Tip 2 diyabet hastalarında glisemik kontrolün bilişsel fonksiyonlara etkisinin değerlendirilmesi: Bir vaka kontrol çalışması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL FATİH SULTAN MEHMET SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASUMAN BEYZA ALTIPARMAK
Danışman: Ali ÖZDEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Diyabet bilişsel fonksiyonları olumsuz yönde etkilemekte ve demans riskini arttırmaktadır. Diyabetli hastalarda diyabet süresinin uzaması ve glisemik kontrolün sağlanamaması bilişsel fonksiyonları olumsuz yönde etkilemektedir. Gereç ve Yöntem: Analitik vaka kontrol tipindeki çalışma Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi Üsküdar Diyabet ve Obezite polikliniğinde 26 Haziran 2022-22 Eylül 2022 tarihleri arasında çalışma kriterlerini sağlayan vaka grubunda (Diabetes mellitus (DM) hastası) 104 ve kontrol grubunda (DM hastası olmayan) 110 toplamda 214 katılımcıyla yapılmıştır. Kontrol grubunun sosyodemografik özellikleri sorgulanmış, sistemden bakılan HbA1c(%) , açlık kan glukozu(AKG)(mg/dl) düzeyleri kayıt edilmiştir. LDL kolesterol, total kolesterol, trigliserit düzeyleri(mg/dL) ve antihiperlipidemik kullanımlarına göre hiperlipidemi durumları kayıt edilmiştir. Vaka grubunun sosyodemografik özellikleri, diyabet süreleri, antidiyabetik ilaç ve insülin kullanımları sorgulanmış, sistemden bakılan HbA1c%, AKG(mg/dl) düzeyleri kayıt edilmiştir. LDL kolesterol, total kolesterol, trigliserid düzeyleri(md/dL) ve antihiperlipidemik ilaç kullanımlarına bakılarak hiperlipidemi durumları kayıt edilmiştir. Hba1c(%) seviyeleri ≤7 ve >7 olarak 2 gruba ayrılmıştır. İlaç kullanımları, tekli antidiyabetik ilaç , çoklu antidiyabetik ilaç, sadece insülin, antidiyabetik ilaç ve insülin kullananlar şeklinde 4 gruba ayrılmıştır. Ardından katılımcılara Mini Mental Durum Testi (MMDT) uygulanıp puanları kayıt edilmiştir. Vaka ve kontrol gruplarının sosyodemografik verileri, AKG, HbA1c düzeyleri, hiperlipidemi durumları ve MMDT toplam ve alt basamak puan ortalamaları karşılaştırılmıştır. Vaka grubunda sosyodemografik veriler, HbA1c, hiperlipidemi durumu, diyabet süreleri ve kullanılan antidiyabetik tedaviye göre MMDT toplam ve alt basamak puanları karşılaştırılmıştır. Bulgular: Çalışmaya vaka grubunda 104, kontrol grubunda 110 olmak üzere toplamda 214 katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcıların %54,2'si (n=116) 55-64 yaş arası ve %45,8'i (n=98) 65 yaş ve üzeri, %60,7'si (n=130) kadın, %39,3'ü (n=84) erkektir. Katılımcıların MMDT toplam puanı min:24 max:30 ortalama 28,35±1,34 tür. Diyabetli grubun MMDT toplam puan ortalaması 27,67±1,36 iken, kontrol grubunun MMDT toplam puan ortalaması 29±0,93 tür. Diyabetli grubun MMDT toplam puan ortalaması kontrol grubundan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük saptanmıştır (p 7 üzeri olan grupta ≤7 olan gruba göre MMDT toplam, oryantasyon ve lisan puanları istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur(p<0,05). Diyabet süresi 10 yıl ve daha uzun olan hastalarda 10 yıldan kısa olan hastalara göre MMDT alt basamaklarından hatırlama puanları istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamızda Tip 2 DM' lu ileri yaştaki hastalarda, aynı yaştaki DM hastalığı olmayan kişilere göre bilişsel durumun olumsuz yönde etkilendiği, kötü glisemik kontrolün ise bu etkiyi arttırdığı görülmüştür. Artan demans riskine karşı glisemik kontrolün sağlanması ve MMDT gibi birinci basamakta kolaylıkla uygulanabilen bir testle bilişsel taramanın yapılması önem taşımaktadır.