Bipolar duygudurum bozukluğu manik epizod hastalarının akut alevlenme ve remisyon dönemlerinde serum galektin-1 ve galektin-3 düzeylerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERYEM YÜKSEL AYTEKİN
Danışman: Erol GÖKA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Bipolar bozukluk(BB) tekrarlayan mani ve depresyon ataklarıyla karakterize; kronik seyirli, iş gücü kaybına neden olan psikiyatrik bir rahatsızlıktır. Son yıllarda hastalığın etiyolojisini aydınlatmak için yapılan araştırmalar inflamasyon alanına yönelmektedir. Duygudurum bozukluklarının etyopatogenezinde inflamatuar sistemin önemli bir rol oynadığı bilinmektedir. Nöroinflamasyon ise özellikle araştırılmakta ve psikiyatrik bozukluklarda nöroinflamasyonu göstermede aday biyobelirteçler olarak çeşitli proteinler araştırılmaktadır. Galektinler, çeşitli nöropsikiyatrik hastalıklarda nöroinflamasyonun bir belirteci olarak araştırılmış ancak henüz bipolar bozukluk etyopatogenezindeki rolü ile ilgili bir araştırma yapılmamıştır. Amaç: Çalışmamızda; bipolar bozukluk tanılı hastalarda; hastalığın etyopatogenezinde nöroinflamatuvar süreçlerin rolünü araştırmak amacıyla bir aday biyobelirteç olan Galektin-1(Gal-1) ve Galektin-3(Gal-3) serum düzeylerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu araştırmaya Kasım 2020-Nisan 2021 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi Psikiyatri Kliniğine başvuran, Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı (DSM-5)'e göre Bipolar Bozukluk, manik epizod tanısı konulan ve psikiyatri servisinde yatırılarak takip edilen 36 hasta ve yaş - cinsiyet açısından hasta grubu ile benzer özellikte 41 sağlıklı gönüllü alındı. Bipolar bozukluk manik epizod tanısı ile servisimize yatışı yapılan hastalar ile tedavi öncesinde deneyimli bir psikiyatrist tarafından görüşme yapıldı; Sosyodemografik Veri Formu, Young Mani Değerlendirme ölçeği (YMDÖ), Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HAM-D) uygulandı. DSM-5 Bozuklukları için Yapılandırılmış Klinik Görüşme (SCID – 5 )'e göre yapılan görüşmede bipolar bozukluk manik epizod tanısı konulan, YMDÖ skoru 5 üstü olan hastalar manik epizod da kabul edildi ve kan örnekleri alındı. Klinik olarak semptomları gerileyen, YMDÖ puanı 5'ten düşük olan ve HAM-D puanı 7'den düşük olan hastalar remisyonda kabul edildi ve yatışlarından 3 hafta sonra ikinci defa kan örneği alındı. Sağlıklı gönüllü kontrol grubuna ise herhangi bir müdahalede bulunmadan sosyodemografik veri formu uygulandı. Çalışmaya alınan her iki gruptan bipolar bozukluk tanılı hastalarda manik epizod ve remisyon dönemlerinde birer kez ve sağlıklı kontrol grubunda bir kez kan alınarak Gal-1 ve Gal-3 düzeyleri değerlendirildi. Bulgular: Çalışmamıza 77 katılımcı dahil edilmiştir. 