Çocuk yoğun bakım kliniğinde izlenen olguların yatış albümin düzeylerinin mortalite üzerine etkilerinin araştırılması

MURAT BAYIR

Çocuk yoğun bakım kliniğinde izlenen olguların yatış albümin düzeylerinin mortalite üzerine etkilerinin araştırılması

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR DR. BEHÇET UZ ÇOCUK HASTALIKLARI VE CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MURAT BAYIR

Danışman: Hasan AĞIN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Giriş: Serum albumini; plazma onkotik basıncının sağlanmasında ana belirleyici olmasının yanında, birçok molekülün bağlanması ve taşınması, serbest radikallerin temizlenmesi, trombosit fonksiyonlarının inhibisyonu, kapiller membran permeabilitesinin düzenlenmesi gibi önemli fonksiyonları bulunan bir plazma proteinidir. Metabolik ve travmatik stres durumlarında, vücutta ortaya çıkan inflamatuvar sitokinler albumin üzerine negatif etki göstermekte ve serum albumin seviyelerinde düşüş meydana getirmektedir. Albumin düzeyi hastanın metabolik durumunun ve organ fonksiyonlarının dolaylı bir göstergesi olarak hasta genel durumu hakkında bilgi veren bir parametredir. Bu nedenle serum albumin düzeyinin klinik gidiş ve mortalite üzerine etkilerinin araştırılması gerekmektedir. Bu çalışmada çocuk yoğun bakım kliniğimizde izlenmiş olan hastaların, serum albumin düzeyleri ile mortalite arasındaki ilişkinin araştırılması hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: İzmir Dr. Behçet Uz Çocuk Hastanesi Çocuk Yoğun Bakım Kliniği'ne Ocak 2016- Aralık 2017 tarihleri arasında yatırılan tüm hastaların bilgileri retrospektif olarak hasta dosyalarından toplanmıştır. Çalışmamızda hipoalbuminemi sınırı 3,5 gr/dl olarak belirlenmiştir. Çalışmanın örneklem büyüklüğü Epi-info programı kullanılarak %80 güç 0,05 tip 1 hata kabul edilerek ve Kelsey metodu ile 380 olarak hesaplanmıştır. Örneklem büyüklüğünü oluşturacak 380 olgu, 2 yıllık dönemde çocuk yoğun bakım kliniğine yatan toplam 535 hasta içinden basit rastgele yöntem ile, Microsoft Office Excel 2007 programı kullanılarak seçilmiştir. Hastaya ait özellikler (cinsiyet, yaş, hastanın tanısı), yoğun bakımda yatış süresi, eşlik eden kronik hastalık, PRISM-IV skoru, PRISM-IV mortalite yüzdesi, PIM3 mortalite yüzdesi, mekanik ventilatöre bağlanma durumu, mekanik ventilasyon süresi, hastaya ait serum albumin düzeyi, refere edildiği birim ve mortalite durumu kaydedildi. Tüm sayısal ve kategorik veriler tanımlayıcı istatistik yöntemleri ile değerlendirildi. Sayısal değişkenlerin dağılımları görsel (histogram ve olasılık grafikleri) ve analitik yöntemlerle (Kolmogorov-Smirnov testi) incelendi. Normal dağılıma uyan verilerde dağılım ölçütü olarak ortalama/standart sapma kullanılırken, normal dağılıma uymayan verilerde ortanca/minimum-maksimum değeri kullanıldı. Normal dağılım göstermeyen sayısal veriler için ise Mann-Whitney U testleri kullanıldı. Kategorik verilerin analizi için ise Ki-Kare testi uygulandı. Mekanik ventilasyon, mortalite, eşlik eden altta yatan hastalık varlığı durumlarının değerlendirilmesinde Ki-Kare testi; serum albumin düzeyi, mekanik ventilasyon ve yoğun