Diyabetes mellitus hastalarında kognitif fonksiyonun değişimi ve yaşam kalitesiyle ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE AKAY
Danışman: Mehmet Ali ERYILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamız Sağlık Bilimleri Üniversitesi Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi poliklinikleri ve Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi 78 No'lu Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran 18-65 yaş arası diyabetes mellitus hastalarının kognitif fonksiyon bozukluklarının sıklığını saptamak ve hastaların bilişsel fonksiyonları ile sosyodemografik değişkenler, günlük yaşam aktiviteleri, diyabet takipleri arasındaki ilişkiyi değerlendirmek üzere planlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmamız analitik tipte kesitsel bir çalışma olarak planlandı. Çalışmaya Aralık 2016 – Nisan 2017 tarihkeri arasında Konya Eğitim Araştırma Hastanesi ve 78 No'lu Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne diyabetes mellitus tanısıyla takip ve tedavi için başvuran 196 gönüllü kişi dahil edildi. Katılımcılara SMMT, yaşam kalitesi (SF-36) ölçeği, Beck anksiyete ölçeği (BAÖ), Beck depresyon ölçeği (BDÖ) ve sosyodemografik verileri içeren anket formu verilerek doldurmaları istendi. Bulgular: Çalışmaya katılan 196 hastanın yaş ortalaması 54,11±0,05 yıl idi, katılımcıların 63' ü (% 32,1) erkek, 133' ü (% 67,9) kadındı. Çalışmamıza katılan hastaların hastalık süresi ortalaması 10,20±0,48 yıl idi. Çalışmamızda diyabet tedavisinde en fazla oral antidiyabetik (%49,0) kullanıldığı tespit edildi. Bunu % 37,8 oranıyla insülin+ oral antidiyabetik ve % 13,3 oranıyla sadece insülin kullanımının takip ettiği görüldü. Çalışmamızda ileri yaştakiler (p 0,05) ölçeği haricinde tüm SF-36 alt ölçekleri erkeklere göre anlamlı düşük bulundu. İleri yaşı olanlarda SF-36 alt ölçeklerinden sadece fiziksel fonksiyon (p=0,002) ölçeği anlamlı düşük bulundu, diğer alt ölçekler ile anlamlı farklılık bulunmadı (p>0,05). Evlilerde SF-36 alt ölçeklerinden enerji (p=0,006), sosyal işlevsellik (p=0,11) ve genel sağlık algısı (p=0,01) ölçekleri bekarlara göre anlamlı yüksek bulundu. Eğitim düzeyi yüksek olanlarda SF-36 alt ölçeklerinden emosyonel rol güçlüğü (p>0,05), sosyal işlevsellik (p>0,05) ve genel sağlık algısı (p>0,05) ölçekleri haricinde diğer ölçekler anlamlı yüksek bulundu. Geliri düşük olanlarda SF-36 alt ölçeklerinden sadece ağrı (p=0,017) ölçeği anlamlı düşük bulundu. Sedanter yaşayanlarda SF-36 alt ölçeklerinden fiziksel fonksiyon (p 0,05). Oral antidiyabetik kullananlarda SF-36 alt ölçeklerinden sosyal işlevsellik (p=0,035) ve genel sağlık algısı (p=0,035) ölçekleri diğer tedavi şekillerine göre anlamlı yüksek bulundu. HbA1c düzeyi 7,5' tan düşük olanlarda SF-36 alt ölçeklerinden sosyal işlevsellik (p=0,001) ölçeği HbA1c düzeyi 7,5' tan büyük olanlara göre anlamlı yüksek bulundu. Anksiyete ve depresyonu olanlarla olmayanlar arasında SMMT puanları ile anlamlı farklılık bulunmadı (p>0,05). Depresyon ve anksiyete düzeyleri yüksek olanlarda SF-36 yaşam kalitesi alt ölçeklerinin tümü anlamlı düşük bulundu. SMMT puanları düşük olanlarda SF-36 yaşam kalitesi alt ölçeklerinden sosyal işlevsellik (p>0,05) harici tüm SF-36 alt ölçekleri SMMT puanları yüksek olanlara göre anlamlı düşük bulundu. Sonuç: Dünyada olduğu gibi Türkiye' de de yaşam süresi uzamakta böylece diyabet komplikasyonlarının görülme ihtimali artmaktadır. Diyabete bağlı kognitif fonksiyonlarda artma görülmekte ve buna bağlı yaşam kalitesinde düşüşler görülmektedir. Diyabet hastalarında yeti yitimi belirtileri iyi değerlendirilmeli ve yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini önleme ve azaltmaya yönelik tedbirler alınmalıdır. Anahtar kelimeler: Diyabetes Mellitus, Kognitif fonksiyon, yaşam kalitesi