Endometriozis hastalarında serum ve peritoneal sıvı MASP-3, adipsin, properdin ve kompleman faktör H düzeylerinin değerlendirilmesi

MERVE DİDEM EŞKİN TANRIVERDİ

Endometriozis hastalarında serum ve peritoneal sıvı MASP-3, adipsin, properdin ve kompleman faktör H düzeylerinin değerlendirilmesi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MERVE DİDEM EŞKİN TANRIVERDİ

Danışman: Özlem MORALOĞLU TEKİN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Çalışmamızda endometriozis hastalarında serum ve peritoneal sıvıda mannoz bağlayan lektin ilişkili serin proteaz-3 (MASP-3), adipsin (kompleman faktör D-KFD), properdin (kompleman faktör P-KFP) ve kompleman faktör H (KFH) düzeylerini değerlendirerek, alternatif kompleman yolağının bu önemli düzenleyicilerinin hastalığın etiyopatogenezindeki olası rolünü ve/veya tanısında önemli birer belirteç olabilme potansiyellerini ortaya koymayı, böylelikle non-invaziv yöntemler kullanarak daha düşük maliyetli ve daha kısa zamanda elde edilebilen sonuçlarla erken tanı koyarak erken tedavi şansı elde edebilmeyi amaçlamaktayız. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız için hastanemiz Kadın Hastalıkları Ve Doğum Kliniği - Jinekoloji ve İnfertilite Klinikleri'ne 30 Haziran 2022-31 Ekim 2022 tarihleri arasında pelvik ağrı, infertilite, disparoni gibi şikayetleri nedeniyle başvurmuş 18-44 yaş arası reprodüktif çağda olan, ultrasonografi ve/veya manyetik rezonans görüntüleme ile endometriozis tanısı almış olan, bu hastalık için daha önce cerrahi ve/veya medikal tedavi almamış olan, ek jinekolojik hastalığı olmayan, kliniğimize başvuru sonucunda cerrahi tedavi planlanarak revize American Society for Reproductive Medicine (rASRM) sınıflamasına göre evrelemesi yapılan ve çalışmaya katılmaya gönüllü olan 32 adet endometriozis hastası dahil edilmiştir. Kontrol grubu olarak ise kliniğimize başvuran aynı yaş grubunda, başka jinekolojik ve/veya sistemik hastalığı olmayan sağlıklı, çalışmamıza katılmaya gönüllü olan 26 adet kadın dahil edilmiştir. Her iki grubun demografik-klinik özellikleri, serum tam kan sayımı, rutin biyokimyasal analizleri, bazal hormon profilleri (Folikül stimüle edici hormon (FSH), lüteinize edici hormon (LH), tiroid stimülan hormon (TSH), östradiol (E2), progesteron, prolaktin (PRL), anti-müllerian hormon (AMH)), C-reaktif protein (CRP), lipid profili (yüksek dansiteli lipoprotein (HDL), düşük dansiteli lipoprotein (LDL), trigliserit, çok düşük dansiteli lipoprotein (VLDL)), kanser antijen 125 (CA125) düzeyleri ile kontrol grubunda serum; endometriozis grubunda serum ve peritoneal sıvı MASP-3, adipsin, properdin, KFH sonuçları, duyarlılıkları ve özgüllükleri analiz edilmiştir. Bulgular: Yaş, boy, kilo, vücut kitle indeksi (VKİ), sigara ve alkol kullanımı açısından birbirine benzer olan iki grupta (tüm değerler için; p>0,05); endometriozis grubunda serum adipsin ve KFH düzeyleri, kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksek iken (sırasıyla, p=0,027 ve p=0,04); serum MASP-3 ve properdin düzeyleri iki grup arasında benzerdi (sırasıyla, p=0.381 ve p=0.524). Ayrıca serum PRL, CA125 ve ortalama hücresel hacim (MCV) açısından kontrol grubu ve endometriozis grubu arasında anlamlı fark bulundu (sırasıyla; p<0,001, p<0,001, p=0,033). Endometriozis grubunda serum ve peritoneal sıvı MASP-3, adipsin, properdin ve KFH düzeyleri arasında korelasyon olmadığı saptandı (sırasıyla r=-0.07863, p=0,6796; r=-0.1627, p=0,3736; r=-0.06368, p=0,7897; r=0.07337, p=0,7). Bunların yanı sıra serum adipsin düzeyi ile serum MASP-3, serum KFH, serum properdin, serum PRL ve serum CA125 arasında istatistiksel anlamlı düzeyde pozitif korele iken (sırasıyla; r=0,449, p=0,001, r=0,705, p<0,001, r=0,481, p=0,001, r=0,267, p=0,049, r=0,320, p=0,015); yaş ile negatif korele idi (r=-0,265, p=0,047). Serum KFH düzeyi ile serum MASP-3, serum properdin ve serum nötrofil sayısı arasında pozitif korelasyon varken (sırasıyla; r=0,402, p=0,004, r=0,433, p=0,003, r=0,285, p=0,045); VKİ ile negatif korelasyon saptandı (r=-0,317, p=0,025). Ayrıca peritoneal sıvı adipsin düzeyi ile peritoneal sıvı KFH düzeyi arasında da istatistiksel anlamlı düzeyde pozitif korelasyon saptandı (r=0,593, p<0,001). Serum PRL ile serum E2, CA125 ve menstrüasyon süresi pozitif koreleyken (sırasıyla r=0,284, p=0,036, r=0,310, p=0,02, r=0,501, p=0,008); serum CRP negatif korele idi (r=-0,362, p=0,006). Endometriozis ve kontrol gruplarının kendi içinde sekretuar ve proliferatif faz alt grupları arasında serum adipsin, KFH, PRL ve CA125 düzeylerinde istatistiksel anlamlı düzeyde fark saptanmadı. Endometrioziste serum adipsin için eşik değer 16,6 ng/mL, duyarlılık ve özgüllük değerleri sırasıyla %59 ve %60 iken; serum KFH eşik değer 159,6 ng/mL için ise %60 ve %60 olarak tespit edildi (sırasıyla; p=0,009, p=0,016). Sonuç: Çalışmamızda endometriozisli hastaların serum adipsin ve KFH düzeyleri kontrole kıyasla anlamlı düzeyde yüksek saptandı; bu durum hastalığın etiyopatogenezinde ve/veya tanısında serum adipsin ve KFH düzeylerinin önemli bir rolü olabileceğini göstermektedir. Endometriozis hastalığının daha iyi anlaşılabilmesi, tanı ve tedavide yeni seçeneklerin ortaya çıkarılabilmesi için daha ileri çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.