İstanbul ilinde görev yapan aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin depresyon düzeyi ile iş doyumu arasındaki ilişki ve bunu etkileyen diğer faktörlerin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE ULUSLARARASI TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF BÜŞRA ÖZKAYA
Danışman: Hilal ÖZKAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET AMAÇ: Hekimlik mesleği gibi sürekli özveri gerektiren işlerde iş tatmini ve depresyon büyük önem taşımaktadır. İş tatmini, hekimin çalışma koşullarıyla ne kadar memnun olduğunu belirlerken, depresyon ise bu stres altında çalışan hekimlerde sıkça görülebilir ve iş performansını yani verilen hizmetin kalitesini olumsuz etkileyebilir. Aile hekimliğinin birinci basamakta erişilebilirliği ve toplumdaki yeri düşünüldüğünde hekimlerin iş tatmin ve depresyon düzeylerini etkileyen durumları belirlemek önemlidir. Bu çalışmada da İstanbul ilinde görev yapan aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin çalışma koşulları ve sosyodemografik değişkenlerinin asistanların depresyon düzeyi ve iş doyumu üzerinde ve ikisinin arasındaki ilişkide ne kadar etkili olduğunun gösterilmesi amaçlanmıştır. GEREÇ ve YÖNTEM: Tanımlayıcı tipte olan çalışmamızın verileri dahil edilme kriterlerine göre uygun olan 271 aile hekimliği asistan hekimlerine çevrimiçi anket formu uygulanarak toplanmıştır. Anket 3 bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde araştırmacılar tarafından hazırlanan katılımcıların sosyodemografik özellikleri, çalışma koşulları ve mesleki deneyimlerini ölçen 26 soruluk anket bulunmaktadır. İki ve üçüncü bölüm ise 21 soruluk Beck Depresyon Ölçeği ve 20 soruluk Minnesota İş Doyum Ölçeğinden oluşmaktadır. Anket uygulaması için belirlenen 3 aylık süre içinde veriler toplanmıştır. Çalışmada istatistiksel veri analizi için SPSS 25.0 paket programı kullanılmıştır. Katılımcıların sosyodemografik bilgilerine dair tanımlayıcı veriler frekans tabloları şeklinde verilmiştir. Çalışmanın katılımcı sayısının 200'ün üzerinde olmasından dolayı, parametrik testler kullanılmıştır. p<0.05 istatistikçe anlamlı kabul edilmiştir. BULGULAR: Çalışmamızda Minnesota İş Tatmin Ölçeği Toplam puanı ile Beck Depresyon Ölçeği Toplam puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Minnesota İş Tatmin Ölçeği toplam puanı ortalaması 60,03 ile çalışmamızdaki hekimlerin sonuçları orta iş doyumunda bulunmuştur. Beck Depresyon Ölçeği toplam puan ortalaması 10,59 çıkmış olup, aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin depresyon kategorisi hafif depresyon düzeyinde çıkmıştır. Çalışmamızda katılımcıların %13,3'ü hekimlik mesleğini yakınlarına önerirken iş tatmini yüksek olan hekimler yakınlarına hekimlik mesleğini daha çok önermiştir. Asistan hekimlerin iş tatmin düzeyleri incelendiğinde kadınlarda anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. İş tatmini yüksek olan hekimlerin, aldıkları uzmanlık eğitimini de daha yeterli buldukları görülmüştür. Aldığınız uzmanlık eğitimini mesleki tatmin açısından yeterli buluyor musunuz sorusuna ise hekimlerin sadece %15,1'i evet demiştir. İş tatmini toplam puanı asistan odası olanlarda anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Bu bulgumuzu destekleyecek şekilde Minnesota İş Tatmin Ölçeği Toplam puanı ile iş yerinde fiziki şartlardan memnuniyet durumları arasında da anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Kendini mesleki bilgi düzeyi açısından yetersiz gören hekimlerin iş tatminleri daha düşük gelmiş olup, hekimlere kendi mesleki bilgi düzeylerini sorduğumuzda yalnızca %11,1'i kendini yeterli düzeyde bulmuştur. Gelirini yetersiz bulanlar hekimlerin iş tatmin oranları da düşük saptanmıştır ve hekimlerde yaş ilerledikçe iş tatmininde azalma görülmüştür. Ayda 1-2 nöbet tutan hekimlerin orta ve şiddetli depresyon grubuna girme oranı ayda ortalama 3-4, 5-6 ve 7'den fazla nöbet tutan hekimlerden düşük bulunmuştur. Medeni hali bekar olan asistan hekimlerin depresyon düzeyleri evli olan hekimlere göre yüksek gelmiştir. Hekimlerin ortalama eğitim saatleri 2 saat olarak bulunmuştur ve seminer saati daha az olan hekimlerin Beck Depresyon Ölçeği toplam puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. SONUÇ: Sonuç olarak çalışmamızda, aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin hafif düzeyde depresyon yaşadığı ve orta seviyede iş tatminine sahip oldukları gözlemlenmiştir. Bu doğrultuda, eğitim programlarının iyileştirilmesi, iş tatmini odaklı destek programlarının oluşturulması, hekimlerin nöbet sayılarının azaltılması, aile ve sosyal destek ağının güçlendirilmesine yönelik fırsatların oluşturulması gibi önlemler alınarak hekimlerin iş tatminini artırmak ve depresyon düzeylerini azaltmak mümkün olabilir. Hekimlerin psikolojik sağlıklarının iyi oluşu sadece kendi sağlıkları üzerinde değil, aynı zamanda bağlı oldukları kurumları ve en önemlisi bakmakla yükümlü oldukları hastalarını da doğrudan etkileyecektir bu sebeple koşulların iyileştirilmesi için kurumsal önlemler alınabilir. Anahtar Kelimeler: Depresyon, İş tatmini, Aile Hekimliği