İmmünsüpresif tedavi alan olgularda HBV seroprevelansının araştırılması ve riskli olgularda proflaksi amacıyla başlanan farklı antiviral ajanların HBV reaktivasyonunu önleme açısından etkinliklerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜLEYMAN KOÇ
Danışman: Adalet ALTUNSOY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızda değişik sebeplerle immünsüpressif tedavi alan hastalarda HBV reaktivasyon sıklığının araştırılması ve profilaksi amacıyla kullanılan antivirallerin reaktivasyonu önlemede etkinliklerinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Materyal ve Metod: Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde, Ocak 2013-Aralık 2018 tarihleri arasında değişik sebeplerle immünsüpressif tedavi alan hastalar incelenmiştir ve HBV serolojisi bakılan hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların yaş, cinsiyet, primer hastalık ve bazal serolojik statünün reaktivasyonda etkisinin olup olmadığı ve profilaksi alan ve almayan hastalar arasında farklı antvirallerin etkinlikleri karşılaştırılmıştır. Bulgular: Retrospektif olarak taranan, immünsüpressif tedavi almış olan 2328 hastadan serolojik değerlendirilmesi ayrıntılı yapılan 271 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmamıza dahil edilen hastalardan %58,7'si erkek, %41,3 kadındı ve yaş ortalaması 55,71±12,93 (min:20 yaş, max:85 yaş), ortanca yaş 56 olarak saptanmıştır. Hepatit B reaktivasyon gelişen hastalarda ortanca yaşı gelişmeyen hastalara göre anlamlı ölçüde yüksek bulunmuştur (p: 0,043). Erkek ve kadın hastalar arasında reaktivasyon açısından anlamlı bir fark saptanmamıştır (p:0,207). Çalışmaya dahil edilen hastalardan 110 (%40,59)'u hematolojik hastalıklar, 79 (%28,8)'u romatolojik hastalıklar, 60 (%22,14)'ı onkolojik hastalıklar, 21(%7,75)'i dermatolojik hastalıklar nedeniyle immünsüpressif tedavi almıştır. Çalışmamızda onkolojik hastalıklar (solid tümörler) nedeniyle immünsüpresif tedavi alan hastalarda reaktivasyon insidansı diğer hastalıklara göre anlamlı ölçüde daha yüksek bulunmuştur (%13,3/%5,2 p:0,043). Çalışmamıza dahil edilmiş olan 271 hastanın 163 (%60,1)'üne profilaksi verilerek, 100 (%36,9)'üne profilaksi verilmeden izlenmiş, 8 hasta ise immünsüpressif tedavi başlandığı esnada zaten hepatit B tedavisi almakta olduğu tesbit edilmiştir. Hastalar yüksek riskli (n:184), orta riskli(n:75) ve risk gurubu belirlenmemiş(n:12) olarak ayrılmıştır. Çalışmamızda 12 ay ve üzeri takip edilen hastalar ile 12 ayın altında takip edilen hastalar ayrı ayrı analiz edildiğinde risk gurupları ile reaktivasyon arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır(<12ay p:0,099/≥12 ay p:0,090). Tüm hastalar analize dahil edildiğinde de risk gurupları ile reaktivasyon arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır(p:0,051). HBsAg pozitif hastalarda negatif olanlara göre, Hepatit B reaktivasyon gelişimi istatistiksel olarak anlamlı ölçüde yüksek saptanmıştır (p:0,001). HBsAg negatif subgurupta Anti Hbs pozitif ve negatif olan hastalar arasında reaktivasyon gelişmesi veri yetersizliği nedeniyle analiz edilememiştir. Anti-HBs≥100mIU/ml olan hastalarda <100mIU/ml olanlara göre reaktivasyonun gelişimi anlamlı ölçüde düşük saptanmıştır(p:0,032). Antrasiklin dışı kemoterapi alan hastalarda antrasiklin türevi immünsüpressif alanlara göre reaktivasyon anlamlı ölçüde düşük saptanmıştır(p:0,019). Orta ve yüksek doz kortikosteroid alan hastalarda reaaktivasyon steroid almayan hastalara göre anlamlı ölçüde yüksek saptanmıştır(p:0,037). Lamivudin profilaksisi alan hastalarda profilaksi altında hepatit B reaktivasyonu, potent antiviral alan hastalara göre anlamlı ölçüde yüksek bulunmuştur (p:0,008). Sonuçlar: Çalışmamızın sonuçları doğrutusunda profilaksi amacıyla lamivudine karşın potent (entekavir, tenofovir) antivirallerin kullanılması daha uygun bir seçenek olduğu çıkarılmaktadır. AntiHbs titresinin reaktivasyonu önlemdeki rolü ve antivirallerin profilakside etkinlikleri hakkında daha fazla çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: Enfeksiyon hastalıkları, Hepatit B reaktivasyonu, immünsüpressif tedaviler, antiviral ajanların profilakside etkinliği