Alopesi areata, kronik ürtiker, Psoriazis vulgaris ve Pemfigus vulgaris hastalarında aleksitimi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KAYSERİ ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DERİ VE ZÜHREVİ HASTALIKLAR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVGİ BETÜL KARAMEHMET
Danışman: Yılmaz ULAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Aleksitimi duyguları tanımada ve ifade etmede güçlükle karakterize olan, toplumun %10-13'ünü etkilediği bilinen bir kişilik özelliğidir. Aleksitimik kişilik özelliğine sahip bireyler stresle başa çıkmada zorluk yaşarlar. Bu kronik stres immun sistem mekanizmalarını bozarak kronik dermatolojik hastalıklara neden olabilir. Ayrıca kronik dermatolojik hastalıklara seyri sırasında başta anksiyete ve depresyon olmak üzere psikopatolojiler eşlik edebilir. Duygu durumunda bozulmalar meydana gelerek aleksitimik kişilik özelliğinde artış meydana gelebilir. Çalışmamıza daha önce aleksitimi ile ilişkisi araştırılmış olan psoriazis vulgaris, alopesi areata (AA) ve kronik ürtiker (KÜ) hastalık grupları ve aleksitimi ile ilişkisi araştırılmamış olan pemfigus vulgaris (PV) hastalarını dahil ettik. Aleksitimi ile birlikte hastalıklara eşlik edebilecek anksiyete ve depresyon düzeylerini değerlendirdik. Sosyodemografik özelliklerin aleksitimi, anksiyete ve depresyon skorlarıyla anlamlı bir ilişkisi olup olmadığını inceledik. Bu araştırma ile kronik dermatolojik hastalıklarda aleksitimi varlığını, hastalık grupları arasında aleksitimi puanlarında farklılık olup olmadığını ve eşlik edebilecek anksiyete ve depresyonu tanımayı amaçladık. Ayrıca, istatistiksel olarak anlamlı farklılıklara sebep olabilecek demografik özellikleri inceledik. Çalışmamız, bu dermatolojik hastalıklara sahip bireylerin eşlik edebilecek aleksitimi açısından değerlendirilmesine ve tedavi edilmesine katkıda bulunmayı hedeflemektedir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 51 psoriazis vulgaris, 51 KÜ, 41 AA, 28 PV hastası dahil edilmiştir. Toronto Aleksitimi Ölçeği-20 (TAÖ-20), Hastane Anksiyete Ölçeği ve Hastane Depresyon Ölçeği anketleri hastalara uygulandı. Hastaların sosyodemografik özellikleri hakkında bilgi edinmek amacıyla 'Hasta Bilgi Formu' dolduruldu. Bulgular: Psoriazis vulgaris haricindeki hastalık gruplarında sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı yüksek aleksitimi puanları saptandı. Hastalık grupları arasında yapılan karşılaştırmada diğer hastalık gruplarından anlamlı yüksek aleksitimi puanı AA hastalarında mevcuttu. Tüm hastalık gruplarında anksiyete puanları, PV hariç diğer hastalık gruplarında depresyon puanları sağlıklı kontrol grubundan anlamlı yüksekti. Hastalık grupları arasında hem anksiyete hem de depresyonda anlamlı yüksek sonuçlar AA hastalığına aitti. Aleksitimi düzeyleri ile anksiyete ve depresyon arasındaki ilişkinin, AA ve psoriazisli hastalarda anlamlı pozitif korelasyon gösterdiği bulundu. Ayrıca, tüm hastalık gruplarında anksiyete ile depresyon arasında anlamlı pozitif korelasyonlar tespit edildi. Çalışmamızda hastalık şiddeti ile aleksitimi arasında anlamlı pozitif ilişki hastalık gruplarından sadece psoriazis vulgarisli hastalarda saptandı. Psoriazis vulgaris ve AA hastalarında hastalık şiddeti ile anksiyete ve depresyon arasında, KÜ'li hastalarda hastalık şiddeti ile depresyon arasında anlamlı pozitif ilişki bulundu. Psoriazis vulgarisli hastalarda kadın katılımcılarda ve AA'lı hastalarda evli katılımcılarda anlamlı yüksek anksiyete düzeyleri olduğu gösterildi. Hasta gruplarında yaş ile aleksitimi arasında anlamlı ilişki bulunmadı. Sadece PV'li hastalarda yaş ile anksiyete ve depresyon puanları arasında anlamlı negatif korelasyon bulundu. Hasta gruplarında hastalık süresi, hastalık başlangıç yaşı, eşlik eden hastalık, sigara-alkol kullanımı, eğitim düzeyi ve sosyoekonomik durum ile aleksitimi, anksiyete ve depresyon arasında anlamlı ilişki bulunmadı. Sonuç: PV hastalığı olan bireylerde, sağlıklı kontrollerle karşılaştırıldığında, anlamlı ölçüde yüksek aleksitimi puanları olduğu bulundu. PV hastalığı ile aleksitimi arasındaki ilişki daha önce literatürde araştırılmamıştı. Hastalık grupları arasında karşılaştırma yapıldığında hem aleksitimi hem de anksiyete ve depresyon ortalama puanlarında anlamlı olarak en yüksek sonuçlar AA hastalarında bulundu. Psikosomatik bir hastalık olan AA'da aleksitiminin sıklıkla eşlik edebilen bir kişilik bozukluğu olduğu akılda tutulmalıdır. Anahtar kelimeler: aleksitimi, anksiyete, depresyon, alopesi areata, kronik ürtiker, psoriazis vulgaris, pemfigus vulgaris