta da anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Hiyerarşik regresyon analizlerinde KİD toplam puanı için, sırasıyla BDDÖ, DRZÖ ve UKÖE'nin anlamlı varyans artışları sağladığı bulunmuştur. TARTIŞMA ve SONUÇ; Çalışmamızda literatürde yeni kavramlar olan boyutsal kişilik özellikleri ve kişilik işlevselliği, ölçüm araçları ile birlikte klinik ve kontrol grubunda incelenerek önemli korelasyonlar elde edilmiştir. Ayrıca duygu düzenleme stratejileri ve uyumsuz kişilik özelliklerinin KİD toplam puanını zayıf fakat anlamlı şekilde ön gördüğü saptanmıştır. Tezimiz örneklem özellikleri açısından hem bu tanı kriterlerinin hem de boyutsal kişilik özelliklerinin duygu düzenleme ile ilişkisinin incelendiği ilk çalışmadır. Elde edilen bulgular hem psikopatolojisi olan grupta hem de sağlıklı grupta kişilik kavramına yaklaşım açısından önemlidir. Ayrıca kişilik inançları ile bu kişilik özelliklerinin ilişki içerisinde olması bilişsel davranışçı terapi uygulamalarında yapılacak müdahalelere yol gösterici olacak ve konuyla ilgili yeni araştırmalara, kişilik bozukluğu hastalarında tedavi yöntemleri geliştirilmesine yarar sağlayacaktır.