Çocukluk çağı idrar yolu enfeksiyonlarında etken mikroorganizmaların ve antibiyotik direncinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜNDÜZ MAMMADOV
Danışman: Betül SÖZERİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İdrar Yolu Enfeksiyonu (İYE) çocukluk çağında en sık görülen bakteriyel enfeksiyonlardan biridir. Tanı ve tedavideki gecikmeler ve yetersizlikler, artan antibiyotik direnci böbreklerde skarlaşma ve fonksiyon kaybı, bunun sonucunda da uzun dönemde hipertansiyon ve kronik böbrek yetmezliğine neden olur. Bu acıdan İYE tanısının erken konularak uygun ve yeterli tedavi başlanması gerekmektedir. Bu tez çalışması ile bölgemizdeki çocuklardaki İYE etyolojisinde rol alan faktörleri, etken patojenleri, antibiyotik direnç oranları ve nedenlerini ortayı koymayı amaçladık. Hastalar ve yöntem: Çalışmada Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği‟nde 01.01.2018–01.01.2020 tarih aralığında hastanemizde idrar yolu enfeksiyonu (İYE) tanısı almış çocuk hastaların idrar kültür sonuçlarının taranarak, kültürde üreyen bakterilerin antibiyotik direncinin değerlendirilmesi planlandı. Çalışma için Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi "Klinik Araştırmalar Etik Kurulu‟ndan" 18.04.2019 tarih ve 8346 sayılı karar ile etik onay alındı. Bu çalışmada istatistiksel analizler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 21.0 paket programı ile yapılmıştır. Bulgular: 0 ay ile 18 yaş arası 345 hastanın yaşa göre; %6,1‟i 0-1 ay arası, %37,1‟i 2-24 ay arası, %29‟u 25-83 ay arası ve %27,8 ise > 83 ay üzerinde saptanırken; cinsiyete göre %69,9‟u kız ve %30,1‟i erkek olarak saptandı. Ortalama yaşları 56.48 ± 58.1 ay (min-maks: 1-221 ay) görüldü. Ortalama ilk İYE görülme yaşının, erkek çocuklarda (31,3 ay) kız çocuklarına (66,6 ay) göre anlamlı olarak daha düşük, tekrarlayan İYE‟si olan hastaların ortalama yaşı (93,5 ay) bir kez İYE geçiren gruba göre (54,9 ay) anlamlı düzeyde yüksek bulundu. Mükerrer sayıda üremesi olan 113 hastanın idrar kültürü değerlendirilmesinde 59 hastanın aynı, 54 hastanın farklı farklı üremesi olduğu görüldü. 84 hastanın (%24,3) tekrarlayan hastaneye yatışları olduğu, kalan 261 hastanın ise ayaktan tedavi edildiği tespit edildi. Yatan hastaların %69,5‟nin kız cins olduğu saptandı. Olguların %21,1‟inde (n=73) eşlik eden bir üriner sistem anomalisinin var olduğu belirlendi. Altta yatan viii üriner sistem problemleri incelendiğinde; %26 hastada hidronefroz, %28,7‟sinde üriner inkontinans, %17,8‟sinde VUR ve %3.2‟sinde nefrolitiasias /nefrokalsinosis olduğu görüldü. İdrar kültüründe en sık üreyen bakteriler %69,4‟ünde Escherichia coli, %17‟sinde Klebsiella spp., %5‟inde Proteus spp. idi. %90 hastada LE testi, %41‟inde nitrit testi, %41.7‟sinde eritrosit ve %29.7‟sinde protein pozitifliği, hem LE hem de nitrit testi pozitif bulunan örnek sayısı 208 (%35,7) olarak bulunmuştur. LE testinin duyarlılığı %90 olduğundan, çalışma grubunda kültür negatif örnekler olmadığı için özgüllük hesabı yapılmamıştır. Yaş grubuna göre incelendiğinde; Klebsiella spp. üremesi olan örneklerin en sık 2 yaş altındaki hastalara (%67.6), E.coli üremesi olan örneklerin ise en sık 2 yaş üstü olan hastalara (%66) ait olduğu görüldü. Çalışmamızda, E.coli patojenin en dirençli olduğu antibiyotikler sırası ile ampisilin, amoksisilin-klavunik asit, sefiksim, seftriakson, trimetoprim-sulfometksazol ve sefuroksim; E.coli‟nin en duyarlı olduğu antibiyotiklerin ise; fosfomisin, nitrofurantion, ertapenem, imipenem, meropenem ve gentamisin olduğu görüldü. Klebsiella spp. patojenin trimetoprim-sulfometksazolün %45,7, sefuroksimin %26,5, sefiksim ve seftriaksonun %16 gibi düşük oranlarda etkin olabildiği çalışma ile gösterildi. Üriner sisten anomalisi olan çocuklardaki patojen antibiyotik duyarlılıkları değerlendirildiğinde, seftriaksonun E.coli‟ye karşı %51,4, Klebsiella spp. için %90 oranında dirençli olduğu çalışmamızda bulundu. Sonuç: Çalışmamızda sık kullandığımız sefalosporin grubunda ciddi bir direnç geliştiği ve nitrofurontain ve fosfomisin gibi bakteriyostatik antibiyotiklere karşı yüksek duyarlılık saptandı. Üçüncü kuşak sefalosporinler yerine daha yüksek duyarlılık saptanan aminoglikozidlerin kullanılmasının daha yararlı olacağını düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: İdrar yolu enfeksiyonu, Piyüri, Antibiyotik direnci