18-49 yaş arası kadınların acil kontraseptif yöntemleri bilme ve uygulama durumlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL FATİH SULTAN MEHMET SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞBA AKGÜL
Danışman: Berrin TELATAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma, 18-49 yaş arası kadınların acil kontraseptif yöntemleri bilme ve uygulama durumlarını değerlendirmek amacıyla tek merkezli, kesitsel ve tanımlayıcı bir tasarımda gerçekleştirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışmanın evrenini 15.07.2024-15.09.2024 tarihleri arasında Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran 18-49 yaş arasındaki kadınlar oluşturmuştur. İki aylık dönemde başvuran 18-49 yaş arası kadın sayısı 1132 olarak belirlenmiştir. Basit örnekleme hesabı ile katılımcı sayısı 267 bulunmuş olup, çalışmada 293 hastaya ulaşıldı. Araştırma verileri, 7 sorudan oluşan sosyodemografik soru formu, obstetrik özelliklerin sorgulandığı 4 soruluk form ve kadınların aile planlaması ve acil kontraseptif yöntem hakkındaki bilgi ve davranış durumlarını sorguladığımız 13 soruluk son bölüm ile sona ermektedir. Veriler yüz yüze anket yöntemi ile toplanmıştır. Veriler SPSS 22.0 programı ile analiz edildi. Değişkenler için sayı ve yüzde analizleri yapıldı. Gruplar arası karşılaştırmalar Ki-Kare testi ile yapıldı. Analizlerde p<0,05 değeri anlamlı kabul edildi. Bulgular: Katılımcıların %79,5'i acil kontraseptif yöntemleri duyduğunu, %20,5'i ise duymadığını ifade etmiştir. Bu yöntemi duyanların çoğunluğunu (%81,1) üniversite ve üzeri eğitim seviyesine sahip olanlar oluşturmuştur. Duyma oranı, 26-35 yaş grubunda, üniversite mezunlarında ve canlı doğumu olmayan kadınlarda daha yüksektir. Buna karşın, 3 veya daha fazla çocuk sahibi olanlarda duymayanların oranı anlamlı olarak fazladır. Ayrıca, kürtaj öyküsü olmayan kadınlar arasında duyanların oranı anlamlı şekilde yüksektir. "Korunmasız ilişki sonrası gebelik önlenebilir mi?" sorusuna "evet" diyenlerin çoğunluğu duyanlar olurken, "hayır" diyenlerin çoğunluğu duymayanlardan oluşmuştur. Acil kontraseptif yöntemleri duyduğunu belirtenlerde "eczaneye başvururum" yanıtı anlamlı şekilde daha yüksek bulunmuştur. Her iki grup için doktor, en sık bilgi kaynağı olarak belirtilmiştir (%55,6 ve %55,9). Sonuç: Acil kontraseptif yöntemler konusunda farkındalık, eğitim seviyesi ve yaş gibi faktörlerle ilişkilidir. Doktorların bilgi kaynağı olarak önemi vurgulanırken, cinsel sağlık eğitimi alma durumu ve yöntem kullanımı geçmişi, gruplar arasında anlamlı bir fark yaratmamıştır. Bu sonuçlar, hedef odaklı eğitim programlarının önemine işaret etmektedir. Anahtar Kelimeler: Acil Kontraseptif Yöntem, Bilgi, Kadın, Uygulama