Sivil pilotlarda kalıcı tıbbi elverişsizlik nedenleri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞBA ÖZÜARI
Danışman: Erdinç ERCAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Pilot sağlığı, uçuş emniyeti açısından kritik bir belirleyicidir. Bu çalışmada pilotlar arasında kalıcı tıbbi elverişsizlik nedenleri ve sıklıkları belirlenmiştir. Bulgularımızın uluslararası literatürle karşılaştırılması, havacılık personeli ve havacılık tıbbı uzmanları arasında farkındalık oluşturulması ve tıbbi muayenelerin iyileştirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Veriler Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, Hava Sağlık Birimi dosya arşivinden retrospektif olarak incelenerek elde edilmiştir. 1 Ocak 2021 ile 31 Aralık 2023 tarihleri arasında havacılık tıbbı muayenesine girmiş ve kalıcı elverişsizlik almış pilotların dosyaları incelenmiş; muayenelere ait verilerin yanı sıra elverişsizlik sebepleri sınıflandırılmış ve elverişsizlik oranları hesaplanmıştır. Bulgular: Üç yıllık süreçte 37.099 pilot-yılda 47 pilot uçuşa elverişsiz olarak tespit edilmiştir. Elverişsizlik hızı 1000 pilot-yılda 1,27 olarak hesaplanmış ve benzer çalışmalara kıyasla daha düşük bulunmuştur. En sık elverişsizlik nedenleri kardiyovasküler, psikiyatrik ve nörolojik sistemlere ait hastalıklar olmuştur. Kardiyovasküler elverişsizlikler 60–69 yaş grubunda belirgin şekilde artmış; psikiyatrik nedenlere bağlı elverişsizlikler ise en sık 30–39 yaş grubunda izlenmiştir. Ayrıca elverişsizlik hızı yaşla birlikte artmıştır. Elverişsiz bulunan pilotların yaklaşık yarısında; doğrudan elverişsizlik yerine izlem odaklı bir yaklaşım benimsendiğini gösteren aynı tanıya yönelik kısıtlama uygulanmış olduğu görülmüştür. Sonuç: Pilot sağlığını tehdit edebilecek durumların erken tespiti ve bu risklerin en aza indirilmesine yönelik koruyucu yöntemler geliştirilmesi uçuş emniyetinin sürdürülebilirliği açısından temel bir gerekliliktir. Bu çalışma, pilotlarda en sık elverişsizliğe sebep olan hastalıklara ilişkin risk faktörlerinin yönetimine yönelik sağlık geliştirme programlarının oluşturulması için bilimsel zemin oluşturmaktadır. Mevcut uygulamalara ek olarak, pilotlar ve havacılık tıbbı uzmanlarının farkındalığının güçlendirilmesi ve tıbbi uygunluk değerlendirmelerinin bireyselleştirilmiş izlem stratejileriyle desteklenmesi sürecin etkinliğini artırabilir. Anahtar Kelimeler: pilot, havacılık tıbbı, havacılık muayenesi, tıbbi sertifika, tıbbi elverişsizlik