Pediatrik trakeotomi sonrası köpük örtü ve gümüşlü köpük yara örtüsünün peristomal iyileşmeye etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, KULAK BURUN BOĞAZ VE BAŞ-BOYUN CERRAHİSİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEYMA AKGÜN BOSTANCI
Danışman: Ayşe Aslı ŞAHİN YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Yara bakımında; iyileşmeyi hızlandırmak, debridmana yardımcı olmak, bakteriyel enfeksiyonu önlemek ve doku hasarının ilerlemesini önlemek amacıyla çeşitli yara örtüleri kullanılmaktadır. Çalışmamızda, pediatrik hastaların trakeotomi bakımında köpük örtü ve gümüşlü köpük örtünün peristomal iyileşmeye etkisini araştırmayı amaçladık. GEREÇ VE YÖNTEM: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ümraniye Eğitim Araştırma Hastanesi KBB Kliniği ekibi tarafından 04/2022-04/2024 tarihleri arasında 0-18 yaş arasındaki 57 hastaya elektif şartlarda trakeotomi açıldı. Acil trakeotomi açılan 3 hasta ve hava yolu rekonstrüksiyonu sırasında trakeotomi açılan 4 hasta çalışma dışı bırakıldı. Çalışmaya 50 hasta dahil edildi. Hastaların tamamına aynı cerrahi teknikle trakeotomi açıldı, Shiley marka trakeotomi kanülü yerleştirildi, kanülünü sabitlemek amacıyla cırtlı süngerli bağlar kullanıldı. Standart bir yara bakım protokolü oluşturuldu. Kanül altına randomizasyonla belirlenen sıraya göre standart köpük örtü veya gümüşlü köpük örtü yerleştirilerek hastalar iki gruba ayrıldı. Postoperatif birinci aya kadar peristomal bölge ve yara örtüsü kontrolü yapıldı. Hastaların basınç ülseri gelişme riskini belirlemek amacıyla postoperatif 1.-7.-14.-21. günlerde Braden Q Risk Değerlendirme Ölçeği kullanıldı. Hasta takibi sırasında saptanan şüpheli basınç ülserleri Çocuk Yoğun Bakım doktoru, Kulak Burun Boğaz doktoru ve bakım hemşiresi tarafından Uluslararası Basınç Ülseri Paneli'nin (NAPUAP) evreleme sistemine dayalı olarak evrelendirildi. Hastalar postoperatif trakeotomi komplikasyonları açısından takip edildi. BULGULAR: Hastalar standart bakım prokolü uygulanarak postoperatif birinci aya kadar takip edildi. Hastaların yaş ortalaması köpük örtü grubunda 55,28±60,44 ay gümüşlü köpük örtü grubunda ise 31,16±46,94 ay olarak saptanmıştır. Köpük örtü grubundaki hastaların %92'sinde en az birden çok komorbid hastalık mevcutken gümüşlü köpük örtü grubundaki hastaların ise %96'sında en az birden çok komorbid hastalık mevcuttur. Gruplar arasında yapılan istatiksel değerlendirmede cinsiyet, yaş ve komorbidite dağılımları açısından anlamlı bir fark bulunamadı. Köpük örtü grubundaki hastaların %8'inde (n=2) postoperatif komplikasyon görüldü. Bu 2 hastanın bir tanesinde 4.günde peristomal enfeksiyon gelişirken diğer hastada 16.günde peristomal granülasyon dokusu gelişti. Gümüşlü köpük örtü grubundaki hastaların %4'ünde (n=1) postoperatif komplikasyon görüldü. Bu bir hastada 4.günde trakeal nekroz gelişti. Gruplar arasında yapılan istatiksel değerlendirmede komplikasyon görülme açısından anlamlı fark bulunamadı (p=0,561). Postoperatif 1. günde gümüşlü köpük örtü grubuna göre normal köpük örtü grubunda basınç yarası gelişme riskinin istatiksel olarak daha yüksek olduğu görüldü (p=0,028). Fakat postoperatif 7., 14. Ve 21. günde basınç yarası gelişme riski açısından gruplar arasında anlamlı fark gözlenmedi (p=0,081, p=0,199, p=0,199). Köpük örtü grubundaki hastaların bir tanesinde (%4) evre 1 basınç ülseri görüldü. Gümüşlü köpük örtü grubundaki hastaların bir tanesinde (%4) evre 1, bir tanesinde (%4) ise evre 2 basınç ülseri mevcuttu. Gruplar arasında bu parametreler açısından anlamlı fark olmadığı görüldü (p=0,6). SONUÇ: Stomal komplikasyonların önlenmesinde köpük örtü ve gümüşlü köpük örtünün güvenle tercih edilebilir. Uzun süreli trakeotomi bakımı gereken hastalarda maliyet etkinliği göz önünde bulundurarak uygun yara örtüsünün seçilmesini önermekteyiz. Anahtar Kelimeler: Pediatrik trakeotomi, basınç ülseri, köpük örtü, gümüşlü köpük örtü