Patellofemoral ağrı sendromu olan hastalarda diz eklem propriosepsiyonu ile diz ve çevre dokularının ultrasonografik özelliklerinin ilişkisinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DIŞKAPI YILDIRIM BEYAZIT SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANSU ÇAKMAK
Danışman: Ebru KARACA UMAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Giriş: Patellofemoral ağrı sendromu (PFAS), kişinin günlük yaşam aktivitelerini olumsuz yönde etkileyen fonksiyonel yetersizliğe yol açan ve büyük oranda iş gücü kaybına neden olan bir semptomlar bütünüdür. PFAS'nin etiyolojisi multifaktöryeldir. En çok eklem aşırı kullanımının ve diz ekstansör mekanizmasındaki dizilim bozukluğu suçlanmaktadır. Propriosepsiyon; tüm vücut ya da vücut segmentlerinin uzaydaki statik pozisyon ve/veya hareket özelliklerinin bilinçli ve/veya bilinçsiz olarak algılanması şeklinde tanımlanabilir. Diz propriosepsiyonun düzgün algısı için çeşitli dokularda yerleşmiş farklı reseptörlerden gelen uyarıların sentezlenmesi gerekmektedir. PFAS'lı hastalarda propriosepsiyon duyusu bozulmaktadır. Literatürde PFAS'de ultrasonografik değerlendirmeyi içeren az sayıda ve sınırlı kaslarda yapılmış çalışmalar bulunmaktadır. Propriosepsiyon ölçümleri ile diz ve çevre dokularının ayrıntılı ultrasonografik değerlendirmesi arasında ilişkiyi araştıran bir çalışma ise bulunmamaktadır. Bu nedenle çalışmamızda, literatürde ilk kez olarak, PFAS olan hastalarda diz eklem propriosepsiyonu ile diz ve çevre dokularının ultrasonografik özelliklerinin ilişkisini araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntemler: Kliniğimizde Eylül 2019 ve Ocak 2020 tarihleri arasında polikliniğe başvuran PFAS tanısı alan 20 hasta ve yine kliniğimizde çalışan sağlıklı 20 gönüllü katılımcının 15 ve 45 derece diz propriosepsiyon duyuları, diz ve çevre dokularının ultrasonografik değerlendirmeleri yapıldı. Buna göre; Vastus medialis (VM), vastus lateralis (VL), Vastus medialis obliquus (VMO) ve Kuadriseps femoris kasları ile kıkırdak kalınlıkları, Rektus femoris (RF) kasının alanı ile lateral ve medial patellofemoral mesafe ölçümleri yapıldı. Ayrıca değerlendirmede; Vizüel analog skala (VAS), Kujala patellofemoral skoru (KPFS), Nottingham sağlık profili (NHP) kullanıldı. Hasta ve kontrol grubunun değerlendirme parametreleri karşılaştırıldı. Ayrıca propriosepsiyon ölçümleri ile ultrasonografik ölçüm sonuçları arasındaki korelasyona bakıldı. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların yaş ortalaması 38.80±7.28, sağlıklı katılımcıların yaş ortalaması 35.35±6.51 idi. Hasta grubundaki 20 olgunun, 16'sı (%80) kadın, 4'ü (%20) erkekti. Kontrol grubunda ise 20 olgunun, 15'i (%75) kadın, 5'i (%25) erkekti. Hasta grupta, KPFS anlamlı olarak daha düşük ve NHP skoru ise daha yüksek saptandı. Hasta ve kontrol grup dominant taraf propriosepsiyon 45 derece sapma açısı ve 45 derece sapma açı farkları kıyaslandığında; her iki ölçümde hasta grupta anlamlı olarak yüksek bulundu. Hasta ve kontrol grubu dominant ekstremite diz ve çevre dokuların ultrasonografik ölçüm sonuçlarında ise; hasta grupta RF alanı, kuadriceps kalınlığı ve lateral patellofemoral mesafe anlamlı olarak düşük tespit edildi. Propriosepsiyon ve ultrasonografik ölçümlerinin korelasyonu sonucunda; hasta grubun hasta taraf (dominant) medial patellofemoral mesafe ve Q açı değeri ile propriosepsiyon 45 derece sapma açısı farkı arasında pozitif yönde, hasta grup hasta taraf (dominant) lateral patellofemoral mesafe ile propriosepsiyon 45 derece sapma açısı farkı arasında negatif yönde anlamlı korelasyon izlendi. Sonuç: Patellofemoral ağrı sendromunda diz eklem propriosepsiyonunun bozulduğu, diz ve çevre dokuların ultrasonografik ölçümlerinin bu bozulma ile ilişkili olabileceği saptanmıştır . Anahtar Sözcükler: Patellofemoral ağrı sendromu, propriosepsiyon, kas iskelet sistemi ultrasonografisi.