Farklı nanopartiküller ilave edilen yumuşak astar materyalinin fiziksel, kimyasal ve adeziv yönden değerlendirilmesi
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE DİŞ HEKİMLİĞİ FAKÜLTESİ (ANKARA), KLİNİK BİLİMLER BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERFU ERHAN
Danışman: Cem ŞAHİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, akrilik esaslı yumuşak astar materyallerinde uzun süreli kullanımda görülen artık monomer salınımı ve yüzey özelliklerindeki değişimlere bağlı olumsuzlukların giderilmesidir. Bu doğrultuda, akrilik esaslı yumuşak astar materyaline farklı oranlarda boron nitrit (BN), titanyum dioksit (TiO₂) ve samaryum oksit (Sm₂O₃) nanopartikül ilavesinin; artık monomer salınımı, yüzey pürüzlülüğü ve ıslanabilirlik üzerindeki etkileri değerlendirilmiş, ayrıca bu süreçte akrilik kaide ile olan sıyrılma bağ dayanımının korunup korunmadığı incelenmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışmada kontrol grubu ile BN, TiO₂ ve Sm₂O₃ nanopartiküllerinin %1, %2 ve %5 oranlarında ilave edildiği toplam 10 grup oluşturuldu (Kontrol, BN1, BN2, BN5, T1, T2, T5, S1, S2 ve S5). Yüzey pürüzlülüğü ve temas açısı analizleri için 10×3 mm boyutlarında disk örnekler hazırlandı (n=10). Artık monomer salınımının belirlenmesi amacıyla hazırlanan disk örnekler (n=10) 12., 24. ve 72. saatlerde yüksek performanslı sıvı kromatografisi (HPLC) ile 205 nm dalga boyunda analiz edildi. Akrilik kaide ile bağlanma dayanımı testi için ASTM D903-98 standardına göre 75×10×3 mm boyutlarında örnekler hazırlandı (n=8). Yüzey pürüzlülüğü konfokal lazer taramalı mikroskop, temas açısı optik tensiyometre ile ölçüldü; bağlanma dayanımı Universal test cihazında 180° sıyrılma testi ile değerlendirildi. İstatistiksel analizler IBM SPSS Statistics programında gerçekleştirildi. Normal dağılım Shapiro–Wilk testi ile doğrulandı. Yüzey pürüzlülüğü, temas açısı ve bağlanma dayanımı için tek yönlü ANOVA ve Tukey HSD post-hoc testi; formülasyon ve zaman faktörlerinin birlikte değerlendirildiği artık monomer verileri için iki yönlü ANOVA ve Tukey HSD testi uygulandı. Bulgular: Artık monomer analizi sonuçlarına göre tüm nanopartikül gruplarında, tüm zaman noktalarında (12., 24. ve 72. saat), kontrol grubuna kıyasla MMA salınımında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azalma saptandı (p<0,05). En düşük artık monomer salınımı Sm₂O₃ gruplarında, özellikle S2 grubunda gözlendi; TiO₂ gruplarında da belirgin bir azalma kaydedildi. Yüzey pürüzlülüğü sonuçlarına göre S1, S2 ve S5 gruplarında kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azalma gözlenirken, BN ve TiO₂ içeren gruplarda anlamlı bir fark saptanmamıştır. Temas açısı bulguları incelendiğinde BN1, T2, T5, S1, S2 ve S5 gruplarında kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde artış belirlendi. Sıyrılma bağ dayanımı açısından en yüksek değer S5 grubunda elde edilmiş olup bu grubun kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Kopma tipi analizi sonuçlarına göre gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gözlenmedi. Sonuç: Nanopartikül ilavesinin yumuşak astar materyalinin fiziksel, kimyasal ve adeziv özellikleri üzerinde nanopartikül türü ve konsantrasyonuna bağlı değişken etkiler oluşturduğu belirlenmiştir. Sm₂O₃ nanopartikülleri, artık monomer salınımını belirgin düzeyde azaltması, yüzey pürüzlülüğünü düşürmesi ve yüksek konsantrasyonda bağlanma dayanımını artırma potansiyeli ile öne çıkmaktadır. Bu bulgular, Sm₂O₃'ün akrilik esaslı yumuşak astar materyallerinin fiziksel ve kimyasal özelliklerini iyileştirirken adeziv özelliklerini olumsuz etkilemeden katkı maddesi olarak kullanılabileceğini desteklemektedir; ancak klinik uygulamaya yönelik daha kapsamlı araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Yumuşak astar materyali, nanopartikül, boron nitrit, titanyum dioksit, samaryum oksit, artık monomer analizi