Obez çocuklarda serum selenyum ve çinko düzeyleri ile obezite komplikasyonları (İnsülin direnci, dislipidemi ve hipertansiyon) arasındaki ilişki
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAĞCILAR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE SENA SOMUNCU
Danışman: Özlem BOSTAN GAYRET
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Obezite tüm dünyada yaygın olarak görülen önemli bir halk sağlığı sorunudur. Eser elementler birçok kofaktör ve koenzimin yapısında yer alırlar ve vücutta önemli bir düzenleyici role sahiptirler. Hatalı beslenme alışkanlıkları sebebiyle obez çocuklarda eser element düzeyleri düşük olabilir. Çalışmamızın amacı eser elementlerden serum selenyum, çinko düzeylerinin obezite ve dislipidemi, hipertansiyon ve insülin direnci gibi obezite komplikasyonları ile arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir. Materyal-Metod: Bu prospektif kesitsel çalışmaya Haziran-Aralık 2021 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Bağcılar Eğitim Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Çocuk Polikliniğine başvuran 6-13 yaş arası vücut kitle indeksi 95 persentil ve üzerinde olan 45 obez ve aynı yaş grubundaki sağlıklı, vücut kitle indeksi (VKİ) normal persentil aralığında olan 45 çocuk alındı. Kontrol grubundan 2 çocuk serum selenyum ve çinko düzeyleri numune yetersizliği nedeniyle ölçülemediğinden çalışmadan çıkarıldı. Çocuklardan ve ailelerinden yazılı onam alındıktan sonra çocukların öyküleri alınıp yaş, cinsiyet, boy, kilo ölçüldü. VKİ'leri hesaplandı ve VKİ persentilleri saptandı. Cinsiyet, yaş, kilo, VKİ ve VKİ persentili ile sistolik kan basıncı, diyastolik kan basıncı, açlık kan glukozu, insülin, HOMA-IR, total kolesterol, LDL, TG ve HDL açısından obez ve kontrol grupları karşılaştırıldı. Her iki grubun serum selenyum ve çinko değerleri ölçülerek obez ve kontrol grubunun verileri ile değerlendirildi. Bulgular: Çalışma yaşları 6 ile 13 arasında değişmekte olan, obez grupta 20'si (%44,4'ü) kız, 25'i (%55,6'sı) erkek; kontrol grubunda 26'sı (%60,5'i) kız, 17'si (%39,5'i) erkek olmak üzere toplam 88 çocukla yapıldı. Olguların %51,1'i obez; %48,9'u ise kontrol grubuydu. Çalışmaya katılan çocukların yaş ortalaması obez grubunda 9,73±2,35, kontrol grubunda ise 9,21±1,98 olarak saptandı. Obez ve kontrol gurubu arasında olguların yaş ve cinsiyetleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı (p>0,05). Obezlerin kilo, VKİ, VKİ persentili, sistolik kan basıncı ve diyastolik kan basıncı değerleri kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek saptandı (sırasıyla; p=0,001, p=0,001, p=0,001, p=0,001, p=0,007). Obez olguların insülin, HOMA-IR, TG, LDL değerleri kontrol olgulardan anlamlı derecede yüksek saptanırken (sırasıyla; p=0,001, p=0,001, p=0,001, p=0,042), HDL değerleri anlamlı x derecede düşük saptandı(p=0,001). Obez grubunda kontrol grubuna göre açlık kan glukozu ve total kolesterol ile anlamlı bir ilişki saptanmadı (p>0,05). Obez grubun %57,8'inde hipertansiyon, %55,6'sında insülin direnci, %57,8'inde dislipidemi mevcuttu. Obez ve kontrol grubu birlikte değerlendirildiğinde tüm olguların %67'sinde selenyum eksikliği olduğu görüldü. Obez grubunda kontrol grubuna göre serum selenyum ve çinko düzeyleri arasında istatistiksel anlamlı bir farklılık bulunmadı (p>0,05). Her iki grupta da serum selenyum ve çinko düzeyleri ile açlık kan glukozu, insülin, HOMA-IR, total kolesterol, LDL, TG, HDL, SKB ve DKB arasında anlamlı fark bulunmadı (p>0,05). Sonuç: Çocuklarda serum selenyum düzeyi hem obez, hem kontrol grubunda düşük saptanmıştır ancak aralarında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Obez çocuklarla, kontrol grubu serum çinko düzeyleri arasında da ilişki saptanmamıştır. Ayrıca hem obez, hem kontrol grubunda serum selenyum ve çinko düzeyleri ile obezite komplikasyonları olan insülin direnci, dislipidemi ve hipertansiyonun da ilişkili olmadığı görülmüştür. Çocuklarda serum selenyum ve çinko düzeyleri ile obezite ve obezite komplikasyonları (insülin direnci, dislipidemi, hipertansiyon) arasındaki ilişkiyi aydınlatmak daha geniş örneklem sayısı, daha uzun süreli ve çok merkezli çalışmalar ile mümkün olabilir. Selenyum eksikliği açısından da toplumdaki tüm çocukların değerlendirildiği ve besin alışkanlıklarının sorgulandığı çalışmaların yapılması gerektiği kanısındayız. Anahtar kelimeler: Çinko, obezite, obezite komplikasyonları, selenyum