Spinal kord yaralanmalı hastalarda idrar yolu enfeksiyon sıklığı
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMED MUSTAFA ÖZTÜRK
Danışman: Burcu HAZER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:SPİNAL KORD YARALANMALI HASTALARDA İDRAR YOLU ENFEKSİYON SIKLIĞI Amaç: Çalışmamızın amacı omurilik yaralanmalı hastalarda mesane boşaltım yöntemlerine göre idrar yolu enfeksiyonu ve bakteriüri sıklığını saptamak ayrıca bu durumun kişinin fonksiyonel bağımsızlığı, günlük yaşam aktiviteleri ile ilişkisini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Sağlık Bilimleri Üniversitesi Başakşehir Çam Sakura Şehir Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon kliniğinde 1 Mart 2023 ile 30 Eylül 2024 tarihleri arasında yatarak tedavi almış olan, çalışma kriterlerini karşılayan omurilik yaralanmalı hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. Omurilik yaralanması tanısı alan toplamda 202 hasta dahil edilmiştir. Hasta bilgilerine hastane sisteminde kayıtlı olan epikrizlerinden ulaşılmıştır. Çalışmaya dahil edilen hasta dosyalarından hastaların demografik verileri, yaralanma etiyolojisi, nörolojik seviyesi (ASIA (American Spinal Injury Association) bozukluk skalası sonucu), yatış süreleri, komplikasyonları kaydedildi. Hastalar ASIA bozukluk skalasına göre AIS (ASIA Impairment Scale) A-B-C-D şeklinde; spinal kordda nörolojik etkilenme seviyelerine göre komplet/inkomplet ve tetrapleji/parapleji şeklinde sınıflandırıldı. Hastaların ürolojik hikayesi, inkontinansın varlığı, mevcut boşaltım şekli, mevcut boşaltım şekli temiz aralıklı kateter (TAK) ise sıklığı ve süresi, mevcut boşaltım şeklini öneren kişi, mevcut boşaltımı yapan kişi bilgileri kaydedildi. Hasta yatış rutininde Tam İdrar Tahlili (TİT), ve idrar kültürleri incelendi. Ek olarak hastaların ilk yatış sırasında SCIM (Spinal Cord Independence Measure III) değerleri, yatış ve çıkış FIM (Functional Indepencedence Measure) skorları, SKY (Spinal Kord Yaralanması) sonrası Temiz Aralıklı Kateter (TAK) kullanan hastalar var ise Temiz Aralıklı Kendi Kendine Kateterizasyonda Özgüven Ölçeği skorlamaları tamamlandı. Dosya bilgilerinden hastaların ÜSE (Üriner Sistem Enfeksiyonu) varlığı, sayısı ve etkeni kaydedildi. Ayrıca yatışı boyunca toplam Asemptomatik Bakteriüri (ASB) sıklığı, SÜSE (Semptomatik Üriner Sistem Enfeksiyonu) sıklığı, kaç defa ve kaç farklı ÜSE için antibiyotik kullanımının sıklığı, yatışı boyunca kaç defa ÜSE için enfeksiyon hastalıklarına konsülte edilme sıklıkları da kaydedildi. Bulgular: Hastalarının %31'i kadın, %69'u erkekti. Hastaların yaşlarının 18-79 arasında değiştiği ve yaş ortalamasının 44,09±16,7 yıl olduğu belirlendi. Hastaların %68'inin travmatik, %32'sinin non-travmatik etiyoloji bulundu. Travmatik nedenlerin en sık görüleni %35 ile yüksekten düşme, ikincisi ise trafik kazaları iken; non-travmatik nedenlerin ise %42 ile dejeneratif değişiklikler idi. Omurilik yaralanmalı hastaların %37'si AIS A grubunda yer alırken, en çok etkilenen omurilik seviyesi %50'si T1-T12 arası bölge olarak saptandı. Hastaların %80'i parapleji, %20'sı