Kronik böbrek hastalığı tanılı hastaların güncel kılavuzlara göre tedavi optimizasyonunun değerlendirilmesi: Tek merkez çalışması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KOCAELİ ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜSEYİN ÇİFTLİK
Danışman: Erkan ŞENGÜL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Kronik böbrek hastalığı (KBH), yüksek kardiyovasküler (KV) risk ve progresif seyri nedeniyle etkin ve bütüncül bir tedavi yaklaşımı gerektirmektedir. Kılavuzlara bağlı hasta yönetimi; KBH progresyonunu ve KV sonlanımları anlamlı biçimde iyileştirmektedir. Ancak bu tedavilerin gerçek yaşam pratiğinde ne ölçüde uygulanabildiği net değildir. Bu çalışmada, nefroloji polikliniğinde takip edilen KBH tanılı hastalarda güncel kılavuzlara göre tedavi optimizasyonunun değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif, tek merkezli çalışmada, en az 3 aydır KBH tanısı ile takip edilen 605 erişkin hastanın verileri analiz edilmiştir. Demografik özellikler, komorbiditeler, laboratuvar parametreleri ve kullanılan tedaviler elektronik kayıt sistemi üzerinden elde edilmiştir. Hastalar KBH evrelerine ve diyabet varlığına göre alt gruplara ayrılarak değerlendirilmiş; uygun istatistiksel testler kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmamıza toplam 605 KBH tanılı hasta dahil edildi; hastaların 387'si (%63,97) kadın, 218'i (%36,03) erkekti ve ortalama yaş 65,86±13,13 yıl olarak saptandı. Vücut kitle indeksi (VKİ) %45,8 fazla kilolu, %32,70 obezite bulundu. Hastaların %10,08'i evre 1–2, %63,47'i evre 3 ve %26,45'i evre 4–5 KBH grubundaydı. Primer böbrek hastalığı etyolojisi olarak diyabet mellitus (DM) %42,64, hipertansiyon (HT) %26,28 oranında saptanırken, olguların %24,46'inde etyoloji bilinmiyordu. Komorbiditeler incelendiğinde hastaların %65,29'unda DM, %81,16'sınde HT, %36,52 KV hastalık ve %74,72'sinde hiperlipidemi mevcuttu. Tüm hastaların, glukoz 107 (93-141) mg/dl, hemoglobin (HgbA1c) %6 (5,6-7,2), medyan tahmini glomerüler filtrasyon hızı (tGFH) 40 (29–529) mL/dk/1,73 m², kreatinin 1,41 (1,19-2) mg/dl, potasyum 4,8 (4,4-5,2) kalsiyum 9,33 (9-9,7) mg/dl, parathormon 68 (43-129) ng/L, albümin 4,3 (4,1-4,5) gr/dl, bikarbonat 22,81±3,76 mmol/L, hemoglobin 12 (11-13,2) g/dl, ferritin 94,35 (43,1-240,5) µg/L, albümin kreatinin oranı (AKO) 94,8 (25–456) mg/g, sistolik kan basıncı (KB) 135 (120–140) mmHg, diyastolik kan basıncı (KB) 80 (80-90) mmHg olarak bulundu. Hastaların %58,68'i Renin anjiotensin aldesteron sistemi (RAAS) inhibitörü, %36,53'ü sodyum glukoz kotransporter-2 (SGLT-2) inhibitörü, %15,7'si non-steroidal mineralokortikoid reseptör antagonisti (ns-MRA), %24,63'ü statin tedavisi kullanmaktaydı. RAAS inhibitörü kullanımı evre 1-2 KBH'da %86,89, evre 3 KBH'da %58,59, evre 4-5 KBH'da %48,13'e geriledi. SGLT-2 inhibitörü kullanımı evre 1-2 KBH'da %60,66, evre 3 KBH'da %35,94, evre 4-5 KBH'da %28,75'e geriledi. Diyabetik hastalarda (n=395), SGLT-2 inhibitörü kullanım oranı %54,18, RAAS inhibitörü kullanım oranı %68,86, ns-MRA kullanım oranı %24,05 olarak saptandı. Sonuç: Bu çalışma, kronik böbrek hastalığında kılavuzlarla güçlü biçimde önerilen tedavilerin gerçek yaşam pratiğinde yeterince uygulanamadığını ortaya koymaktadır. Tedavi eksikliğinin temel nedenlerinin hiperkalemi riski, akut böbrek hasarı (ABH) endişesi, poliklinikte zaman kısıtlılığı ve ilaçların geri ödeme kapsamında olmaması düşünülmektedir. Potasyum ve metabolik parametrelerin daha etkin yönetilmesi, hasta bazlı risk değerlendirmesi ve hekim farkındalığının artırılması ile renoprotektif tedavilerin daha geniş hasta gruplarında güvenle kullanılabileceği kanaatindeyiz. Bu yaklaşım, KBH progresyonunun yavaşlatılması ve KV morbidite ve mortalitenin azaltılması açısından kritik öneme sahiptir. Anahtar Kelimeler: Kardiyovasküler Risk, Kronik Böbrek Yetmezliği, RAAS İnhibitörü, SGLT-2 İnhibitörler, ns-MRA, Tedavi Optimizazyonu.