Sağlık Bilimleri üniversitesi Gülhane Sağlık Bilimleri Fakültesi öğrencilerinde sosyal medya bağımlılık düzeyinin beslenme durumuyla ilişkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BUKET AKYAKAR
Danışman: Eda KARAİSMAİLOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Üniversite eğitimi öğrenciler için yeni bir dönemi oluşturmakta ve bu değişim beslenme alışkanlıklarını da etkilemektedir. Bu dönemde öğrenciler sosyal çevre edinme, bilgiye ulaşabilme/paylaşabilme ve eğlenceli vakit geçirme gibi nedenlerle sosyal medya uygulamalarını yaygın bir şekilde kullanmaktadır. Ayrıca sosyal medyadan sağlık ve beslenme gibi konuları takip etmektedirler. Sosyal medyada kalınan sürenin artması bireylerde bağımlılık riski oluşturduğu ve dolaylı olarak beslenme durumlarını etkilediği düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı üniversite öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığının beslenme alışkanlıklarıyla ilişkisini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Araştırma kesitsel tipte analitik bir çalışma olup, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Sağlık Bilimleri Fakültesi öğrencilerinde Aralık 2020-Ocak 2021 tarihinde yürütülmüştür. Mevcut pandemi kısıtlamaları sebebiyle online anket yöntemi uygulanmış, tüm hedef kitleye ulaşmak amaçlandığından bütün öğrencilere online anket dağıtılmıştır. Ocak-Şubat 2021 süresince, toplanan verilerin yönetimi ve analizleri oluşturulmuş, çalışmanın raporu Mart-Haziran 2021 döneminde yazılmıştır. Veriler IBM SPSS Statistics 25.0 programına aktarılmış, sürekli değişkenlerin normal dağılıp dağılmadığı çarpıklık ve basıklık değerlerine bakılarak, varyansların homojenliği ise Levene testi ile değerlendirilmiştir. İki bağımsız grup karşılaştırması için bağımsız örneklem t testi, iki değişken arasındaki ilişki için Pearson Korelasyon, üç ve daha fazla bağımsız grup karşılaştırması için Tek Yönlü Varyans Analizi(ANOVA), kategorik değişkenlerin karşılaştırmasında ise Ki-kare testi uygulanmıştır. Bütün analizlerde p<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Araştırmanın gücü hesaplanmış olup, etki büyüklüğü 0,1 alındığında oran %93 bulunmuştur. Bulgular: Çalışma grubunu oluşturan 957 öğrencinin %91,7'sini kadın öğrenciler oluştururken, %8,3'ünü erkek öğrenciler oluşturmaktadır. En fazla öğrenci %44,3'le 1. Sınıftadır ve bölümlerde genellikle kadın öğrenciler ağırlıktadır. Öğrencilerin %70,2'si normal BKİ'ye sahiptir. Öğrencilerin %68,3'ü günlük internette 3 saatten fazla vakit geçirirken, %58'i günde 1-3 saatlerini sosyal medya uygulamalarında harcamaktadır. En çok kullandıkları sosyal medya uygulamaları sırasıyla Instagram ve Youtube'dur. Öğrencilerin çoğunluğu düşük bağımlıdır ve yüksek derecede sağlıklı beslenme tutumuna sahiptir. Öğrencilerin SBİTÖ puanı ile SMBÖ-ÖF toplam ve alt boyutları puanları arasında çok zayıf negatif bir ilişki vardır. Öğrencilerin sosyal medya bağımlılık durumları sınıf düzeylerine göre değişmezken bölümlere göre anlamlı farklılaşmaktadır. Cinsiyete göre ise Sanal Tolerans ve Sanal Bilgilenme alt boyutlarında anlamlı farklılar tespit edilmiştir. Bireylerin sağlıklı beslenme tutumları cinsiyete göre farklılık göstermemekte, ancak sınıf ve bölümlere göre anlamlı farklılık göstermektedir. Sosyal medyada geçirilen sürenin artması sosyal medya bağımlılığının artmasına neden olmakta, sağlıklı beslenme tutumlarına olumsuz etki sağlamaktadır. Sonuç: Öğrencilerin çoğunluğu günde 3 saatten fazla internette ve bunun 1-3 saatini sosyal medyada harcamaktadır. En çok kullandıkları uygulamalar Instagram ve Youtube olup, Instagram kullananların Youtube kullananlara göre bağımlılık oluşturma riski daha yüksektir. Sosyal medyada geçirilen süre arttıkça sosyal medya bağımlılığı riski artmakta, sağlıklı beslenme tutumu olumsuz etkilenmektedir. Öğrencilerin SBİTÖ ve SMBÖ-ÖF puanları arasında zayıf bir ilişki vardır. Sosyal medya üzerinden diyetisyen ve doktorların sağlıklı beslenme gönderilerini takip edenlerin sağlıklı beslenme tutumuna olumlu etki sağlarken, zayıflama gönderilerini veya sosyal medya ve magazin ünlülerini takip etme bireylerin beslenme durumunu olumsuz etkilemektedir. Üniversite öğrencilerinin beslenme alışkanlıkları birçok faktörden etkilenmektedir. Öğrenciler sosyal medyadan çeşitli şekillerde faydalanmaktadır, bu durum sosyal medyada daha çok vakit geçirmelerine ve bağımlılık riski oluşturma gibi potansiyel zararlara sebebiyet vermektedir. Öğrenciler sosyal medyadan beslenme ve sağlık gibi gönderileri takip etmektedirler ancak bu bilgilerin güvenliği ve beslenme durumlarını olumsuz etkileme gibi durumlar endişe uyandırmaktadır. Bu dönemde öğrencilerin sağlıklı beslenme gereksinimlerine dair bilgileri olsa da yiyecek ve içecek seçimleri sağlıklı olmayabilmektedir. Üniversite öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı ve sağlıklı beslenme ile ilgili gerekli bilgilendirme ve farkındalık oluşturulması için koruyucu sağlık programları oluşturulmalıdır. Anahtar Kelimeler: Beslenme, BKİ, sosyal medya, üniversite öğrencileri