SGLT2 inhibitörü başlanan tip 2 DM tanılı hastaların sarkopeni açısından izlenmesi ve halsizlik/yorgunluk skalası ile değerlendirilmesi

BÜŞRA GÜLEÇ

SGLT2 inhibitörü başlanan tip 2 DM tanılı hastaların sarkopeni açısından izlenmesi ve halsizlik/yorgunluk skalası ile değerlendirilmesi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BÜŞRA GÜLEÇ

Danışman: Sevil ÖZKAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: SGLT2 inhibitörleri, glikozun böbrek geri emilimini düşürerek idrar yolu ile atılımını arttırırlar. Bu özgün mekanizmaları sayesinde diyabet kontrolündeki önemli basamaklardan biri olan kilo kaybına katkıda bulunurlar. Kilo kaybı temelde yağ dokusu kaybı olarak değerlendirilmekle birlikte çalışmalar arasında heterojenlik gözlenmektedir. Vücut ağırlığındaki bu kayba yağsız vücut kütlesi (kas ve su) kaybı da eşlik edebilir. Glikozüri yolu ile oluşan kalori kaybına bir yanıt olarak artan glukagon seviyeleri glukoneogenezi arttırır. Glukoneogenezde kullanılacak amino asitlerin sistemik dolaşıma salınımını artırmak için iskelet kas yıkımı indüklenebilir. Tüm bunlar ışığında SGLT2 inhibitörlerinin sarkopeniye neden olabileceğine dair endişeler vardır. Sarkopeni varlığı ve şiddeti ile düşük yaşam kalitesi ilişkilendirilmiş olup hastalar bu durumu halsizlik olarak tarifleyebilmektedir. SGLT2 inhibitörü ile tedavi edilen hastaları sarkopeni açısından takip edilmesini ve kilo, kas miktarı ve kas gücündeki azalma ile halsizlik şikayeti arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma prospektif, gözlemsel ve tek merkezli bir çalışma olup, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Polikliniği'ne 21/11/2022ve 21/05/2023 arasında başvuran T2DM tanılı 51 hasta dahil edilmiştir. SGLT2 inhibitörü olarak hastalara dapagliflozin 10 mg, empagliflozin 10 mg ve empagliflozin 25 mg başlanmıştır. SGLT2 inhibitörü başlanan hastalar, 0. ayda, 3. ayda ve 6. ayda vücut komponentleri, el kavrama kuvveti ve laboratuvar tetkikleri açısından değerlendirilmiş, halsizlik açısından sorgulanıp, takip edilmiştir. Vücut komponentleri analizi için biyoelektrik empedans analizi (BIA) yöntemi kullanılmıştır ve kilo (kg), beden kitle indeksi (BMI) (kg/m2), bel çevresi (cm), yağ kütlesi (FM), yağsız kütle (FFM), su kütlesi (TBW) ve iskelet kası kütlesi (SMM) değerleri kaydedildi. Hastaların sarkopeni açısından takipleri için iskelet kası indeksi (SMI, iskelet kas kütlesi/boy2) hesaplandı ve Camry EH101 dijital el dinamometresi ile el kavrama güçleri not edildi. Yorgunluk şikayetlerinin skorlanması için yorgunluk değerlendirme ölçeği (FAS) kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmamız 22 (%43,1)'si kadın, 29 (%56,8)'u erkek toplam 51 hasta ile tamamlanmıştır. Yaş ortalaması 54,4 yıldı. Empagliflozin 10 mg kullananların %57,1'i, empagliflozin 25 mg kullananların %50'si ve dapagliflozin 10 mg kullananların %40'ı kilo kaybı yaşamıştır. Empagliflozin 10 mg kullananların %47,6'sında, empagliflozin 25 mg kullananların %50'sinde ve dapagliflozin 10 mg kullananların %40'ında SMM'de kayıp yaşanmıştır. Çalışmanın 6. ayında empagliflozin 10 mg grubunun %4,8 (n:1)'inde, empagliflozin 25 mg grubunun %10 (n:2)'unda sarkopeni görülmüştür. Başlangıçta hiçbir hasta sarkopeni kriterlerini karşılamazken 6. ayda 3 hasta sarkopeni tanısı almıştır. Hastaların, SGLT2 inhibitör grup gözetmeksizin yapılan analizlerinde, vücut kilosunda, BMI'nda, bel çevresi ölçümlerinde, FFM'nde, TBW'nde ve SMM'nde anlamlı düşüşler saptadık (p<0,05). Bunun yanında ise FM'de anlamlı düşüş saptanmamıştır. Sarkopeni açısından değerlendirdiğimiz SMI ve el kavrama ölçümlerinde de anlamlı düşüşler saptandı (p<0,05). Kilo kaybında ve kas kaybında anlamlı azalmalar gözlenmesine rağmen FAS skorlarında düşüş gözlemledik (p<0,05), yani hastaların halsizlik şikayetlerinde azalma gözlendi. Kilo kaybında 6 ayda gözlenen değişimlerin BMI, bel çevresi, FM, FFM, TBW, SMM ve SMI'daki değişimler ile anlamlı pozitif korelasyonu mevcutken (p<0,05), el kavrama gücü ve FAS'daki değişimlerle anlamlı korelasyonu mevcut değildi. Kas kaybında 6 ayda gözlenen değişim ile BMI, bel çevresi, FFM, TBW ve SMI'daki değişimler arasında anlamlı pozitif korelasyonu mevcutken (p<0,05), el kavrama gücü ve FAS'daki değişimlerle anlamlı korelasyonu mevcut değildi. Vücut komponentleri, el kavrama ölçümleri ve FAS açısından SGLT2 inhibitörleri grupları (empagliflozin 10 mg, empagliflozin 25 mg, dapagliflozin 10 mg) arasında anlamlı farklılık saptanmadı. Hastaların laboratuvar tetkiklerinde grup gözetmeksizin yapılan analizlerde AKŞ, HbA1c, TG, AST ve ALT değerlerinde anlamlı düşüşler saptarken (p<0,05), HDL ve HTC değerlerinde anlamlı artışlar gözlendi (p<0,05). AKŞ ve HbA1c takiplerinde, dapagliflozin 10 mg grubundaki hastalarda empagliflozin 25 mg ve 10 mg grubundaki hastalara göre daha fazla düşüş gözlenmiştir(p<0,05). HbA1c açısından her 3 grupta da ilk 3 ayda daha belirgin bir düşüş gözlenmiştir. Sonuç: SGLT2 inhibitörü başlanan hastaların sarkopeni açsından takiplerinde SMM, SMI ve el kavrama güçlerinde anlamlı düşüşler saptanmış olup, hastalarda sarkopeni riskinin arttığını gözlemledik. Kilo kaybında ve kas kaybındaki anlamlı düşüşlere rağmen hastaların halsizlik şikayetlerinde anlamlı azalma tespit ettik. Anahtar Kelimeler: SGLT2 inhibitörleri, sarkopeni, halsizlik.