77 katılımcının, 36'sı (%46,7) hasta ve 41'i (%53,3) kontrol grubunu oluşturmaktadır. Katılımcılardan hasta grubunun yaş ortalaması 35,50 ± 11,54 yıl, kontrol grubunun yaş ortalaması 35,85 ± 11,29 yıldır. Eğitim sürelerine bakıldığında kontrol grubu eğitim süresi (14,56 yıl) ortalamasının hasta (11,22 yıl) grubu ortalamasından anlamlı derecede yüksek olduğu görülmektedir (p<0,001). Grupların çalışma durumları karşılaştırıldığında hasta grubunda çalışmayan sayısının (%50) kontrol grubunda ise çalışan sayısının (%80,5) yüksek olduğu görülmüştür (p=0,005). Hasta grubunun ortalama 9,52 yıldır hastalık tanısı olduğu, 3,6 manik epizod, 1,0 depresif epizod geçirdiği, 3,1 kez hastaneye yattığı ve hastaların %22,2'sine Elektrokonvulsif Tedavi (EKT ) uygulandığı tespit edildi. Hasta grubunun atak dönemindeki C-Reakrif Protein (CRP) düzeyleri, kontrol grubunun CRP düzeylerine göre istatistiksel anlamlı olarak daha yüksek saptandı (p=0,009). Gal-1 ve Gal-3 düzeylerine bakıldığında ise: hasta grubunun atak dönemindeki Gal-1 düzeyleri 6,41± 2,70, kontrol grubunun Gal-1 düzeyleri 3,20 ± 1,09 olarak saptandı ve istatiksel olarak yüksek bulundu (p<0,001). Hastaların atak dönemi Gal-3 düzeyleri ve kontrol grubunun Gal-3 düzeyleri açısından anlamlı bir fark saptanmadı (p=0,162). Hastaların remisyon Gal-3 değerleri 6,88 ± 2,77, manik dönemde ölçülen Gal-3 değerleri 4,81 ± 3,29 olarak saptandı ve remisyon grubu Gal-3 değerleri istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0,001). Tartışma ve Sonuç: Çalışmamızda bipolar bozukluk tanılı, manik epizodda olan hastaların yatışındaki Gal-1 düzeyleri, kontrol grubunun Gal-1 düzeylerine göre istatiksel olarak yüksek bulunmuştur. Literatürde şizofreni hastalarıyla yapılan çalışmalarda Gal-1 ve Gal-3 ile ilgili farklı sonuçlar bildirilmiş olsa da Gal-1 ve Gal3'ün artmış santral sinir sistemi (SSS) inflamatuar tepkisine karşı nöroprotektif bir rol oynadığı düşünülmektedir. Özellikle Gal-1'in şizofrenide hastalık şiddeti ile ilişkili olabileceği bilinmektedir. Çalışmamızda da Gal-1'in bipolar hastalarda artan nöroinflamatuvar süreçlere bir yanıt olarak olarak kontrol grubuna kıyasla yüksek çıkması beklenen ve literatür ile uyumlu bir bulgudur. Gal-3 ün ise inflamasyona karşı protektif bir rol oynadığı ile ilgili çalışmalar bildirilmiştir. Bu Gal-3'ün artan inflamatuvar yanıta daha geç bir yanıt oluşturduğu yönünde düşünülebilir. Bu durumda akut dönem etkileri geriledikten sonra Gal-3'ün serum düzeylerinin artması beklenir. Çalışmamızda remisyon döneminde akut hastalık dönemine kıyasla Gal-3'ün yüksek bulunması, Gal-3'ün inflamasyona verilen adaptif geç yanıtlarda rol alabileceğini düşündürmektedir. . Literatürde bipolar bozukluk tanılı hastalarda hastalığın akut ve remisyon döneminde galektin düzeylerini değerlendiren bir çalışma olmadığı için verilerimiz diğer nöropsikiyatrik hastalıklar ile karşılaştırılarak yorumlanmıştır. Bipolar bozuklukta galektinlerin nöroinflamatuvar süreçlerdeki rolünü araştırmak için, daha büyük örneklem ile tekrarlanacak yeni çalışmalara ihtiyaç vardır. Gal-1 ve Gal-3 düzeylerini hastalık klinik özelliklerine göre değerlendiren bu çalışmamız literatürdeki ilk araştırma olması açısından önemlidir. Anahtar Kelimeler: bipolar bozukluk, inflamasyon, nöroinflamasyon, galektin-1, galektin-3