İstanbul ilinde çalışan Aile Hekimlerinin yenidoğan metabolik ve endokrin tarama programı hakkındaki bilgi düzeyinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BEYZA KANYILMAZ
Danışman: Berrin TELATAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Yenidoğan tarama programları; yenidoğan bebekleri, ciddi sağlık sorunlarına ve ölüme neden olabilecek belli başlı genetik, metabolik ve hormonal bozukluklar açısından test eden koruyucu halk sağlığı girişimleridir. Ülkemizde Yenidoğan Metabolik ve Endokrin Tarama Programı kapsamında ilk olarak Fenilketonüri taranmaya başlanmış; sonrasında ise sırasıyla Konjenital Hipotiroidi, Biyotinidaz Eksikliği, Kistik Fibrozis, Konjenital Adrenal Hiperplazi ve Spinal Musküler Atrofi tarama kapsamına alınmıştır. Bu çalışmanın amacı İstanbul ilinde birinci basamakta çalışmakta olan aile hekimlerinin Yenidoğan Metabolik ve Endokrin Tarama Programı hakkında bilgi düzeylerini değerlendirmek ve aynı zamanda hekimlerin bilgi düzeyi ile sosyodemografik özelliklerinin ve aldıkları uzmanlık eğitiminin ilişkisini araştırmaktır. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamıza İstanbul ilinde birinci basamakta çalışmakta olan ve çalışmaya katılmaya onam veren; aile hekimleri, aile hekimliği uzmanları ve SAHU asistanlarından oluşan toplam 389 hekim dahil edildi. Çalışma tanımlayıcı niteliktedir. Katılımcılara sosyodemografik bilgilerinden oluşan 8 soruluk Katılımcı Bilgi Formu ve Yenidoğan Metabolik ve Endokrin Tarama Programları Hakkında Bilgiler Bölümü adı altında 40 önermeden oluşan bir anket formu uygulandı. Anket uygulaması Google Forms kullanılarak internet üzerinden yapıldı. BULGULAR: Katılımcıların yaş ortalaması 36,62±9,37 yıl olup; %18'i aile hekimliği uzmanı, %50,4'ü aile hekimi, %31,6'sı SAHU asistanıydı. Alınabilecek en yüksek puanın 40 olduğu anketimizde katılımcıların ortalama puanları 30,58±4,60 oldu. Unvanı aile hekimliği uzmanı olan katılımcıların diğer gruplara kıyasla toplam puanı daha yüksek hesaplandı. Aile hekimliği uzmanlarının SAHU asistanlarına göre bilgi düzeyi anlamlı düzeyde daha yüksekti (p<0.001). Katılımcılardan tarama programı hakkında yeterli bilgisi olduğunu düşünen grubun diğer gruplara göre bilgi düzeyi daha yüksek hesaplandı (p<0.001). Kadınların erkeklere oranla anketin tamamında ve FKU bölümünde aldıkları puan anlamlı derecede yüksek bulundu (p=0.023, p=0.017). Katılımcıların Fenilketonüri ile ilgili bilgi düzeyi attıkça tarama programı hakkında bilgi düzeyinin de arttığı görüldü. SONUÇ: Aile hekimliği uzmanlık eğitimi, hekimleri Yenidoğan Metabolik ve Endokrin Tarama Programı hakkında daha bilgili hale getirmektedir. Uzmanlık eğitiminin fark yaratması, birinci basamak hekimlerinin uzmanlaşması konusunda dikkat çekmektedir. Bu konuda verilen eğitimlerin güncellenmesi, dikkat çekici ve kolay anlaşılır bir hale getirilmesi, rehberler veya kılavuzlar eşliğinde düzenli takibinin sağlanabilmesi gerekmektedir. Anahtar Sözcükler: Yenidoğan Bebek Taraması, Fenilketonüri, Biyotinidaz Eksikliği, Kistik Fibrozis , Konjenital Hipotiroidi