Polikistik over sendromu tanılı kadınlarda psikolojik dayanıklılık ve cinsel doyum arasındaki ilişkinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞEGÜL BİÇER
Danışman: Derya Güliz MERT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmada polikistik over sendromu (PKOS) tanılı kadınlarda sosyodemografik değişkenler ile psikolojik dayanıklılık ve cinsel doyum arasındaki ilişkinin incelenmesi, PKOS tanılı kadınların sağlıklı kontrol grubuyla psikolojik dayanıklılık ve cinsel doyum açısından karşılaştırılması, psikolojik dayanıklılık ile cinsel doyum arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi ve PKOS tanılı kadınlarda cinsel doyumu etkileyen faktörlerin saptanması amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Bu araştırmaya Ankara Şehir Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum polikliniğine başvuran, 18-40 yaş arası, kadın hastalıkları ve doğum hekimi tarafından Rotterdam tanı kriterlerine göre PKOS tanısı konulan 70 hasta ve bu hastalar ile yaş ve eğitim düzeyi açısından eşleştirilen 69 sağlıklı kontrol dahil edildi. Tüm katılımcılar ile SCID-5'e göre psikiyatrik görüşme yapıldı, Sosyodemografik Veri Formu, Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (YİPDÖ), Hastane Anksiyete Depresyon Ölçeği (HADÖ), Golombok Rust Cinsel Doyum Ölçeği (GRCDÖ) ve Arizona Cinsel Yaşantılar Ölçeği (ACYÖ) uygulandı. PKOS tanılı kadınların varsa hastane bilgi sisteminde yer alan kadın doğum ve hastalıkları hekimi tarafından istenen kan tetkikleri kaydedildi. Bulgular: Bu araştırmada PKOS tanılı kadınların sağlıklı kontrollere kıyasla psikolojik dayanıklılıklarının daha düşük olduğu, kendilik algısı alt boyutunda iki grup arasında belirgin fark bulunduğu saptandı. PKOS tanılı kadınların cinsel doyumları değerlendirildiğinde sağlıklı kontrollere kıyasla daha düşük cinsel doyumları olduğu bulundu. PKOS tanılı kadınların partnerleri ile cinsel yaşamında cinsel doyumları daha düşük olduğu halde sağlıklı kontroller ile karşılaştırıldığında mastürbasyon varlığı ve mastürbasyon sıklığı açısından iki grup arasında bir fark olmadığı saptandı. Hem PKOS tanılı kadınlar hem sağlıklı kontrollerde cinsel yaşantıda mastürbasyon varlığı ile GRCDÖ ve ACYÖ toplam puanlarında anlamlı bir ilişki saptanmadı. PKOS tanılı kadınların gelir düzeylerine göre YİPDÖ puanları değerlendirildiğinde, düşük gelir düzeyine sahip olan kadınların orta ve yüksek düzey gelir sahibi olanlara göre psikolojik dayanıklılığı daha düşük bulundu. PKOS tanılı kadınlarda gelir düzeyine göre cinsel yaşantılar değerlendirildiğinde ise GRCDÖ ve ACYÖ toplam puanlarında anlamlı fark bulunmadı ancak GRCDÖ iletişim alt boyutunda anlamlı düzeyde fark saptandı. Gelir düzeyi yüksek olan kadınların cinsel doyum ile ilişkili cinsel iletişim alanında yaşadıkları sorunların anlamlı düzeyde azaldığı tespit edildi. PKOS tanılı kadınların YİPDÖ toplam puanları ile yaş, eğitim yılı, VKİ, partneri ile ilişki süresi ve cinsel ilişki sıklığı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon olmadığı tespit edildi. PKOS tanılı kadınların da sağlıklı kontrollerin de eğitim yılı arttıkça cinsel sorunlarının azaldığı saptandı. PKOS tanılı kadınların ve sağlıklı kontrollerin YİPDÖ, GRCDÖ ve ACYÖ toplam puanları değerlendirildiğinde aralarında anlamlı düzeyde ilişki olduğu, psikolojik dayanıklılık düzeyleri arttıkça cinsel sorunlarının azaldığı bulundu. YİPDÖ alt boyutlarından gelecek algısında psikolojik dayanıklılık puanları arttıkça cinsel doyumun anlamlı şekilde olumlu yönde etkilendiği tespit edildi. PKOS tanılı kadınlarda cinsel doyuma etki eden faktörleri yordamak için yapılan regresyon analizinde psikolojik dayanıklılığın cinsel doyum üzerinde anlamlı etkisi olduğu saptandı. Sonuç: Bu araştırmada PKOS tanılı kadınların psikolojik dayanıklılık düzeylerinin sağlıklı kontrollere kıyasla daha düşük, cinsel sorunlarının daha fazla ve cinsel doyumlarının daha düşük olduğu gösterildi. Psikolojik dayanıklılık ile cinsel doyum arasında anlamlı bir ilişki olduğu, psikolojik dayanıklılık arttıkça cinsel doyumun da arttığı ve cinsel sorunların azaldığı saptandı. Çalışmada psikolojik dayanıklılığın önemli bir komponenti olan gelecek algısı ile cinsel doyumun ilişkisi dikkat çekti. Gelecek algısı bireyin geleceğe yönelik bakış açısını ifade etmekte olup geleceği planlama kabiliyeti ve geleceğe gerçekçi ve iyimser bakmak ile ilişkilidir. Bu doğrultuda PKOS ile çalışan klinisyenlerin hastalara hastalık süreci ile ilgili psikoeğitim vermesinin ve umutlu yaklaşımın cinsel doyumun desteklenmesine katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Bu bulgular ışığında PKOS tedavisinin içerisinde ruh sağlığı çalışanlarının da yer aldığı multidisipliner yaklaşımla ele alınması ve bu kadınların takiplerinde cinsel yaşamın değerlendirilmesi, bu alana yönelik sorunların hastalar ile görüşülmesi ihtiyacı olduğu söylenebilir. Psikolojik dayanıklılığı etkileyen faktörler göz önüne alınarak risk faktörlerinin azaltılması ve koruyucu faktörlerin arttırılması yönünde müdahalelerin cinsel sorunların önlenmesinde ve tedavisinde önemli bir araç olabileceği öngörülmektedir. Bu araştırma alanyazında PKOS tanılı kadınlarda cinsel doyumun psikolojik dayanıklılık ile ilişkisini değerlendiren ilk çalışma olması yönünden oldukça özgüldür. PKOS tanılı kadınlarda cinsel doyuma etki eden faktörlerin ve psikolojik dayanıklılık ile ilişkisinin daha geniş örneklem grubu ile ve ileriye dönük takip çalışmaları planlanarak incelenmesine ihtiyaç vardır.