Bir eğitim ve araştırma hastanesindeki doktorların D vitamini hakkındaki bilgi düzeyi ve tedavi yaklaşımları
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NEŞE GÜL ÇELİK
Danışman: Berrin TELATAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Dünya genelinde yaklaşık 1 milyar insanda D vitamini eksikliği olduğu öngörülmektedir. Kas-kemik metabolizmasından primer sorumlu olan D vitamininin günümüzde iskelet sistemi dışı etkilerinin de olduğu bilinmektedir. Birçok kronik hastalıkla yakından ilişkisi olan ve aynı zamanda vücutta hormon gibi davranan bu vitaminin eksikliği esasen basit tıbbi müdahalelerle önlenebilir. Bu çalışmadaki amacımız, hastanemizde yedi farklı branşta çalışmakta olan doktorların D vitamini hakkındaki bilgi düzeyini, tedavi yaklaşımlarını değerlendirmek ve varsa branşlar arası farklılıkları ortaya koymaktır. GEREÇ VE YÖNTEM: Bu çalışma tanımlayıcı tipte bir araştırmadır. Çalışmaya 01.11.2022-01.01.2023 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde aktif görev yapmakta olan İç Hastalıkları, Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon, Ortopedi ve Travmatoloji, Nöroloji, Ruh Sağlığı ve Hastalıkları, Kadın Hastalıkları ve Doğum, Aile Hekimliği branşları alındı. Aile Hekimliği haricindeki branşlar D vitamini düzeyini tetkik etme yetkisine sahipti. 113 hekim çalışmaya dâhil edildi. Katılımcılara yüz yüze anket uygulandı. Anket formunun ilk bölümünde 10 soru yöneltilip bunlar sosyodemografik özellikleri (yaş, cinsiyet, unvan, branş, hekimlik yapma süresi, D vitamini kullanımı) ile bilgi kaynağını ve preparat tercihlerini sorgulamaktaydı. İkinci bölümde ise D vitamini hakkındaki bilgi düzeyi ve tedavi yaklaşımlarını değerlendirmeyi amaçlayan 40 önermeyi doğru/yanlış/fikrim yok seçeneklerinden birini işaretleyerek yanıtlamaları istendi. Veriler önermeleri doğru yanıtlama oranı üzerinden değerlendirildi. BULGULAR: Çalışmaya 113 hekim katıldı. Katılımcıların yaş ortalaması 30,96±5.78 yıl (min:25-maks:54) idi. Katılımcıların % 60,2'si kadın, %39,8'i erkekti. Katılımcıların %72,6'sı asistan, %27,4'ü uzman doktordu. Katılımcıların %31,9'u aile hekimliği, %22,1'i iç hastalıkları, %15,9'u fizik tedavi ve rehabilitasyon, %30'u diğer branşlarda çalışmaktaydı. Katılımcıların %50,44'ü 0-4 yıl, %32,74'ü 5-9 yıl, %16,81'i 10 yıl ve daha uzun süredir hekimlik yapmaktaydı. Anketimiz 40 puan üzerinden değerlendirilmiş olup katılımcıların puan ortalamaları 25.49±5.16 bulundu. 10 yıldır hekimlik yapanların puanları daha yüksek bulundu. Puan ortalaması en yüksek 3 branş iç hastalıkları, aile hekimliği ve fiziksel tıp ve rehabilitasyondu. 40 önermenin 21'i D vitamini hakkındaki genel bilgiyi 19'u tedavi yaklaşımlarını ölçmeye yönelikti. Katılımcıların %40,2'si D vitamini preparatı kullanmaktaydı. Katılımcıların %32,7'si D vitamini replasman tedavisi için kılavuz kullanmaktaydı. Katılımcıların %71,7'si kapsül, %61,1'i damla, %25,7'si tablet formunu reçete etmekteydi. Kendisi D vitamini kullananların, replasman için kılavuz kullananların ve reçetesinde kapsül tercih edenlerin puanları daha yüksek saptandı. Aile hekimliğinde görevli branş hekimlerinin önermeleri doğru yanıtlama oranları toplamda iç hastalıklarına yakın, diğer branş hekimleriyle karşılaştırıldığında aile hekimliği branşında görev yapanların tedavi yaklaşımı ve toplam puanları diğer branşlardan istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu. Bilgi düzeyi puanı yüksek olanların tedavi yaklaşımı puanları da yüksek bulundu. SONUÇ: Bu çalışma ile doktorların D vitamini hakkındaki bilgi düzeyi ve tedavi yaklaşımları ve bu bilgi düzeyini etkileyen faktörler araştırıldı. Özellikle riskli gruplarda verilmesi önerilen profilaktik tedavi önermelerinin doğru yanıtlanma oranı düşük bulundu. Buna karşın gebelerde ve yenidoğanlarda verilmesi önerilen profilaktik tedavi ile ilgili önermeleri aile hekimliği branş hekimlerinin doğru yanıtlama oranı daha yüksek bulundu. Replasman tedavisi için kılavuz kullananların puanları daha yüksek olmakla birlikte kılavuz kullanım oranı düşük bulundu. Çalışmamızda aile hekimliği branş hekimlerinin kılavuz kullanma oranları ile tedavi yaklaşımları ve toplam puanlarının diğer branş hekimlerine göre yüksek olduğu saptandı(p<0,05). D vitamini replasman tedavisinde tercih ettikleri preparatlara bakıldığında aile hekimliği branşında görev alanların 'damla' ve 'kapsül' formlarını tercih etme oranları diğer branş hekimlerine göre daha yüksek bulundu.(p<0,05) Çalışmamıza göre aile hekimliği branş hekimlerinin D vitaminine önem verdiği, özellikle riskli gruplarda diğer branşlara göre tedavi yaklaşımı bilgi düzeyinin yüksek olduğu bulundu. ANAHTAR KELİMELER: D vitamini, doktorlar, eksiklik, tedavi