Fibrotik akciğer hastalıklarında toraks BT görüntülerinin segmente edilmesi ile elde edilen total akciğer hacmi değerinin prognostik rolü

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL YEDİKULE GÖĞÜS HASTALIKLARI VE GÖĞÜS CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, GÖĞÜS HASTALIKLARI VE TÜBERKÜLOZ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ALİ KIRAÇ

Danışman: Celal SATICI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Giriş ve Amaç: Fibrotik akciğer hastalıkları, klinik seyrinin öngörülmesi zor olan ve prognozları kötü seyreden interstisyel akciğer hastalıklarıdır. Bu hastalıklarıda sağ kalımın öngörülmesi, hasta yönetiminin planlanması açısından büyük önem taşımaktadır. Günümüzde fibrotik akciğer hastalıklarında sağkalımın en önemli belirleyicisi olan solunum fonksiyon testi (SFT) parametreleri hasta yaşından ve hasta-SFT uyumundan belirgin olarak etkilenebilmektedir. Bu durum, hasta uyumundan bağımsız olarak pulmoner fonksiyonları değerlendirebilen ve solunum fonksiyonlarının dinamik ölçümlerine ek olarak statik ölçümlerini de içeren yeni değerlendirme yöntemlerine olan ihtiyacı artırmaktadır. Bu çalışmada, toraks bilgisayarlı tomografisinden hesaplanan total akciğer hacmi (TLCBT) ile sağkalım arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: 2015–2023 yılları arasını kapsayan retrospektif kohort çalışmamızda, hastanemizde İPF veya PPF tanısı almış, tanı anında toraks BT ve SFT verileri bulunan 143 hasta değerlendirildi. BT görüntüleri 3D Slicer programı ile analiz edilerek her hastanın TLCBT değeri hesaplandı. Sağkalımı etkileyen faktörleri değerlendirmek amacıyla tek değişkenli ve çok değişkenli Cox regresyon analizi yapıldı. Aralarında yüksek korelasyon (r> 0,6) bulunması nedeni ile FVC%, DLCO% ve TLCBT için ayrı ayrı sağkalım modelleri oluşturuldu. Bulgular: Çalışma popülasyonunun ortalama yaşı 65 ± 9 olup, %78'i erkekti. Hastaların %64'ünde en az bir komorbidite vardı ve en sık görülen komorbidite hipertansiyondu (%36). Hastaların %45'i İPF %55'i PPF tanısı aldı. Ortalama TLCBT değeri 3,38 ± 1,19 litre, FVC değeri %72 olarak hesaplandı. Takip süresince 61 (%42) hastada ölüm gelişti. Cox regresyon analizine göre TLCBT (HR = 0.68, %95 GA: 0.52–0.88, p = 0.005), FVC% (HR = 0.95, %95 GA: 0.93–0.97, p < 0.001) ve DLCO%'ya (HR = 0.95, %95 GA: 0.93–0.97, p < 0.001) benzer şekilde sağkalımın bağımsız bir belirleyicisi olarak bulundu. Sonuç: TLCBT, fibrotik akciğer hastalarında sağkalımı öngörmede güçlü ve bağımsız bir belirteç olarak öne çıkmaktadır. Toraks BT görüntüleri ile total akciğer volumu elde edilebilmesi, TLCBT'yi özellikle ölçümün zor olduğu ileri yaş fibrotik akciğer hastalığı tanılı hasta gruplarında değerli bir prognostik araç haline getirebilir. Bu bulgular, klinik değerlendirmede TLCBT'nin rutin kullanımı için ileri çalışmalara temel teşkil etmektedir.