Anti-nöbet ilaç kullanan epilepsi tanılı çocuklarda, interiktal anksiyete düzeyi ve anksiyete ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA GÜLHANE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BUSE YILMAZ
Danışman: Bülent ÜNAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Epilepsi, çocuklarda en sık görülen kronik nörolojik hastalıktır. Psikiyatrik komorbiditelere epilepsili hastalarda oldukça sık rastlanır. Epilepsili çocuklarda diğer kronik hastalıklara sahip olan çocuklara göre daha yüksek düzeyde anksiyete ve depresyonla karşılaşıldığı bilinmektedir, ancak bu hastalardaki anksiyete üzerine etkili faktörler halen tartışmalıdır. Bu çalışmada, epilepsi tanılı anti-nöbet ilaç tedavisi alan çocuklarda, interiktal anksiyete düzeyi ve anksiyete duyarlılığı üzerinde tıbbi ve sosyodemografik değişkenlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 1 Aralık 2022 – 31 Mart 2023 tarihleri arasında Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Nöroloji Polikliniklerinde epilepsi tanısı ile takip edilen, çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan, 8-18 yaş arası 136 hasta dahil edildi. Hastalar nöbet tipleri, epilepsi sendromu tipleri, EEG'de epileptiform aktivitenin görüldüğü yer, kullandıkları anti-nöbet ilaç çeşidi, ilaç sayısı, kan ilaç düzeyi, anti-nöbet ilaca bağlı yan etki varlığı, epilepsi tanı tarihleri, son nöbet tarihleri, kardeş sayısı, annenin çalışma durumu, evde çekirdek aile dışında yaşayan bir kişi olması durumu, evde yaşayanlara arasında kronik bir hastalık varlığına göre gruplandırıldı. Hastalara Revize Edilmiş Çocuk Anksiyete ve Depresyon Skalası–Çocuk Formu (The Revised Child Anxiety and Depression Scale Child Version, RCADS-CV) (ÇADÖ-Y) ve Çocuklar İçin Anksiyete Duyarlılık İndeksi (Childhood Anxiety Severity Index, CASI) (ÇADİ) uygulandı. Aynı anda hastaların bakımından sorumlu ebeveynine Revize Edilmiş Çocuk Anksiyete ve Depresyon Skalası–Ebeveyn formu (The Revised Child Anxiety and Depression Scale Parent Version, RCADS-PV) (ÇADÖ-Y) uygulandı. Ölçek puanları ile değişkenler arasındaki ilişki değerlendirildi. Bulgular: Kardeş sayısının artmasının epilepsili çocuklarda daha yüksek anksiyete düzeyi ve sosyal anksiyete duyarlılığı düzeyiyle anlamlı istatistiksel ilişkisi olduğu tespit edildi. Total anksiyete ve depresyon düzeyi en yüksek olan grubu üç kardeş olanlar olduğu, bunu dört ve üzeri kardeşi olanların takip ettiği görüldü (p=0,009, p=0,013, p 0,050) ancak aynı evde yaşayanlarda kronik hastalık olmasının çocuğun anksiyete duyarlılığını arttırdığı saptandı (p=0,006, p 0,050). Politerapi alan çocuklarda fiziksel anksiyete duyarlılığının monoterapi alanlara göre yüksek olduğu saptandı (p=0,019, p 0,050). Ancak ilaç düzeyi yüksek olan 8 hastanın hiçbirinde sosyal fobi puanı yüksek saptanmadı ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu görüldü (p=0,017, p 0,050). Sonuç: Bu çalışma epilepsi tanısıyla anti-nöbet ilaç kullanan çocuklarda anksiyete düzeyinin ve anksiyete üzerine etkili faktörlerin gerek tıbbi gerek sosyodemografik olarak geniş kapsamda değerlendirildiği az sayıda çalışmadan biridir ve bildiğimiz kadarıyla epilepsili çocuklarda anksiyete duyarlılığının ve kan ilaç düzeyi değişkeninin değerlendirildiği ilk çalışmadır. Epilepsi tanısıyla anti-nöbet ilaç kullanan çocuklarda; kardeş sayısı, annenin çalışma durumu, çocukla aynı evde yaşayıp kronik hastalığı olan bir kişi olması, anti-nöbet ilaç sayısı, kan ilaç düzeyi, nöbet tipi, EEG'de epileptiform aktivitenin görüldüğü yer, anti-nöbet ilaca bağlı yan etki ile anksiyete duyarlılığı ve anksiyete düzeyi arasında ilişki olduğu tespit edilmiştir. Anlamlı bir ilişki tespit edilemeyen diğer değişkenler için daha fazla çalışma yapılabilir. Anahtar Kelimeler: anksiyete, antikonvulzan ilaçlar, anti-nöbet ilaçlar, çocuk, depresyon, epilepsi