bakımda yatış sürelerinin değerlendirilmesinde Mann-Whitney U testi kullanıldı. Analiz sonuçlarında p değerinin 0.05' in altında olduğu değerler anlamlı kabul edildi. Serum albumin düzeyi, PIM3 mortalite yüzdesi, PRISM-IV skoru ve PRISM-IV mortalite yüzdesi mortalite riskini öngörme açısından Receiver Operating Characteristic (ROC) analizi ile bir eşik değeri belirlendi. Taburcu olan hastalarda serum albumin düzeyi ile yoğun bakım yatış süresi arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amacıyla korelasyon analizi yapıldı. İstatistiksel analizler SPSS versiyon 18.0 yazılımı kullanılarak yapıldı. Bulgular: Çalışmaya toplam 380 hasta alındı. Hastaların 156'sının (%41) (olgu grubu) serum albumin düzeyi düşük (<3,5 gr/dl), 224 vakanın (kontrol grubu) serum albumin düzeyi normaldi (≥3,5 gr/dl). Çalışmaya alınan 380 hastanın 194'ü (%51,1) kız, 186'si (%48,9) erkek olup olup yaş ortanca değeri ise 13 (1-216) aydı. Yoğun bakım izleminin ilk 28 gününde 48 (%12,6) hasta kaybedilmişti. Serum albumin düzeyi düşük ve normal olan gruplarda sırasıyla; mekanik ventilasyon ihtiyacı süreleri ortanca değerleri 7 (1-484); 5,5 (1-441) gün; PRISM-IV skoru ortanca değerleri 10 (0-31); 6 (0-27); PRISM-IV mortalite yüzdesi ortanca değerleri 4,9 (0,1-88); 1,4 (0,1-75); PIM3 mortalite yüzdesi ortanca değerleri 9 (0,1-92,7); 1,2 (0,1-80); Yoğun bakım yatış süreleri ortanca değerleri 9,5 (0-730); 6 (0-455); 28 gün mortalite durumları 38 (%24,3); 10 (%4,4) gün olarak saptandı. İki grup arasında bu değişkenler açısından anlamlı fark olduğu görüldü (p<0,05). Tüm hastaların serum albumin düzeyi ortalama 3,6 ± 0,69 gr/dl'idi. Kaybedilen 48 hastanın ortalama serum albumin düzeyi 3,1 ± 0,65 gr/dl iken şifa ile taburcu olan hastaların serum albumin düzeyi 3,6 ± 0,66 gr/dl idi. İki grup arasında serum albumin düzeyi açısından anlamlı fark saptandı (p=0.001). Çalışmamızdaki hastaların 292 (%77)'sinde eşlik eden kronik hastalık mevcuttu. Kronik hastalığı bulunan hastaların mortalite oranı %15 iken, kronik hastalığı olmayan hastaların mortalite oranı %3,5 bulundu. İki grup arasında anlamlı fark bulundu (p=0,003). Öncesinde herhangi bir sağlık problemi olmayan hastaların serum albumin düzeyi ortalaması 3,8 ± 0,63 iken kronik hastalığı olan hastaların serum albumin düzeyi ortalaması 3,5 ± 0,69 idi. İki grup arasında anlamlı fark saptandı (p<0,001). Taburcu olan hastalarda serum albumin düzeyi ile yoğun bakım yatış süresi arasındaki ilişki değerlendirildiğinde hastaların yatış süresi ile serum albumin düzeyi arasında anlamlı negatif korelasyon olduğu görüldü (p<0,001, r= -0,23). Kaybedilen hastalarda ise anlamlı korelasyon yoktu (p=0,83). Hastaların refere edildiği birim ile mortalite arasındaki ilişki değerlendirildiğinde; refere edildiği birim ile mortalite arasında anlamlı ilişki saptanmadı (p=0,435). Sonuç: Yoğun bakımda yatan çocuklarda hipoalbuminemi sık görülür. Hipoalbuminemi; daha yüksek mortalite, yoğun bakım kliniğinde daha uzun süre kalma ve daha uzun süre mekanik ventilasyon ihtiyacı ile ilişkilidir. Mortalite skorlamaları yapılırken serum albumin düzeyinin de göz önünde bulundurulmasını önerilmektedir.