Ülseratif kolit tanılı hastalarda nötrofil / lenfosit ve platelet / lenfosit oranlarının hastalığın klinik, laboratuvar ve endoskopik aktivasyonunu belirlemedeki rolü
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELİKE ÖZGÜVEN
Danışman: Abdulbaki KUMBASAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızda ülseratif kolit tanılı hastalarda, nötrofil / lenfosit ve platelet / lenfosit oranlarını belirleyerek bu değerlerin hastalığın klinik, laboratuvar ve endoskopik aktivasyonunu belirlemedeki rolünü retrospektif olarak araştırmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma 2016 -2019 yılları arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gastroenteroloji ve dahiliye polikliniklerine başvuran ülseratif kolit tanısı almış 139 hastanın dosyası retrospektif olarak taranarak gerçekleştirildi. Çalışmaya Mart 2016 ve Ağustos 2019 tarihleri arasında endoskopik ve histopatolojik olarak ülseratif kolit tanısı konulan, medikal tedavilerine başlanmış 18-70 yaşları arasındaki 139 hasta ve 82 sağlıklı kontrol grubu dahil edilirken, hikayesinde malignite, romatolojik hastalık, bilinen hematolojik hastalık, otoimmun hastalık ve inflamatuar hastalığı olan hastalar çalışma dışı bırakılmıştır. Çalışmada; hastalık şiddetine ait kolonoskopik bulgular, kolondaki tutulum yeri, CRP (C-reaktif protein), eritrosit sedimentasyon hızı (ESR), platelet, nötrofil, lenfosit, nötrofil/ lenfosit (NLR), platelet/lenfosit (PLR), hemoglobin (hgb), beyaz küre (wbc) gibi inflamasyon belirteçleri tespit edilmiştir. Hastalar kolonoskopik özellikleri ve klinik bulgularından yararlanılarak hesaplanmış Mayo skorlaması ve Rachmilewitz EAI hastalık aktivitesi göstergeleri kullanılarak remisyon ve orta-ağır hastalık (aktif hastalık) olmak üzere iki farklı gruba ayrılarak gruplar arasında NLR ve PLR değerlerinin hastalık aktivitesi ile değişimi karşılaştırılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 22.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemleri olarak sayı, yüzde, ortalama, standart sapma kullanılmıştır. İki bağımsız grup arasında niceliksel sürekli verilerin karşılaştırılmasında Bağımsız Örneklem t-testi kullanılmıştır. Gruplu değişkenler arasındaki ilişki Pearson ki-kare analizi ile test edilmiştir. Çalışmada istatistiksel olarak p değerinin 0,05'in altında olması anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya %38,8'i kadın ve %61,2'si erkek olmak toplam 139 hasta dahil edilmiştir. Yaş ortalaması 40,27+-14,82 'dir. Rachmilewitz skorlamasına göre EAI 5 olanlar orta-ağır aktiviteli hasta kabul edilmiştir ve değerlendirilmiştir. Her iki grupta C-reaktif protein (CRP), sedimentasyon (ESR), platelet, nötrofil, lenfosit, nötrofil lenfosit oranı (NLR), platelet lenfosit oranı (PLR), beyaz küre (Wbc), hemoglobin (Hb), retikülosit dağılım genişliği (Rdw) ve ortalama platelet hacmi (Mpv) değerleri karşılaştırılmıştır. Hasta grubunun NLR, PLR, platelet, nötrofil, CRP ve ESR değerleri kontrol grubundan anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p=0,000, p=0,001, p=0,000, p=0,000, p=0,000, p=0,000). Kontrol grubunun lenfosit değeri hasta grubunun lenfosit değerinden anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p=0,000). Mayo skorlamasına göre orta-ağır olanların platelet, nötrofil, NLR, CRP ve ESR değerleri remisyon olanlardan yüksek saptanarak hastalık aktivitesi ile ilişkili bulunmuştur (p=0,022, p=0,001, p=0,003, p=0,000, p=0,000). PLR ve lenfosit değerleri ise Mayo skor değişkenine göre anlamlı farklılık göstermemektedir (p=0,091, p=0,730). Rachmilewitz skorlamasına göre aktif hastalık olanların platelet, nötrofil, NLR, PLR, CRP ve ESR değeri remisyon olanlardan yüksek saptanarak hastalık aktivitesi ile ilişkili bulunmuştur (p=0,011, p=0,002, p=0,002, p=0,027, p=0,000, p=0,000). Lenfosit ortalamaları anlamlı farklılık göstermemektedir (p=0,323). Tüm ülseratif kolit hastaları dikkate alınarak NLR ve PLR değerlerinin diğer inflamatuar belirteçler ve skorlamalar ile olan ilişkisini inceleyen korelasyon analizinde ise NLR ile Mayo skor arasında r=0.335 pozitif (p=0,000<0.05), NLR ile Rachmilewitz skor arasında r=0.358 pozitif (p=0,000<0.05), NLR ile CRP arasında r=0.479 pozitif (p=0,000<0.05), NLR ile Wbc arasında r=0.542 pozitif (p=0,000<0.05) ilişki bulunmuştur. PLR ile Mayo skor arasında r=0.232 pozitif (p=0,006<0.05), PLR ile Rachmilewitz skor arasında r=0.283 pozitif (p=0,001<0.05), PLR ile CRP arasında r=0.413 pozitif (p=0,000<0.05), PLR ile nötrofil değeri arasında r=0.189 pozitif (p=0,026<0.05) ilişki bulunmuştur. PLR ile NLR arasında r=0.533 pozitif (p=0,000<0.05) ilişki bulunmuştur. Diğer belirteçler ile aralarında anlamlı ilişki saptanmamıştır. ix Sonuç: Ülseratif kolit tanılı hastalarda, NLR ve PLR gibi inflamatuar belirteçlerin düzeyi hastalığın klinik, laboratuvar ve endoskopik aktivitesini öngörmede yardımcıdır. Bu belirteçlerin analizi takip ve tedavide yol gösterici olabilir. Konuyla ilgili ileriye dönük ve daha kapsamlı çalışmalar literatüre bilgi sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: Ülseratif kolit, endoskopik aktivasyon, nötrofil/ lenfosit oranı, platelet/ lenfosit oranı