45 yaş üstü erişkinlerde aspirin kullanımı, bilgi düzeyi ve tutumunun değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YELDA ÇETİNKÜNAR
Danışman: Memet Taşkın EGİCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Trombotik olayların engellenmesinde etkinliği kanıtlanmış ve uzun yıllardır kullanılmakta olan bir ilaç olan aspirin, koroner kalp hastalığı, kardiyovasküler hastalık morbidite ve mortalitesinde, özellikle miyokard enfarktüsü ve inmede önemli azalmalar sağlar. Yaptığımız çalışmada 45 yaş üstü erişkin hastaların aspirin kullanımı ile ilgili bilgi ve tutumlarının ortaya çıkarılması; bu şekilde doğru ilaç kullanımı, ilacın olası yan etkilerinden korunması ve komplikasyon durumunda erken müdahalede bulunulması için doğru yaklaşımlara katkıda bulunulması amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmaya SBÜ Sağlık Bilimleri Üniveristesi Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği' ne 06/08/2018-06/10/2018 tarihleri arasında başvuran 45 yaş üstü her iki cinsiyetten çalışmaya katılmayı kabul eden, iletişim kurulabilen, hem primer hem sekonder korunma amacıyla en az 6 ay süreyle düzenli aspirin kullanmış kişiler dahil edilmiş, 45 yaş altı, iletişim kurulamayan hastalar, sağlık personeli olanlar, 6 aydan daha kısa süreyle aspirin kullananlar, aspirin kullanımı 6 aydan az olanlar çalışmaya alınmamıştır. Katılımcılara yönlendirilen çalışma formunda; sosyodemografik veriler ile kronik hastalık varlığı, ailede kardiyovasküler hastalık öyküsü, aspirin kullanımı durumu ve bilgi düzeyini değerlendiren sorular yer almıştır.. İstatistiksel analiz için SPSS 15.0 for Windows programı kullanıldı. Bağımsız iki grup karşılaştırmaları Mann Whitney U testi ile yapıldı. Bağımsız gruplarda oranlar Ki Kare Analizi ile karşılaştırıldı. İstatistiksel alfa anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak kabul edildi. BULGULAR: Katılımcıların yaş ortalaması 64,6±9,4 idi. Katılımcıların %48,9'u (n=129) kadın idi. Yaş arttıkça hipertansiyon gelişimi arasında anlamlı bir ilişki vardı (p=0.027).Yaş arttıkça mide kanaması ve mide ülseri gelişmesi arasında (p=0,03; p=0,007). kafa içi kanama gelişmesi (p=0,048)arasında anlamlı ilişki vardı Kadınlarda mide ülseri görülme oranı anlamlı olarak daha yüksekti (p=0,029). Kadınlarda ağrı kesici kullanımı daha yaygın olup ve bu fark istatistiksel olarak anlamlıydı (p=0,000). Kadınların daha sık mide koruyucu kullandığı ve aspirinin yan etkilerinin anlamlı olarak daha sık görüldüğü belirlendi. (p=0,033; p=0,030). BKİ'ne göre obez olanların mide koruyucu kullanma sıklığı anlamlı olarak yüksekti (p=0,001). Sigara kullanım sıklığı erkeklerde anlamlı olarak yüksek bulundu (p=0,005). Sigara kullanımı ile alkol kullanımı arasında anlamlı ilişki mevcuttu (p=0,000). Sigara kullanımı ile inme ve kalp krizi gelişimi arasında anlamlı ilişki bulunmadı (p=0,700; p=0,747). Aspirin kullanım süresi ile mide kanaması gelişmesi ve kafa içi kanama gelişmesi arasında anlamlı ilişki mevcuttu (p=0,024; p=0,008). Yan etki görülme oranı mide koruyucu kullananlarda kullanmayanlara göre istatistiksel anlamlı olarak daha düşüktü (p=0,045). Aspirine bağlı yan etki görülen ve görülmeyen kişilerin aspirin kullanım süresi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p=0,126). Eğitim düzeyi ile aspirin kullanma amacını bilme durumu arasında anlamlı ilişki saptanmadı. SONUÇ: Çalışmamızda aspirinle ilgili bilgi düzeyinin yeterli olmadığı saptanmıştır. Ayrıca eğitim düzeyi ile aspirin kullanım amacını bilme durumu arasında bir ilişki olmadığı saptandı. Aspirin kullanım süresi ile mide kanaması ve kafa içi kanama gelişmesi riski artmaktaydı. Mide koruyucu kullananların yan etki oranı kullanmayanlara göre düşüktü. Anahtar kelimeler: Aspirin, sağlık okuryazarlığı, primer ve sekonder korunma, kardiyovasküler hastalık, inme, kanama