Kanser endişesinin erken dönem sigara bırakma başarısına etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: UMUT DEMİRERİDEN
Danışman: Güzin ZEREN ÖZTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Kanser Endişesinin Erken Dönem Sigara Bırakma Başarısına Etkisinin İncelenmesi Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hamidiye Etfal Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Aile Hekimliği sigara bırakma polikliniklerine başvuran Kasım 2022 ve Ocak 2023 tarihleri arasında 18 yaşının üzerinde, aktif psikiyatrik rahatsızlığı ve malignitesi olmayan, çalışmaya katılmayı kabul eden hastalara uygulanmıştır. Çalışmamız yüz yüze anket şeklinde sosyodemografik verileri, Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi, Sigara Bırakma Başarısı Öngörü Ölçeği ve Kanser Kaygı Ölçeğini içeren toplamda 35 soruluk anketimiz doldurtuldu. 1 ay sonra sigara bırakma durumları geldiği kontroller sonucu ve telefonla ulaşılarak sigarayı bırakma durumları kaydedildi. İstatiksel değerlendirme için SPSS 25.0 paket programı kullanılmıştır. Çalışmamız tek merkezli, tanımlayıcı, kesitsel ve analitik tiptedir. Bulgular: Çalışmamız, 18 ile 73 yaş arasında olan 110'u (%52.4) kadın ve 100'ü (%47.6) erkek olmak üzere toplam 210 hasta ile yapılmıştır. Hastaların yaş ortalaması 37,75±10,86 yıl, medyan yaş 37,5 yıldır. 1 ay içinde sigara bırakma oranları %30.6 olarak ölçülmüştür. Sigara içme süresi ortalaması 16,94±11,20 yıl ve medyan süre 15 yıldır. Hastaların sigara bırakma başarısı öngörüsünde kararlılık ve hazırlanış süreci, sağlık algısı ve uygun çevresinin olması erkek bireylerde (%99), kadın bireylerden (%92,7) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksektir(p<0.05). Erkek hastalarda kararlılık ve hazırlanış süreci, sağlık algısı ve uygun çevresinin olması riski 0,129 kat daha azdır (OR:0.129; %95 CI:0,016-1,04). Ortaokul mezunu bireylerde ilkokul, lise ve üniversite mezunu bireylere göre kanser kaygısı istatiksel olarak anlamlı düzeyde yüksektir(p<0.05). Tedavi sonrasında 1. Ayda tütün mamullerinin kullanımını bırakmayan bireylerde bırakan bireylere göre sigara bırakma başarısı öngörüsü ölçeği puanlama ortalaması istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksektir. (p<0.05). Tedavi sonrasında 1. Ayda tütün mamullerinin kullanımını bırakmayan bireylerde bırakan bireylere göre kanser kaygısı ölçeği puanlama ortalaması istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksektir. (p<0.05). Fagerström Bağımlılığı, Kanser Kaygısı, Sigarayı Bırakma Başarısı öngörüsü ile 1. ayda tütün ürünleri kullanımını etkileyen faktörler arasındaki ilişkiyi belirlemek için lojistik regresyon yapılmış ve model anlamlı bulunmuştur. (R2=0,073 p<0,05) Sonuç: Sonuç olarak, verilerimiz, artan kanser kaygısı ve bağımlılık düzeylerinin sigarayı erken bırakma başarısı için önemli zorluklar olduğunu göstermektedir. Sigarayı erken dönemde bırakan hastalarda ise bırakmayı öngörme puanları daha düşüktü. Tütün ürünlerini kullanmayı 1. ayda bırakmayan bireylerin kanser kaygısı ölçek puan ortalaması, bırakan bireylere göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksektir. Literatürdeki diğer çalışmalar değerlendirildiğinde; Yüksek dezavantajlı gruplarda yer alan, psikiyatrik rahatsızlıkları olan ya da travma sonrası stres bozukluğu, kaygısı, sosyal fobisi olan bireylerin sigarayı bırakmakta zorlandıklarını görmekteyiz. Bu faktörlere bağlı olarak ölçülen kanser kaygı düzeyleri de yüksek olabileceğinden, özellikle erken dönemde sigarayı bırakma başarısını azaltacağını öngörüyoruz. Anahtar Kelimeler: Kanser Kaygı Düzeyi, Erken Dönem Sigara Bırakma, Sigara Bırakma Başarısı Öngörü Ölçeği