Kalp cerrahisinde kan transfüzyonunun yanında akut böbrek hasarının bir tahmincisi olarak ACTA-PORT skoru: Klinik faydanın genişletilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANSUHAN AKAR YİĞİT
Danışman: Zeliha Aslı DEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Kalp cerrahisi ilişkili akut böbrek hasarı (KCİ-ABH), ciddi sonuçlara yol açabilen önemli bir komplikasyondur. ACTA-PORT skoru, başlangıçta perioperatif kan transfüzyon riskini öngörmek için geliştirilmiş olup, bu çalışmada KCİ-ABH'yi tahmin etme kapasitesi ilk kez değerlendirilmiştir. Bu araştırma, ACTA-PORT skorunun KCİ-ABH öngörüsündeki rolünü ortaya koyarak cerrahi öncesi risk değerlendirme süreçlerine katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Bu prospektif, gözlemsel çalışma Temmuz-Kasım 2024 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi'nde kardiyopulmoner baypas kullanılarak açık kalp cerrahisi yapılan 18 yaş üzeri 467 hasta üzerinde yürütülmüştür. Preoperatif dönemde demografik veriler, eşlik eden hastalıklar, laboratuvar değerleri ve ACTA-PORT skorları kaydedilmiştir. İntraoperatif dönemde cerrahi süre, kardiyopulmoner baypas ve kros klemp süreleri, sıvı tedavileri ve kan ürünleri takip edilmiştir. Postoperatif dönemde yoğun bakım yatışı, mekanik ventilasyon süresi ve komplikasyonlar izlenmiştir. Akut böbrek hasarı (ABH) tanısı, KDIGO kriterlerine göre ameliyat sonrası ilk 7 gün içinde değerlendirilmiştir. Çalışmada, rutin uygulamalar dışında herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Bulgular: Bu çalışmada, açık kalp cerrahisi sonrası KCİ-ABH gelişimi ile ACTA-PORT skorunun ilişkisi değerlendirilmiş ve hastaların %38,1'inde KCİ-ABH geliştiği tespit edilmiştir. KCİ-ABH gelişen hastalarda yaş, ACTA-PORT ve EuroSCORE II değerleri anlamlı derecede yüksek, ejeksiyon fraksiyonu (EF) ise daha düşük bulunmuştur. Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde, yaş, ACTA-PORT skoru, cerrahi süresi ve acil cerrahilerin KCİ-ABH riskini artıran bağımsız faktörler olduğu belirlenmiştir. Yaş her bir yıllık artışta KCİ-ABH riskini %3 artırırken, ACTA-PORT skorundaki her bir birimlik artış %7 oranında risk artışı ile ilişkili bulunmuştur (OR: 1,07; %95 CI: 1,02-1,12; p=0,002). Uzamış cerrahi süre ve acil cerrahiler de KCİ-ABH riskini anlamlı şekilde artırmıştır. Öte yandan, EF'deki artış ve statin kullanımı KCİ-ABH riskini sırasıyla %3 ve %41 oranında azaltmıştır (EF için OR: 0,97; p=0,004; statin kullanımı için OR: 0,59; p=0,042). ROC analizinde, ACTA-PORT için >12 kesim noktası belirlenmiş (AUC: 0,629; p<0,001) ve bu değer KCİ-ABH öngörüsünde anlamlı bulunmuştur. Bu bulgular, ACTA-PORT skorunun açık kalp cerrahisi sonrası KCİ-ABH öngörüsünde değerli bir araç olabileceğini göstermektedir. Sonuç: Bu çalışmada, ACTA-PORT skorunun KCİ-ABH öngörüsünde etkili bir araç olduğu gösterilmiştir. ACTA-PORT skoru, yalnızca transfüzyon ihtiyacını değil, aynı zamanda KCİ-ABH riskini de değerlendirebilme kapasitesiyle çok yönlü bir araç olarak öne çıkmaktadır. Skorun preoperatif dönemde kolay hesaplanabilir olması, yüksek riskli hastaların erken dönemde belirlenmesine ve hedefe yönelik önlemlerin alınmasına olanak tanımaktadır. Bu özellikleriyle ACTA-PORT, kardiyak cerrahi sonrası komplikasyonların azaltılması ve hasta sonuçlarının iyileştirilmesinde değerli bir katkı sunabilir. Anahtar Kelimeler: Kardiyak Cerrahi İlişkili Akut Böbrek Hasarı (KCİ-ABH), ACTA-PORT, Kardiyak cerrahi, Postoperatif Renal Hasar, Skorlama Sistemleri