Tip 2 Diabetes mellituslu hastalarda trigliserid-glukoz indeksi ile diyabetik böbrek hastalığı arasındaki ilişki
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜMEYRA KAYABAŞI
Danışman: Yalçın HACIOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Tip 2 Diabetes Mellitus (T2DM), dünya genelinde prevalansı hızla artan ve ciddi mikrovasküler komplikasyonlara yol açabilen kronik bir metabolik hastalıktır. Bu komplikasyonlardan biri olan diyabetik nefropati (DN), T2DM'li hastalarda son dönem böbrek yetmezliğinin (SDBY) en yaygın nedenidir. DN'nin erken tanısı ve ilerlemesinin önlenmesi, hasta morbidite ve mortalitesini azaltmada kritik öneme sahiptir. Önceki çalışmalar, insülin direncinin güvenilir bir belirteci olarak kabul edilen Trigliserid-Glukoz (TyG) indeksinin, diyabetik böbrek hastalığı (DBH) için önemli bir risk faktörü olduğunu doğrulamıştır. Ancak, TyG İndeksi'nin yükselmesiyle birlikte DBH riskinin doğrusal olarak artmaya devam edip etmediği henüz netlik kazanmamıştır. Bu çalışma, TyG İndeksi ile DBH riski arasındaki içsel ilişkiyi tip T2DM hastalarında kapsamlı bir şekilde incelemeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Diyabet ve Aile Hekimliği Kronik Hastalık polikliniklerine 01.01.2019-01.01.2020 tarihleri arasında 1 yıllık süreçte başvuran T2DM tanısı olan hastalar alınmıştır. Katılımcıların 4 yıllık takip verileri hastane elektronik kayıt sisteminden retrospektif olarak elde edilerek TyG indeksi hesaplanmıştır. İlk başvurudaki TyG indeksi "düşük", "orta" ve "yüksek" değerlere göre gruplara ayrılmıştır. Kesitsel çalışmada üç ikili lojistik regresyon modeli ve boylamsal çalışmada üç orantılı olasılık modeli (Cox regresyonu) oluşturarak TyG İndeksi ve diyabetik böbrek hastalığı arasındaki bağımsız ilişkiyi muhtemel risk faktörlerine göre ayarlayarak hesaplanmıştır. Gruplar birbirleriyle ve kendi içinde risk faktörleri ve laboratuvar parametreleri açısından karşılaştırılmıştır. Hastaların hemogram, biyokimya tetkik sonuçları (açlık kan şekeri, üre, kreatinin, ALT, AST, trigliserid, HDL, LDL, total kolesterol, HbA1c değeri, eGFR, BUN, albümin, ürik asit, üriner protein), albümin/kreatinin oranı ve takip süresince trigliserid/glukoz indeksi değerleri incelenmiştir. Bulgular: Bu çalışmaya, 01.01.2019 - 01.01.2020 tarihleri arasında İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Diyabet Polikliniği'ne başvuran ve tip 2 Diabetes Mellitus tanılı 257 hasta dâhil edilmiştir. Katılımcıların yaş aralığı 33-89 yıl olup, medyan yaş 66, ortalama yaş 64,7 ± 10,0 yıl olarak hesaplanmıştır. Hastaların %54'ü (n=140) kadındı. Çalışmaya dahil edilen hastalar düşük, medyan ve yüksek TyG indeksine sahip olmak üzere üç eşit gruba ayrılmıştır. Bu hastaların, 2019-2024 yılları arasındaki HbA1c seviyeleri, glukoz, üre, kreatinin, böbrek fonksiyon testleri, HDL, LDL, trigliserid, total kolesterol, ALT, AST değerleri ile TyG indeksleri arasındaki ilişkisi değerlendirilmiştir. Takip sürecinde bireylerin %16'sında kronik böbrek hastalığı geliştiği tespit edilmiştir. (n=42) Katılımcıların %48'inde mikroalbüminüri (n=124) ve %55'inde diyabetik böbrek hastalığı (n=141) gelişmiştir. Sonuç: Bu araştırma, yükselmiş TyG İndeksi ile mikroalbüminüri gelişme riski ve böbrek fonksiyonlarının bozulması arasındaki önemli bağlantıyı ortaya koymaktadır. TyG İndeksi, insülin direncinin güvenilir bir göstergesi olup, HOMA-IR gibi geleneksel yöntemlerden daha üstün bir değerlendirme aracı olarak öne çıkmaktadır. İdrar albümin/kreatinin oranı ve diğer böbrek sağlığı parametreleri ile gösterdiği güçlü ilişki, TyG İndeksinin diyabetik böbrek hastalığının ilerleyişini, henüz mikroalbüminüri belirtileri ortaya çıkmadan önce öngörmede etkili bir biyobelirteç olabileceğini düşündürmektedir. Bu durum, TyG İndeksinin düzenli takibinin önemini vurgulamakta ve hastaların erken dönemde değerlendirilerek uygun koruyucu önlemlerin alınmasına katkı sağlayabileceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Diabetes Mellitus, trigliserid-glukoz indeks, diyabetik böbrek hastalığı, insülin direnci