tetrapleji idi. Hastaların %37'si komplet, %63'ü inkomplet olarak bulundu. Çalışmadaki SKY hastalarının SCIM toplam puan ortalaması 43,52±21,52; FIM yatış skoru ortalama 66,97±20,77; çıkış FIM skoru ortalaması 76,43±21,23 temiz aralıklı kendi kendine kateterizasyonda özgüven puan ortalaması 30,18±21,28 olarak hesaplandı. Hastaların yatış ve çıkış FIM skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p=0,001). Hastaların %54'ü mesane boşaltım yöntemi olarak TAK kullanırken %22'si mesaneyi spontan olarak boşalttığı ve %13'ünün mesaneyi boşaltırken daima sonda kullandığı görüldü. Hastaların %58'inde yatış rutininde uygulanan TİT'te piyüriye rastlanıldı. Hastaların yatış rutininde %52'sinin idrar kültüründe üreme olduğu, %23'ünün idrar kültüründe farklı türlerde (>3) bakteri ürediği ve %6'sının idrar kültüründe ürogenital flora bakterileri ürediği saptandı. Hastaların idrar kültüründe en sık rastlanan mikroorganizmanın E. Coli %38 olduğu bulundu. Yatış boyunca hastaların idrarında ASB rastlanma sıklığı ortalama 2,62±2,36 defa olup hastaların %32'sinde hiç rastlanılmadı. Yatış boyunca hastalarda SÜSE rastlanma sıklığı ortalama 2,19±1,49 defa olup hastaların %60'ında hiç rastlanılmadı. TAK veya daima sonda kullanan hasta gruplarında daha fazla piyüriye rastlanıldığı, idrar kültüründe daha fazla oranda üreme olduğu, hastaların yatışı boyunca ASB ve SÜSE rastlanma oranı daha yüksek olarak bulundu. Ancak daimi sonda ile TAK arasındaki analizde ise anlamlı fark saptanmamıştır. Hastanede yatış süresi uzun olan hastalarda ASB ve SÜSE oranı anlamlı derecede daha yüksek olarak saptanmıştır. ASB ve SÜSE rastlanan hastalar daha çok komplet iken ASB ve SÜSE rastlanmayan hastalar ise daha çok inkomplet idi. ASB ve SÜSE rastlanmayan hastaların FIM çıkış puanı ve SCIM toplam skorları daha yüksektir. ASB rastlanan ve rastlanmayan grupta temiz aralıklı kendi kendine kateterizasyonda özgüven ölçeğinden aldıkları puanları arasında istatistiksel anlamlı fark saptanmamasına rağmen (p=0,7533), SÜSE rastlanan ve rastlanmayan grupta temiz aralıklı kendi kendine kateterizasyonda özgüven ölçeğinden aldıkları puanları arasında istatistiksel anlamlı fark saptanmıştır (p=0,0013). SÜSE rastlanmayan hastaların temiz aralıklı kendi kendine kateterizasyonda özgüven ölçeğinden aldıkları puanları daha yüksektir. Sonuç: Bu çalışma spinal kord yaralanmalı bireylerde mesane yönetim stratejilerinin enfeksiyon riskini belirgin şekilde etkilediğini düşündürmektedir. Enfeksiyon sıklığını azaltmak amacıyla bireye özel boşaltım yöntemlerinin seçimi, uygun kateterizasyon eğitimi, invaziv girişimlerin en aza indirilmesi ve enfeksiyon gelişimi halinde kültür-antibiyogram sonuçlarına dayalı tedavi planlaması öncelikli yaklaşımlar arasında yer almalıdır. Ayrıca, enfeksiyonların önlenmesine yönelik girişimlerin yalnızca klinik sonuçları değil, aynı zamanda hastanın psikolojik uyum sürecini ve fonksiyonel iyileşmesini de olumlu yönde destekleyeceği unutulmamalıdır. Anahtar Kelimeler: Asemptomatik Bakteriüri, Spinal Kord Yaralanması, Temiz Aralıklı Kateter, Üriner Sistem Enfeksiyonu